Nieuws Brussel

Brussel slaat genadeloos terug na doorgevoerde importheffingen van 'bondgenoot' Amerika

Brussel is zo ontgoocheld over het gedrag van trouwe vriend en handelspartner Amerika, dat het ongekend hard terugslaat. Wat mag Washington verwachten?

Franse President Macron, bondskanselier Merkel en President Trump vorig jaar tijdens de G20 in Hamburg. Foto ANP

‘Puur protectionisme’, oordeelde voorzitter Juncker van de Europese Commissie. ‘Zo doe je geen zaken met bondgenoten’, vulde Commissaris Malmström (Handel) aan. Europarlementariërs briesten over ‘roekeloos gedrag’ en ‘intimidatie’. Kortom, aan zware woorden donderdag geen gebrek in de EU over het Amerikaanse besluit Europees staal en aluminium met importheffingen te treffen.

Een betrokken Commissieambtenaar sprak over ‘een slechte film’ waarvan de ontknoping eindelijk daar is. Alle intense gesprekken afgelopen maanden tussen Brussel en Washington ten spijt, worden de heffingen (25 procent op staal, 10 procent op aluminium) toch ingevoerd. De EU staat klaar om binnen enkele weken Amerikaanse producten soortgelijke heffingen op te leggen. De lijst met potentiële goederen (variërend van Harley-Davidsons tot whiskey en jeans) ligt al twee weken klaar. ‘Het wapen is geladen, het is nu aan de lidstaten om de trekker over te halen’, aldus de ambtenaar.

De EU heeft handelsoorlog die nu losbarst niet gewild. De lidstaten verwerpen de eenzijdige staal- en aluminiumheffingen van de VS, ze zijn volgens de EU illegaal. Malmström maar ook EU-leiders als Merkel en Macron hebben tijdens recente bezoeken aan de VS geprobeerd de Amerikaanse president Trump op andere gedachten te brengen. Vergeefs, waardoor de EU nu niets anders rest dan tegenactie: oog om oog, tand om tand.

De route van de WTO

Allereerst kaart de EU de kwestie aan bij de Wereldhandelsorganisatie WTO. De Unie zal verzoeken een geschillencommissie op te zetten die zich dan over de zaak buigt. Eer die met een eerste oordeel komt, is er een jaar verstreken maar de EU wil zich per se aan de internationale handelsregels houden. Dat Trump die aan zijn laars lapt, vinden de EU-landen al zorgelijk genoeg.

Tijdens de geschillenprocedure, blijft de EU niet op haar handen zitten. Kort nadat Trump zijn precieze sanctielijst heeft gepubliceerd, komt de Commissie met haar vergeldingsmaatregel voor Amerikaanse producten. De lange lijst met goederen die in aanmerking komen, is op 18 mei bij de WTO neergelegd.

De lijst is niet zomaar een dwarsdoorsnede van de Amerikaanse export. De EU kiest bewust voor producten die afkomstig zijn uit staten in de VS waar de Republikeinen van Trump de meeste stemmen kregen: Bourbon uit Tennessee, Harley’s uit Wisconsin en sinaasappelen uit Florida. Het maximeren van de politieke druk, wordt dat in Brussel genoemd.

Zodra het Commissievoorstel er ligt, moeten de lidstaten hun oordeel geven. Tot nog toe trekken de lidstaten eensgezind op, ondanks grote verschillen in de mate waarin ze getroffen worden door de Amerikaanse sancties. De totale staalexport van de EU naar de VS heeft een waarde van 6,4miljard euro per jaar. Duitsland en Nederland (Tata Steel) zijn de twee grootste exporteurs, de Amerikaanse importheffingen komen daar het hardst aan.

‘Vooralsnog zijn er geen tekenen dat de eenheid afbrokkelt’, zegt een EU-ambtenaar. Als de lidstaten akkoord gaan, duurt het nog even eer de sancties daadwerkelijk van kracht zijn maar naar verwachting is dat eind juni het geval.

De exportwaarde van de Amerikaanse producten die de EU op de korrel neemt, bedraagt 2,8miljard euro. Conform de WTO regels kan de EU de lijst pas na drie jaar uitbreiden.

Vijandige mogendheid

Op zich is de staalexport maar een fractie (0,5 procent volgens experts) van de totale handelsstroom tussen de EU en de VS. De verliezen zijn hard voor de getroffen bedrijven maar noch de EU noch de VS raken er economisch van uit balans. Dat de EU scherp reageert komt door de vrees dat het hierbij niet blijft. Trump heeft al gezegd dat hij minder Mercedessen door de straten van New York en Washington wil zien rijden. Ook al worden die wagens in de VS gemaakt, door Amerikaanse werknemers.

Daarnaast is Brussel diep ontgoocheld dat de ooit zo trouwe vriend, handelspartner en militaire bondgenoot Amerika de EU nu behandelt als vijandige mogendheid. Onderhandelingen over een nieuwe handelsrelatie met de VS zullen niet beginnen voor de Amerikaanse staalheffingen van tafel zijn. ‘We praten niet onder bedreiging’, aldus Juncker.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.