Brussel verbiedt Nederland verkiezingsuitslag snel te melden

Hoewel Nederland op donderdag 22 mei naar de stembus gaat voor de Europese verkiezingen, komt de uitslag pas op zondag 25 mei, tegen middernacht. De Europese Commissie heeft Nederland verboden de voorlopige uitslag eerder bekend te maken.

Kiezers brengen in het Rijksmuseum hun stem uit voor de gemeenteraadsverkiezingen, 14 maart 2014. Beeld anp

Bij de vorige verkiezingen, op 4 juni 2009, stemde Nederland ook op een donderdag. De meeste andere landen laten hun inwoners echter op zondag naar de stembus gaan. De Europese verkiezingen zijn daarom altijd verspreid over vier dagen. Maar pas als het laatste stemlokaal gesloten is, mogen landen de voorlopig uitslag bekendmaken, zo is afgesproken. Anders kunnen verkiezingen in andere lidstaten worden beïnvloed.

Geen wonder dat de Europese Commissie geïrriteerd was toen Nederland vijf jaar geleden toestond dat gemeenten op verkiezingsdag de voorlopig uitslag al openbaar maakten. Het ministerie van Binnenlandse Zaken verdedigde destijds de gang van zaken. 'Het gaat tenslotte om voorlopige uitslagen, niet om de officiële', aldus een woordvoerder destijds. 'Bovendien, als je verkiezingen houdt, willen de mensen toch de uitslag weten.'

Op de vingers getikt
De Commissie beklaagde zich na de verkiezingen bij Nederland en dreigde met juridische stappen. In het daaropvolgende overleg met Brussel koos Nederland ervoor in het gelid te gaan lopen. Een woordvoerder van de Kiesraad erkent dat Nederland toen 'op de vingers is getikt'. Nederland beloofde de Commissie in het vervolg alle gemeenten op te dragen de tellingen niet meteen bekend te maken.

Een maand geleden schreef minister Plasterk (Binnenlandse Zaken) aan de burgemeesters: 'Het is niet toegestaan de tellingen voor uw gemeente door te geven aan de media voor zondagavond 25 mei 23.00 uur. Ook is het niet toegestaan om de uitkomsten van de stemming onder embargo door te sturen naar de pers.' Toen persbureau ANP onlangs aanklopte bij de gemeenten kreeg het dan ook nul op het rekest.

Pas nadat straks op 25 mei om 23.00 uur het laatste - Italiaanse - stembureau de deuren heeft gesloten, mogen de twintig kieskringen de uitslag naar het ANP sturen. Een half uurtje later staat het dan op alle nieuwssites. 'We houden ons aan de Europese afspraken', is nu de toelichting van het ministerie.

Exit poll
Er is maar één manier om al op donderdag een deel van de uitslag te weten te komen. Volgens de wet moet in elk stembureau na het tellen de uitslag hardop worden voorgelezen. Iedereen mag daarbij aanwezig zijn.

Ook komt de NOS op donderdagavond 21.00 uur met een exit poll op basis van onderzoek onder 40 duizend stemmers. Dat zou een goede indicatie moeten zijn voor de einduitslag, al leert de ervaring dat zo'n peiling altijd afwijkt van de einduitslag. De echte puristen, die alleen vertrouwen op de officiële gecommuniceerde uitslag, moeten geduld hebben tot vrijdag 30 mei. Dan komt de Kiesraad met de definitieve uitslag.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden