Brussel ergert zich fiks aan Ierland

Juist Ierland heeft veel van EU geprofiteerd...

BRUSSEL Maandenlang heeft de Europese Unie op haar tenen gelopen om de Ierse kiezers niet tegen zich in het harnas te jagen, maar nog steeds kan Brussel er niet op rekenen dat de Ieren ja zullen zeggen tegen het Verdrag van Lissabon, als ze vandaag naar de stembus gaan.

Brusselse diplomaten hopen nog steeds dat het geen herhaling zal worden van het fiasco met de referenda over de Europese Grondwet in 2005, toen de Fransen en de Nederlanders het document wegstemden. Maar volgens de opiniepeilingen wordt het kantje boord. De laatste peiling geeft het ja-kamp een kleine voorsprong, maar iedereen erkent dat het nog beide kanten op kan.

Dat wekt hier en daar flinke ergernis in Brussel. Uiteindelijk is Ierland een van de landen geweest die het meest van de Europese Unie hebben geprofiteerd: de afgelopen 35 jaar heeft het land 60 miljard euro aan subsidies uit Brussel ontvangen en is het van een van de armste landen van Europa veranderd in een van de koplopers van de EU.

Uit vrees de Ierse kiezer tegen het hoofd te stoten heeft Brussel de afgelopen tijd een beetje gas teruggenomen, bijvoorbeeld als het gaat om de discussie over de hervorming van het Europese landbouwbeleid waarvan Ierland nog steeds flink profijt trekt. Maar het lijkt weinig te hebben geholpen. De Ierse regering deed gisteren nog een dringend beroep op de kiezers het verdrag, dat in de plaats is gekomen van de Grondwet, goed te keuren. Maar Dick Roche, de Ierse minister voor Europese Zaken, erkende dat het een ‘heel erg spannend’ referendum zal worden.

Als het enige land dat een referendum houdt over het Verdrag van Lissabon, krijgt Ierland een enorme stem over de toekomst van het verdrag. Ook dat zorgt voor de nodige ergernis in Brussel. Uiteindelijk vormen de Ieren met 4,4 miljoen mensen nog niet 1 procent van de ongeveer 490 miljoen inwoners van de EU. Moeten zij dan het lot van het Verdrag van Lissabon bepalen?

‘Het is niet erg democratisch, maar het verdrag moet volgens de regels nu eenmaal door alle landen worden goedgekeurd voordat het in werking kan treden’, zegt de Britse europarlementariër Andrew Duff, een groot voorstander van de afgeschoten Grondwet en het nieuwe verdrag.

Als de Ieren nee zeggen, is het afgelopen met het Verdrag van Lissabon, vreest hij. Tenzij de nieuwe Ierse premier, Brian Cowen, met een realistisch voorstel komt om een uitweg uit de impasse te vinden. ‘Maar als hij daar geen kans toe ziet, ligt de conclusie voor de hand: dan is het is verdrag morsdood.’

Ook Hugo Brady van het Centre for European Reform in Londen, denkt dat een nee de doodsteek zal betekenen voor het verdrag dat de besluitvorming binnen de EU moet stroomlijnen en de Unie een duidelijker gezicht moet geven op het wereldtoneel.

Volgens hem zal de Britse premier Gordon Brown, toch al geen geestdriftige aanhanger van de EU, dan onder zware druk komen te staan het ratificatieproces in het parlement stop te zetten. Ook zijn voorganger, Tony Blair, blies de voorbereidingen voor een Brits referendum over de Grondwet meteen af na het Franse en Nederlandse nee.

Maar Duff verwacht dat Brown toch door zal gaan met de ratificatieprocedure in het parlement, die al zo ver gevorderd is dat het Hogerhuis mogelijk volgende week woensdag al zijn zegen aan het verdrag zal geven. ‘Nu stoppen, zou niet alleen in Brussel, maar ook in Parijs worden gezien als verraad’, zegt hij.

Ook in Brussel gaat men ervan uit dat de ratificatieprocedure in de resterende EU-landen – dertien van de 27 landen hebben het verdrag al definitief goedgekeurd, terwijl nog eens vijf, waaronder Nederland, al halverwege zijn – gewoon door zal gaan, ook na een Iers nee.

Maar wat dan? Als Ierland als enige EU-land tegen het verdrag stemt, is dat vooral een probleem voor Ierland, klinkt vaak in Brussel. Volgens sommigen zit er voor de Ieren dan weinig anders op dan nog een keer te stemmen, zoals ook gebeurde nadat de Ieren in 2001 per referendum het Verdrag van Nice hadden verworpen. Uiteindelijk stemden de Ieren toen voor, nadat zij een uitzonderingspositie op een aantal terreinen, zoals justitie, hadden gekregen.

Maar volgens Duff hebben de Ieren toen zoveel concessies in de wacht weten te slepen, dat er nu niet veel meer te vergeven valt. ‘Het wordt erg moeilijk iets te verzinnen waarmee je de Ieren tevreden zou kunnen stellen. Bovendien, als je echt opnieuw gaat onderhandelen over het verdrag, valt het hele compromispakket misschien uiteen.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden