Nieuwseisen toetreding tot EU

Brussel wil strengere regels voor uitbreiding EU

De Europese Commissie wil de eisen voor toetreding tot de EU aanscherpen. De onderhandelingen met een kandidaatland worden geschorst of zelfs teruggedraaid als dat land de benodigde hervormingen van de rechtstaat en de economie niet doorvoert. De EU mag op haar beurt niet meer dralen als de nieuwkomer aan alle eisen voldoet.

Een soldaat patrouilleert langs de grens tussen Macedonië en Griekenland. Beeld REUTERS

Met dit voorstel dat Europees Commissaris Várhelyi (Uitbreiding) woensdag presenteert, hoopt Brussel de landen op de westelijke Balkan een geloofwaardig perspectief te bieden op het EU-lidmaatschap. Eind vorig jaar blokkeerde Frankrijk – gesteund door Nederland en Denemarken – het begin van de toetredingsonderhandelingen met Noord-Macedonië en Albanië. De afbraak van de rechtstaat in Polen en Hongarije en de aanhoudende corruptie in Roemenië en Bulgarije – landen die in 2004 bij de Unie kwamen – tonen volgens Parijs, Den Haag en andere hoofdsteden aan dat de huidige toetredingsmethodiek niet strikt genoeg is.

De Commissie geeft gehoor aan die klacht, al gaat het niet zo ver als Parijs eist. In haar nog vertrouwelijke ontwerpvoorstel schrijft de Commissie dat de toetredingsonderhandelingen gebaseerd moeten zijn op ‘wederzijds vertrouwen en duidelijke verplichtingen over en weer’. EU-burgers hebben volgens de Commissie ‘gerechtvaardigde zorgen’ over de groei van de Unie en moeten ervan ‘verzekerd’ zijn dat de hervormingen in de kandidaatlanden ‘wezenlijk en verankerd’ zijn.

Hervormingen terugdraaien

De Commissie wil een sterkere nadruk dan nu op de vereiste hervormingen van de rechtstaat, op een goede, functionerende democratie en overheid en economische hervormingen. ‘Onderhandelingen over deze grondbeginselen worden het eerst gestart en als laatste gesloten en bepalen de snelheid van alle andere onderhandelingen’, aldus de Commissie.

Veel scherper dan nu omschrijft de Commissie wat er gebeurt als een kandidaatland hervormingen vertraagt of terugdraait. In dat geval worden de onderhandelingen ten dele of geheel bevroren en al afgesloten zaken weer heropend. Ook kan de financiële steun van de EU voor de vaak pijnlijke hervormingen verlaagd worden en deelname aan EU-programma’s en toegang tot EU-markt gestopt. Kandidaten die extra hun best doen, kunnen juist rekenen op meer hulp.

Strengere criteria bij de toetreding betekenen volgens de Commissie ook dat de huidige lidstaten de belofte van lidmaatschap moeten honoreren. Dat Europese perspectief houdt de EU de Balkanlanden (Servië, Montenegro, Albanië, Noord-Macedonië) al jaren voor maar zodra het dichterbij komt, doet de EU een stapje naar achteren. 

Noord-Macedonië en Albanië

Zo zijn volgens de Commissie Noord-Macedonië en Albanië klaar voor de onderhandelingen – die sowieso minimaal tien tot vijftien jaar zullen duren – maar blokkeerde Parijs de start ervan. De Commissie wil nu dat als een kandidaatland aan de criteria voldoet, de EU het licht op groen zet voor de volgende stap. Volgens de Commissie is het van groot belang voor de EU om welvaart en democratie op de Balkan te promoten.

De Commissievoorstellen sluiten aan bij het Nederlandse standpunt dat de rechtstaat prioriteit moet zijn bij de gesprekken met kandidaatlanden. Ook wil Den Haag de mogelijkheid om tussentijds op de rem te trappen als de kandidaat niet doet wat is beloofd. De lidstaten zullen het Commissievoorstel op korte termijn bespreken.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden