Nieuws

Brussel zet turbo op ontwikkeling covid-medicijnen: dit jaar moeten er vijf nieuwe geneesmiddelen bij

De Europese Commissie wil dit jaar vijf nieuwe geneesmiddelen tegen covid-19 op de markt hebben. Dat kan volgens Europees commissaris Stella Kyriakides (Zorg) als de EU-landen net als bij de ontwikkeling en aankoop van coronavaccins samenwerken.

Ondanks een voortvarend vaccinatieprogramma hebben de ziekenhuizen het nog steeds druk, zoals hier op de ic-afdeling van het LUMC. Beeld ANP
Ondanks een voortvarend vaccinatieprogramma hebben de ziekenhuizen het nog steeds druk, zoals hier op de ic-afdeling van het LUMC.Beeld ANP

Kyriakides erkent dat de nieuwe covid-19-strategie die ze donderdagmiddag presenteert ambitieus is. ‘Maar we moeten ambitieus zijn, snelheid is geboden. Het gaat om het redden van mensenlevens, om het verkorten van de tijd dat covidpatiënten in het ziekenhuis liggen, om het versnellen van hun herstel’, zegt Kyriakides in een gesprek met zes Europese kranten, waaronder de Volkskrant.

De vaccins mogen een keerpunt zijn geweest in de coronapandemie, er raken in Europa dagelijks nog steeds vele tienduizenden mensen besmet met het virus, de ic’s liggen overvol en de effecten van een covidbesmetting – vermoeidheid, concentratieverlies, geen reuk en smaak meer – kunnen maanden aanhouden.

Virusremmer

‘Het trekt een zware wissel op patiënten’, zegt Kyriakides. En waar er binnen tien maanden een handvol effectieve vaccins op de markt kwam, is er tot nog toe maar één medicijn tegen covid door het Europees Geneesmiddelenbureau (EMA) goedgekeurd: remdesivir. ‘Geen wondermiddel’, noemde het College ter Beoordeling van Geneesmiddelen (CBG) deze virusremmer, het verlicht alleen voor zwaar zieke covidpatiënten met longontsteking de lijdensweg een beetje.

Kyriakides zet dan ook de turbo op de ontwikkeling van nieuwe, effectieve geneesmiddelen tegen covid-19. Binnenkort presenteert ze een lijst met de 10 meest belovende kandidaten uit de 57 potentiële geneesmiddelen waar het EMA al wetenschappelijke gegevens over heeft. In juni wordt de selectie ingeperkt tot de beste vijf. Drie daarvan moeten – met EU-hulp en geld – in oktober zijn goedgekeurd en op de markt gebracht, tegen het eind van dit jaar nog twee meer. De grootste kanshebbers zijn middelen van de farmabedrijven Regeneron, Celltrion, Eli Lilly en GSK.

De Commissie trekt bij de ontwikkeling van deze covid-medicijnen lessen uit de vaccinstrategie van de EU. Kyriakides: ‘Daar zagen we dat na het onderzoek en de tests om een vaccin te ontwikkelen, de daadwerkelijke productie minstens zo complex was.’ Dus richt de Commissie zich nu bewust op de hele ontwikkelingscyclus van een geneesmiddel: het onderzoek, de tests, de goedkeuring, de productie én de eerlijke verdeling over de lidstaten. Om de snelheidsrecords te verbreken stelt de Commissie vast 140 miljoen euro extra beschikbaar, boven op de eerder vrijgemaakte 200 miljoen euro.

‘Wetenschappers zeggen dat covid niet meer weggaat, het coronavirus zal in onze samenleving blijven circuleren. Net als griep in steeds andere varianten. We moeten de ziekte dus beheersbaar maken, de schade ervan minimaliseren, met medicijnen’, aldus de commissaris. ‘Vaccins zijn belangrijk maar kunnen niet ons enige antwoord op de pandemie zijn.’

Als het aan de Commissie ligt slaan de lidstaten, net als bij de aankoop van vaccins, de handen ineen. Kyriakides pleit voor de gezamenlijke inkoop van covid-medicijnen zodra ze er zijn. ‘Dat versterkt onze inkoopmacht.’ Bovendien legt het de basis voor het nieuwe Europese pandemie-agentschap dat de Commissie wil oprichten.

Record

De commissaris is te spreken over het stijgende aantal mensen in Europa dat inmiddels een eerste prik heeft gehad: ruim 30 procent van alle volwassenen. Afgelopen week leverden de vaccinfabrikanten 34 miljoen doses aan de EU-landen, een record. Het doel om voor de zomervakantie 70 procent van alle volwassenen ingeënt te hebben, is haalbaar.

Dat de EU in vaccinatiegraad ver achterloopt bij de VS en het Verenigd Koninkrijk, wijt Kyriakides deels aan AstraZeneca. Deze Brits-Zweedse fabrikant levert de EU maar eenderde van de contractueel vastgelegde doses, geen 300 miljoen maar krap 100 miljoen. ‘Als AstraZeneca wel zou leveren, zaten we qua vaccinatie nu in een heel andere situatie.’ De Commissie heeft AstraZeneca inmiddels voor de rechter gesleept.

De Commissie zet haar kaarten op de vaccins van bedrijven als BioNTech-Pfizer en Moderna. Die hebben hun waarde bewezen, meer dan de vaccins van AstraZeneca en Johnson&Johnson die vanwege hun (zeldzame) bijwerkingen (trombose) door verschillende EU-landen sowieso minder gebruikt worden. ‘We hebben steeds nieuwe vaccins nodig, in grote hoeveelheden, tegen nieuwe varianten. Dan kiezen we voor technologieën die succesvol zijn gebleken, zonder overigens andere helemaal uit te sluiten. Dat zou onverstandig zijn.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden