Brussel wil onderhandelingen over EU-lidmaatschap voor Albanië en Macedonië

Verzet onder lidstaten

De Europese Commissie wil toetredingsonderhandelingen beginnen met Albanië en Macedonië. De EU moet een lidmaatschap mogelijk maken voor de landen van de Westelijke Balkan om te voorkomen dat dit gebied weer ten prooi valt aan oorlog. Dat zei Commissievoorzitter Jean-Claude Juncker dinsdag.

Jean-Claude Juncker, president van de Europese Commissie. Foto EPA

‘Stellen we ons niet open voor landen uit die zeer gecompliceerde en tragische regio en bieden we hun geen Europees perspectief, dan breekt daar weer oorlog uit zoals in de jaren negentig’, aldus Juncker in het Europees Parlement.

De Luxemburger kreeg meteen weerwoord van de Franse president Emmanuel Macron. Die betoogde op dezelfde plek dat de Europese Unie eerst haar eigen huis beter op orde moet hebben, wil het nieuwe leden toelaten. Hij is er voor om de Westelijke-Balkanlanden ooit op te nemen in het Europese project en wil niet dat ze zich wenden tot Turkije of Rusland. Maar voordat de EU toegroeit naar 30, 32 lidstaten, moet zij hervormen en haar regels zo aanpassen dat zij besluitvaardiger wordt. Met 28 landen is nu al heel moeilijk om slagkracht te tonen, was zijn boodschap.

Ook Duitsland staat gereserveerd tegenover de uitbreidingsambities van de Commissie. Het kijkt naar de criminaliteit in Albanië en betwijfelt of de kandidaat-landen op redelijk korte termijn kunnen worden klaargestoomd voor een lidmaatschap. De problemen met jonge lidstaten als Polen en Hongarije op het gebied van de rechtsstaat en corruptie temperen eveneens het enthousiasme voor een nieuwe uitbreidingsronde. ‘Niemand zit te wachten op uitbreiding. Wel samenwerken maar niet uitbreiden', zei premier Rutte vorig jaar.

‘Niemand’ is echter te veel gezegd. Polen, Italië, Bulgarije en Oostenrijk zijn voor toelating van de Westelijke-Balkanlanden. De laatste twee landen bekleden dit jaar achtereenvolgens het halfjaarlijkse EU-voorzitterschap en grijpen dit aan om samen met de Commissie stappen vooruit te zetten in dit dossier.

Het gaat om zes Balkanlanden. Met Servië en Montenegro wordt al onderhandeld. Daar moeten nu Albanië en Macedonië bij komen, volgens het Commissievoorstel aan de lidstaten. Voor Bosnië en Kosovo is dat moment nog niet nabij. Zij blijven vooralsnog een zogeheten potentiële kandidaat-lidstaat.

De Commissie hoopt dat vanaf 2025 de eerste Westelijke-Balkanlanden EU-lid kunnen worden. Dat is ambitieus gezien de strenge toetredingscriteria. De kandidaat-leden hebben nog veel werk te verrichten bij het versterken van de rechtsstaat, het uitroeien van corruptie, het bestrijden van de georganiseerde misdaad, het invoeren van democratische en economische hervormingen, het beschermen van minderheden en het oplossen van bilaterale geschillen.

Het gaat in de goede richting, vandaar het voorstel om ook met Albanië en Macedonië te gaan onderhandelen, zei EU-Buitenlandchef Federica Mogherini. Maar ‘er is nog veel huiswerk te doen’, verklaarde verantwoordelijk Commissaris Johannes Hahn. De Balkan draagt nog steeds de sporen van de oorlog, er zijn grensconflicten en etnische spanningen maar volgens Hahn doet het Europese toetredingsperspectief nu al de situatie in het gebied verbeteren.