nieuwseuropese unie

Brussel wil een leefbaar minimumloon vastleggen in de EU

De Europese Commissie wil dat EU-landen wettelijk verankeren dat het minimumloon hoog genoeg moet zijn voor een fatsoenlijk bestaan. Met dit voorstel betreedt de Commissie het politiek gevoelige terrein van de loonvorming, dat ook door het Europees Verdrag expliciet als een nationale bevoegdheid wordt bestempeld.

Dit jaar werden asperges veelal niet door seizoensarbeiders uit Polen en Roemenië gestoken, maar door studenten en mensen uit de buurt.Beeld Getty Images

Volgens voorzitter Von der Leyen van de Europese Commissie loont werk niet meer voor te veel mensen. Eind vorig jaar beloofde ze met een wetsvoorstel te komen om de waardigheid van betaald werk te herstellen. ‘Bijna 10 procent van de werknemers in de EU leeft in armoede. Dat moet veranderen’, zei commissaris Schmit (Banen en Sociale Rechten) woensdagmiddag bij de presentatie van het voorstel.

De Commissie stelt voor dat EU-landen criteria opstellen die duidelijk maken hoe de hoogte van het minimumloon wordt bepaald, wat de standaard daarvoor is, wat ervan kan worden betaald (koopkracht) en die verzekeren dat het minimumloon niet achterblijft bij de de gemiddelde loonstijging in een land. Lidstaten moeten daar jaarlijks in Brussel over rapporteren om druk op de ketel te zetten.

Von der Leyen en Schmit benadrukken dat hun ‘sociale kader’ niet de hoogte van het minimumloon in de lidstaten vastlegt en de vrijheid van vakbonden en werkgevers om cao’s te sluiten, volledig respecteert. De Europese vakbonden eisten eerder deze week dat de Commissie wel een standaard voor het minimumloon zou zetten: minimaal 60 procent van het gemiddelde loon in een land.

Aantasting vrijheid

Betrokken EU-ambtenaren voorspellen dat zowel de vakbonden als de Europese werkgevers kritisch zullen reageren op het Commissievoorstel. Daarnaast betwijfelen zij of het ooit door de lidstaten en het Europees Parlement zal worden goedgekeurd. Noordelijke lidstaten als Denemarken, Zweden en Finland zien het als een aantasting van hun vrijheid om veel hogere lonen vast te stellen. De zuidelijke lidstaten zouden meer willen terwijl landen als Polen, Bulgarije en Roemenië juist niet willen dat hun concurrentievoordeel van verhoudingsgewijs lage lonen verloren gaat.

In de EU kennen 21 landen een wettelijk minimumloon (waaronder Nederland), in 6 lidstaten is het minimum via cao’s vastgelegd. Bulgarije heeft het laagste minimumloon (1,87 euro per uur), Luxemburg het hoogste (12 euro per uur). De koopkracht hangt af van de kosten van levensonderhoud in de betrokken landen. De Commissie zegt dat ‘in de meerderheid van de lidstaten’ werknemers kampen met ontoereikende minimumlonen en onvoldoende toegang tot alle eraan verbonden rechten, zoals vakantiegeld. In 2007 leefde volgens de Commissie 8,3 procent van de werkenden in armoede, in 2018 was dat 9,4 procent. De coronacrisis verergert de situatie. ‘Mensen die werken zouden niet moeten sappelen om rond te komen’, aldus Commissaris Schmit. De Commissie wil dat cao-overleg de ‘gouden standaard’ in de EU wordt omdat in landen waar collectieve loonafspraken de regel zijn, de minimumlonen hoger uitvallen.

Schmit denkt dat het Commissievoorstel tot ‘een positieve dynamiek’ in de loonvorming zal leiden. ‘En dan bedoel ik een opwaartse convergentie. Het idee is niet om de minimumlonen te verlagen.’

De commissaris snapt de teleurstelling bij vakbonden maar wijst erop dat het Europees Verdrag de Commissie weinig macht geeft om zich met de lonen van werknemers te bemoeien. ‘Met wat we nu voorstellen, rekken we onze bevoegdheden op tot het maximum. Ik ben dus niet teleurgesteld, ik ben realistisch. Onze boodschap is helder: de Commissie bekommert zich om de mensen die aan de onderkant van de samenleving zitten.’

Leven van 45 euro per dag maakt de lokroep van Noord-Europa groot

In 2018 ging onze Italië-correspondent Jarl van der Ploeg op bezoek bij Katya Di Maria, die met haar man en acht kinderen moest rondkomen van 45 euro per dag.

Onderzoek in Nederland: Hoger minimumloon kost geen banen (als de bijstand losgekoppeld wordt)

Als het minimumloon met 5 procent wordt verhoogd, gaan 18 duizend banen verloren. Dat verlies is veel kleiner dan gedacht. Wordt het minimumloon verhoogd, zonder dat de bijstand mee stijgt, dan is het baanverlies nihil. Dat concludeerde het Centraal Planbureau in een studie.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden