REPORTAGE

Brussel moet wennen aan autovrije binnenstad

Toen de Belgische schrijver Joost Vandecasteele voor het eerst door de voetgangerszone van Brussel wandelde, was hij bijna ontroerd. Voor de eerste keer sinds hij in de Belgische hoofdstad woonde, toch al achttien jaar, hoorde hij geen getoeter. 'Voor een buitenstaander waarschijnlijk weinig bijzonder', schrijft hij in De Standaard, 'maar voor een Brusselaar een klein mirakel.'

Een watergevecht in het voetgangersgebied in het centrum van Brussel. Beeld BELGA

Helaas, daarmee had hij al het positieve gezegd. In de rest van zijn stuk beschrijft Vandecasteele de voetgangerszone als armoedig, ongezellig, verloederd en vuil. De zwervers en alcoholici die altijd al in de Brusselse binnenstad rondhingen, lijken zonder uitlaatgassen plots extra zichtbaar. En het kale asfalt, afgesloten met ijzeren hekken en boomstammen, heeft iets desolaats. 'Als een lege krater', schrijft Vandecasteele, 'die behoedzaam wordt betreden door ramptoeristen.'

Twaalf jaar is erover gedebatteerd, en sinds twee weken geleden is het eindelijk zover: de Anspachlaan, de drukke verkeersader door het centrum van Brussel, is autovrij. Een historische ingreep, aldus de Brusselse burgemeester Yvan Mayeur (PS), die van de dichtslibbende automobielstad een paradijs voor wandelaars en fietsers moet maken. Maar zo veelbelovend als de voetgangerszone werd voorgesteld, zo problematisch was zijn start.

Monsterfiles

Op de eerste dag veroorzaakte de nieuwe verkeerssituatie monsterfiles tot in de rand van Brussel, en reden auto's eindeloos rondjes om op hun bestemming te raken. De dagen erna profiteerden heel wat dagjesmensen van het tropische weer om in de autovrije zone te picknicken, maar lieten ze al hun rommel achter. Tv-journaals toonden hoe de straat er 's ochtends bij lag als een vuilnisbelt. Een dronkaard lag in een bloembak zijn roes uit te slapen.

Vorige week ten slotte escaleerde een watergevecht, aangekondigd op Facebook en aanvankelijk gedoogd, in relletjes tussen tientallen jongeren en de politie. Een bushokje en een winkelraam gingen aan diggelen, er vielen enkele lichtgewonden. 'Het lijkt wel een achterbuurt', zei een inwoner van de wandelstraat in de krant La Capitale. 'Kijk maar eens naar de trottoirs, ze liggen vol met blikjes.'

Revolutionaire verandering

De voetgangerszone is een revolutionaire verandering voor Brussel, te vergelijken met de radicaalste versie van het Rode Loperplan in Amsterdam. Zoals een autovrije as van Muntplein tot Vijzelgracht het verkeer in Amsterdam grondig aan banden zou leggen, zo is de autovrije binnenstad een metamorfose voor Brussel. 'Dit is de grootste mobiliteitsoperatie in honderd jaar', aldus de burgemeester. 'We hebben nu het grootste autovrije centrum van alle Europese steden.'

Dat zo'n grote verandering aanpassingsproblemen met zich meebrengt, is logisch. Maar zelfs de burgerbeweging Picnic The Streets, die jarenlang picknickbetogingen hield om voor een autovrij centrum te pleiten, keert zich tegen de voetgangerszone. Het vindt dat de inwoners veel te weinig inspraak hebben gekregen. 'Dat maakt dat de Brusselaars de ruimte niet als van hen beschouwen', zegt Joost Vandenbroele van Picnic The Streets. 'Daardoor is er minder respect en zorg.'

Het Brusselse stadsbestuur benadrukt dat dit nog maar een test is, en dat de voetgangerszone in maart 2016 wordt geëvalueerd. Nu al wordt er bijgestuurd: er zijn veertig vuilnisbakken bijgeplaatst, onduidelijke verkeersborden zijn aangepast en op het kale asfalt zijn kleurrijke figuren aangebracht.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden