Interview

'Brussel, help boeren de crisis door'

Wel boetes betalen, maar geen steun krijgen als de markt ineenstort: dat kan niet, vinden de Europese melkboeren en varkenshouders. Vandaag trekken ze naar Brussel. Ook LTO voert actie.

Een varken deelt broodjes varkensvlees uit tijdens een actie op het Plein in Den Haag. Boze varkensboeren eisen lastenverlichting voor hun sector.Beeld Bart Maat / ANP

Brussel maakt zich vandaag op voor de komst van meer dan vijfduizend boze boeren die naar eigen zeggen de straten van de Belgische hoofdstad zullen blokkeren. In het kielzog van de Europese ministers van Landbouw, die tijdens een extra Landbouwraad bijeenkomen, willen de boeren hun onvrede uiten over de te lage prijzen van vooral varkensvlees en melk.

Ook de Nederlandse Land- en Tuinbouworganisatie (LTO) reist af met een eisenpakket. Zo pleit voorzitter Albert Jan Maat onder andere voor extra fiscale lastenverlichting voor boeren en tuinders en voor een overheidspotje waaruit bijvoorbeeld de vaak dure keuringskosten kunnen worden betaald. 'Geef ons, nu het slecht gaat, de mogelijkheid tot crisismanagement', zegt hij. 'Er zijn nu te veel bureaucratische en technische obstakels. Daarom protesteren we.'

Dijksma: geen staatsteun

Staatssecretaris Sharon Dijksma van Economische Zaken spreekt vandaag in Brussel uitgebreid met haar Europese collega's over onder andere het eisenpakket van de Nederlandse boeren. Vandaar dat ze nu nog niet inhoudelijk wil reageren op alle wensen. Uit de gesprekken die Dijksma vorige week voerde werd echter wel duidelijk dat zij geen voorstander is staatssteun of andere middelen die 'een vrije marktwerking belemmeren'. Ook het afschaffen van de keuringskosten, iets waarvoor LTO pleit, lijkt een brug te ver. Wel staat ze open voor de suggestie om al het geld dat boeren vorig jaar aan boetes betaalden, te herinvesteren in de sector.

LTO heeft als grootste brancheorganisatie de afgelopen vijftien jaar gelobbyd voor het afschaffen van marktregulering, bijvoorbeeld via het melkquotum. Een half jaar nadat dat doel bereikt is, pleiten jullie alweer voor staatssteun. Hoe is dat te rijmen?

'Wij bepleiten geen staatssteun, laat dat helder zijn. Maar wat wel zo is: vorig jaar hebben wij 135 miljoen euro aan boetes naar Brussel overgemaakt omdat de melkveehouders iets te veel produceerden. LTO zegt nu: gebruik dat geld - in principe ons eigen geld - om de problemen van nu op te lossen. Bovendien, de reden dat de markt nu in elkaar stort, komt door externe en onverwachte oorzaken. Een van de belangrijkste is bijvoorbeeld de Russische boycot. Daar kunnen wij niets aan doen.'

Wetenschappers, kleinere boerenorganisaties, politici: allemaal waarschuwden ze hiervoor. Vanuit jullie gelederen klonk vooral gejubel. Hebben jullie je leden niet verkeerd voorgelicht?

'Er is al tien jaar lang een vrije markt op het Europese platteland. Waar wij ons hard voor maakten, was dat we ons daar volledig in konden mengen, zonder de beperking van het melkquotum, een oud en uitgehold systeem. Zoals ik al zei: de problemen van nu komen door externe factoren. Het is flauwekul om dat aan het melkquotum te koppelen.

'Wat ons benadeelt, is dat het er ongelijk aan toegaat in Europa. In Nederland betalen we ongelooflijk veel kosten zelf, bijvoorbeeld voor keuringen van planten, dieren en vlees. In landen als Duitsland, België en Frankrijk worden die door de overheid betaald. Wij vinden dat oneerlijk. '

Beeld Bart Maat / ANP

Negeer je met zo'n oproep niet de realiteit? De kosten zijn hier zo hoog, omdat nergens in Europa de milieudruk zo hoog is. We zijn nu eenmaal een klein land met veel boeren.

'Wij doen juist bovengemiddeld veel aan milieu. Wij zijn het enige land in Europa dat getekend heeft voor meer koeien in de wei. Het enige land met een eigen duurzaamheidsprogramma. De enige die via voeding rekening houdt met emissies in het milieu. Dat doen we allemaal zelf, zonder overheid. Wij zijn een lichtend voorbeeld voor veel duurzaamheidsprofeten in Europa. Wij zijn tegen een aantal technische keuringsregels. Het is gek dat een land dat qua export zo afhankelijk is van de land- en tuinbouw, tegelijkertijd zo weinig oog heeft voor de concurrentiepositie. Dat verwijten we het kabinet.'

Vandaag verzamelen duizenden boeren zich in Brussel, mede omdat u daartoe opriep als voorzitter van de Europese boerenbond Copa. Als voorzitter van LTO in Nederland pleit u juist voor overleg. Hoe is dat te rijmen?

'Ik kan mij voorstellen dat dat op een tegenstelling lijkt, maar dat is niet zo. Overal in Europa vinden we dat er iets moet gebeuren. Ook in Nederland. Het verschil zit hem in de accenten. Dat komt vooral omdat Nederland meer exporteert dan andere landen waardoor wij goed moeten letten op onze concurrentiepositie. Daarbij kan overleg handiger zijn dan harde actie. Maar let wel: het betreft een accentverschil, geen principieel verschil. Overal vinden we dat het anders moet. Ook in Nederland.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden