Brussel zonder Manneke Pis

Een reisgids over Brussel zonder Manneke Pis en zonder de Grote Markt: het lijkt de snelste weg naar de ramsj. Laat ook nog alle foto's weg en je denkt dat de uitgever gek geworden is. Maar Brussel, Routes is nauwelijks op de Nederlandse markt of het boek werd al een collectors-item genoemd. De enige foto's zijn twee duistere plaatjes van de auteurs op de binnenflap. De gids is helemaal geïllustreerd door een striptekenaar.


Geen geinig gedoe met Kuifje of andere striphelden die in België het licht zagen; Brussel is een volwassen gids waarmee je zonder verdwalen de hoofdstad van Europa kunt bewandelen. Het zijn ook niet de minste uitgevers die hun naam eraan verbonden. Lonely Planet, grootfabrikant van backpackersbijbels voor vrijwel elke bereisbare plaats ter wereld, en Casterman, gerenommeerd stripuitgever van onder meer Kuifje sloten een gelegenheidsverbond.


'Het idee kwam bij onze stripauteurs vandaan', zegt Guy Dejonckheere van Casterman. 'Wij hebben toen contact gezocht met de Lonely Planet-afdeling in Frankrijk.' De Franstalige uitgeverij Casterman heeft inmiddels stripreisgidsen uitgebracht over Brussel, Florence, New York, Rome, Venetië en Marrakech. Een gids van Praag staat op stapel. Brussel is de eerste in Nederlandse vertaling. 'We proberen telkens kunstenaars te vinden die min of meer vergroeid zijn met hun stad, bijvoorbeeld doordat ze er zijn geboren', zegt Dejonckheere. Lonely Planet-Frankrijk levert de auteurs.


Reisgidsen met tekeningen bestonden al langer. Met het thema 'de gids die laat zien waar anderen alleen over schrijven', brengt Unieboek/Van Reemst al jaren de uitbundig geïllustreerde Capitool-gidsen op de markt. Behalve veel vrijstaande fotootjes en details uit kunstwerken bevatten de boeken tekeningen van vooral opengewerkte gebouwen.


De gidsen van Casterman daarentegen knipogen vaak naar de stripwereld, maar dat gaat nooit ten koste van het hoofddoel: het laten zien van de omgeving.


De Brussel-uitgave is geïllustreerd door François Schuiten, in stripkringen bekend van onder meer het Web van Duistere Steden dat hij maakte met scenarist Benoît Peeters. De reisgids bestaat uit acht wandelingen, waarbij tekeningen in zowel zwart-wit als kleur de stad tot leven brengen. Staat op de ene pagina een tram met passagiers voor een historisch gebouw, op de volgende bladzijden figureren 19de eeuwse typetjes op tekeningen van 'hun' Brussel. In de marge worden details uitgelicht in tekening en tekst. De gids heeft hier en daar cartoonachtige trekken. Het gebouw van het Europees Parlement is nauwkeurig getekend, maar is op een hoge rots verheven als onbereikbaar bolwerk.


Dat de tekenaar veel vrijheid kreeg van Lonely Planet, blijkt uit de wandeling door Schaarbeek. Deze, in de meeste reisgidsen wat vergeten wijk ontstond grotendeels in de 19de eeuw. Het is tegenwoordig een mengeling van liefdeloze nieuwbouw, deels vervallen woningen, een paar straten die Klein-Anatolië worden genoemd en prachtige art-nouveau-architectuur.


De jarenlange samenwerking tussen Schuiten en Benoît Peeters kwam hier tot een hoogtepunt. Op aandringen van het tweetal, kocht de gemeente in 1996 het voormalige huis van de art-nouveau-architect Victor Horta in Schaarbeek, gebouwd in 1893, waarna het in zijn oorspronkelijke staat werd hersteld. Schuiten en Peeters maakten er een prachtig boek over en haalden daarmee Victor Horta uit de schaduw. De Schaarbeek-route voert verder langs een aantal kunstenaarswoningen en -ateliers, onder meer dat van René Magritte.


De acht beschreven wandelingen door Brussel zijn goed na te lopen, mede door de duidelijke kaartjes. Jammer genoeg doet het vertaalde proza van de Franse Lonely-Planet-auteur Christine Coste soms aan of er een projectambtenaar aan het woord is. 'Het bereiken van de status van Europese hoofdstad heeft haar (Brussel, red.) niet gespaard, maar vandaag is de tijd van genezing gekomen. Geëngageerde denkpistes en projecten zien het daglicht, verwijzend naar de kwetsbaarheid die ze ondersteunen.'


Elke gids draagt de signatuur van zijn tekenaar. De (Franstalige) Florence-gids bijvoorbeeld heeft de wat lossere stijl van Nicolas de Crécy. Aan de details te zien heeft hij meer met culinaire genoegens dan zijn Brusselse collega. De New York-gids is getekend door Miles Hyman.


Het wachten is op de Nederlandse vertaling van Florence-, New York-, Rome-, Venetië- en Marrakech-gidsen. Dat kan nog even duren. Dejonckheere: 'Lonely Planet-Frankrijk heeft alleen een licensie gegeven voor de Franstalige uitgaven, op de Brusselgids na. Ze willen eerst zien hoe die loopt.'


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden