Brussel wil miljarden voor Europese wapens

Europa moet jaarlijks miljarden euro's meer uitgeven aan de ontwikkeling van wapens om de veiligheid van de burger te garanderen. Dat vindt de Europese Commissie, die voorstelt op termijn 500 miljoen euro per jaar uit het EU-budget te reserveren voor onderzoek naar nieuwe militaire technologieën. Daarnaast acht ze 5 miljard per jaar noodzakelijk voor de productie van bijvoorbeeld Europese drones.

Voor de ontwikkeling en productie van drones, helikopters of fregatten raamt de Commissie de benodigde Europese investering op 5 miljard euro per jaar Beeld ANP

Het Europees Defensiefonds dat EU-buitenlandcoördinator Mogherini en Commissaris Bienkowska (Interne Markt) vanmiddag presenteren zal op verzet stuiten in de lidstaten (die zijn gekant tegen verlies van soevereiniteit) en in het Europees Parlement (dat is tegen EU-geld voor wapens). Het plan circuleerde dinsdag alleen in beveiligde papieren en digitale versies om lekken te voorkomen, maar betrokkenen bevestigen de bedragen. Zij verwachten niet dat die nog veranderen in de wekelijkse discussie vandaag van de Commissie.

Het fonds past in de ambitie van de EU om een 'supermacht' (Mogherini) op het wereldtoneel te worden. De lidstaten stemden eerder deze maand in met vergaande militaire samenwerking. Een defensiefonds hoort daarbij. De Russische dreiging en de nationalistische opstelling van VS-president in spe Trump hebben de oude Europese militaire ambities vleugels gegeven.

Als eerste stap stelt de Commissie voor de komende jaren (2017-2020) 90 miljoen euro uit het EU-budget vrij te maken voor onderzoek naar nieuwe wapens en militaire technologieën. Op dit moment is het gebruik van EU-geld voor dit soort onderzoek uitgesloten. Vanaf 2021, onder de nieuwe meerjarenbegroting van de EU, moet het Europese militaire onderzoeksbudget omhoog naar 500 miljoen per jaar. Europarlementariërs van linkse partijen zijn daar fel op tegen.

Voor de ontwikkeling en productie van drones, helikopters of fregatten raamt de Commissie de benodigde Europese investering op 5 miljard euro per jaar. Volgend jaar volgt een studie om het precieze bedrag te bepalen. Dan moet ook duidelijk worden waar de miljarden vandaan komen. Vooralsnog houdt de Commissie het op een combinatie van geld uit het EU-budget, van de Europese Investeringsbank, speciaal door Brussel uitgegeven Europese defensieleningen en bijdragen van de lidstaten. Die spendeerden in 2015 bij elkaar 200 miljard euro aan defensie. Om de EU-landen aan te moedigen, zouden de extra investeringen voor veiligheid niet worden meegewogen bij het vaststellen van het begrotingstekort en de staatsschuld.

Commissievoorzitter Juncker had het nieuwe fonds (zonder bedragen) in september aangekondigd tijdens zijn State of the Union, de Brusselse Troonrede. Hij verklaarde toen dat de EU niet langer kan meeliften op de Amerikaanse militaire macht. De verkiezingsoverwinning van Trump en diens suggestie om de NAVO deels de rug toe te keren, versterken volgens Juncker de noodzaak voor meer Europese militaire slagkracht. Op alle terreinen is volgens hem extra geld nodig: voor de land- en luchtmacht, de marine en tegen cyberaanvallen op cruciale informatie- en energienetwerken.

De Commissie benadrukt dat haar voorstellen niet de voorbode zijn van een Europees leger - een taboe in de lidstaten. De omvang van het defensiefonds is bescheiden vergeleken met de nationale defensie-uitgaven. Meer samenwerking onder de paraplu van de EU kan volgens de Commissie geldverspilling voorkomen. Eerder onderzoek van het Europees Parlement toonde aan dat gebrek aan coördinatie (elke lidstaat koopt zelf in en ontwikkelt zijn wapensysteem) de Europese belastingbetaler jaarlijks 25- tot 100 miljard euro kost. Gezamenlijke militaire investeringen zijn zowel efficiënter als goed voor meer economische groei.

De defensieministers van Italië, Nederland, Duitsland en Albanië tijdens een NAVO-bijeenkomst. Beeld epa
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.