Brussel zet de deur open voor mogelijke nieuwe EU-leden uit de Balkan

In 2025 zouden zes landen uit de Westelijke Balkan kunnen toetreden

De Europese Commissie doorbreekt het taboe dat de afgelopen jaren rustte op verdere uitbreiding van de Europese Unie. De deur gaat open voor een mogelijk lidmaatschap van de zes landen uit de Westelijke Balkan. Zij zouden al in 2025 kunnen toetreden tot de Europese Unie, maar dan moeten zij wel eerst aan strenge eisen voldoen, maakte de Commissie dinsdag bekend.

De Commissie stelt nu niet alleen de EU weer open voor nieuwe leden maar wil er ook vaart achter zetten. Foto AFP

Dat ze in Brussel weer durven te denken aan het toelaten van nieuwe lidstaten is een bewijs van hernieuwd zelfvertrouwen. Sinds de toetreding van Kroatië in 2013 was de animo voor verdere uitbreiding tot het nulpunt gedaald. Dat was vanwege de Griekse europroblemen, de vluchtelingencrisis en de vrees voor een nieuwe stroom arbeidsmigranten uit armere, net toegetreden lidstaten. De Commissie stelt nu niet alleen de EU weer open voor nieuwe leden maar wil er ook vaart achter zetten.

Littekens

EU-commissaris Johannes Hahn noemt de streefdatum van 2025 'zeer ambitieus maar realistisch'. De zes landen zijn: Servië, Montenegro, Bosnië, Macedonië, Albanië en Kosovo. Vijf van hen behoorden ooit tot Joegoslavië. Zij moeten op last van Brussel harder dan ooit gaan werken aan het versterken van de rechtsstaat, het uitroeien van corruptie, het bestrijden van de georganiseerde misdaad, het invoeren van democratische hervormingen en het oplossen van bilaterale conflicten. Zoveel werk is er nodig dat niet iedereen Hahns gevoel voor wat realistisch is deelt.

De regio draagt nog steeds de littekens van de oorlogen die er 25 jaar geleden woedden na het uiteenvallen van Joegoslavië. Servië weigert het afgescheiden Kosovo te erkennen, Bosnië is etnisch tot op het bot verdeeld en Macedonië ruziet met Griekenland over zijn naam. De landen zijn armer en instabieler dan die in de EU. Toch denkt commissaris Hahn dat het voor hen 'te doen' is om aan de toetredingscriteria te voldoen.

Lees verder onder de afbeelding.

Eigenbelang

Volgens EU-buitenlandchef Federica Mogherini moet de achterstand die de Westelijke Balkanlanden hebben de EU niet ontmoedigen maar juist aansporen om de hervormingen te doen slagen. Anders kan het gebeuren dat de Balkan in 25 jaar Europa andermaal veel hoofdpijn bezorgt. Hahn: 'De situatie in de regio is broos. Elke dag zijn er spanningen die zomaar tot uitbarsting kunnen komen.'

Daarom is het ook eigenbelang om de landen een realistisch Europees perspectief te bieden, menen hij en Mogherini. Stabilisering is goed want het gebied wordt helemaal omringd door EU-landen. Bovendien speelt het gebied vanwege zijn strategische ligging een belangrijke rol bij het bestrijden van terrorisme en het controleren van vluchtelingenstromen, zoals bleek in 2015-2016. Ook kan met een lidmaatschap Rusland, Turkije en China de pas worden afgesneden in het gebied.

'Uitbreidingsmoeheid'

Of al deze argumenten van de Europese Commissie in Brussel gedeeld worden door alle Europese hoofdsteden zal moeten blijken. Vorig jaar maart was premier Mark Rutte nog duidelijk: 'Niemand zit te wachten op uitbreiding. Wel samenwerken maar niet uitbreiden.' Dit sentiment leeft onder druk van sceptische kiezers bij meer regeringen in de oude lidstaten. Hahn is zich bewust van deze 'uitbreidingsmoeheid'. Maar: 'Vertel de burgers dat het in ons belang is. Het is een keus tussen het exporteren van stabiliteit of het importeren van instabiliteit.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.