Brussel zal nee zeggen tegen 5 miljard belastingverlaging

De coalitie en een deel van de oppositie onderhandelen maandag over een nieuw belastingstelsel. Als het resultaat louter belastingverlaging is, keurt Brussel het af.

Staatssecretaris Eric Wiebes kreeg 5 miljard 'smeerolie' voor zijn belastinghervorming. Beeld ANP

Vanaf maandag gaat het tussen coalitie en een deel van de oppositie om deze vraag: slagen wij erin een echt nieuw belastingstelsel op te zetten of komen we niet verder dan een eenvoudige belastingverlaging van 5 miljard? Is het alleen dat laatste, dan zegt Brussel 'nee'.

De coalitiepartijen VVD en PvdA en vier constructieve oppositiepartijen (D66, ChristenUnie, GroenLinks en SGP) beginnen maandagavond met onderhandelen over een nieuw belastingstelsel. Bij zo'n binnenlandse aangelegenheid zou je bijna vergeten dat er ook nog EU-regels moeten worden gevolgd. Overbekend is de 3 procentseis: het tekort op de begroting van minister Jeroen Dijsselbloem van Financiën mag niet meer zijn dan 3 procent van de omvang van de economie. Op dat punt zit Nederland inmiddels ruimschoots veilig.

Strenge controle

Sinds dit jaar is er een nieuwe speler op het veld die de begrotingsdiscipline van Dijsselbloem streng gaat controleren. De Raad van State, het hoogste adviesorgaan van het kabinet, bemoeit zich voortaan ook met 's lands begroting.

Vergeet dat feitelijke tekort - van die 3 procent - zegt de Raad van State. 'Daar wordt de Nederlandse begrotingsprestatie niet op beoordeeld.' Het gaat om het vrij onbekende 'structurele begrotingstekort'. Dat is het tekort op de begroting niet als percentage van de werkelijke economie, maar als percentage van de potentiële economie - van de economie die onafhankelijke wordt bekeken van conjuncturele schommelingen en incidenten zoals bankensteun en 4G-frequentieveilingen.

Van Brussel mag dat tekort een 0,5 procent van het bruto binnenlands product zijn. Dit en volgend jaar zit Nederland daar precies op. Maar als het kabinet 5 miljard euro structureel gaat inzetten voor lastenverlichting, vliegt het structurele tekort omhoog.

Zo'n lastenverlichting mag dan ook niet van Brussel, zegt de Raad van State. Jawel, zegt Dijsselbloem, we krijgen respijt als tegenover dat straks te hoge structurele tekort, hervormingen staan. Bijvoorbeeld van de arbeidsmarkt of van het belastingstelsel zelf.

5 miljard euro smeerolie

Staatssecretaris Eric Wiebes van Financiën kwam deze maand met plannen voor zo'n hervorming. Daarvoor had hij van het Centraal Planbureau en De Nederlandsche Bank al de geruststelling gekregen dat er 5 miljard euro is aan 'smeerolie'. Die is nodig om burgers en bedrijven die in eerste instantie nadeel ondervinden van een stelselherziening, te compenseren.

Het advies van CPB en DNB was duidelijk: gebruik die 5 miljard euro ruimte alleen als ze hervormingen mogelijk maken van btw, gemeentebelastingen en vermogensbelasting. Daar kan Brussel niet tegen zijn. Maar in het Kamerdebat over de hervorming van het belastingstelsel sneuvelde, nou ja, die hervorming. Wat overbleef was 5 miljard platte belastingverlaging.

Of de coalitieafspraak met een deel van de oppositie vanavond doorgaat, hangt af van de D66-fractie in de Tweede Kamer. Die moet nog besluiten of partijleider Pechtold gaat aanschuiven. Hij zegt geen zin te hebben in onderhandelen over hervormingen als hervorming niet mogelijk is.


Want de 5 miljard euro die was bedoeld als smeerolie gaat sowieso uitgedeeld worden, vooral aan werkenden. Weggegooid geld, zeggen Pechtold en veel economen met hem. 'De smeerolie lekt weg in plaats van in de motor van de werkgelegenheid te komen.' Precies de overtreding van Brusselse regels waarvoor de Raad van State het kabinet waarschuwt.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.