Opinie Europese verkiezingen

‘Bruine hesjes, een Zwarte Golf en de Turquoise Revolutie’: de verkiezingen volgens Europese kranten

De opkomst bij de Europese verkiezingen was hoog, de uitslag versplinterd. Wat schrijven de Europese kranten? ‘Dat eurosceptici niet volledig zijn doorgebroken, betekent niet dat er geen reden is om te hervormen.’

Europese vlaggen voor het Berlaymont gebouw in Brussel. Beeld ANP XTRA / Lex van Lieshout

Frankrijk: Bruine hesjes

De rechtse krant Le Figaro constateert dat Macron het verschil met Rassemblement National beperkt heeft weten te houden. ‘Hoewel sociale problemen zijn populariteit al maanden aantasten, heeft hij de stevigheid van zijn politieke zuil bewezen.’ De uitslag is volgens het dagblad de definitieve bevestiging van ‘de nieuwe scheidslijn’ tussen mondialisten en patriotten.

Het linkse dagblad Libération ziet dat de Groenen nu ‘de derde politieke kracht’ van Frankrijk zijn. Het uiterst linkse La France Insoumise van Jean Luc Mélenchon, die bij de presidentsverkiezingen nog meer dan 19 procent van de stemmen haalde, bleef steken op 6,3 procent. ‘Het linkspopulisme bevalt linkse kiezers niet’, concludeert Libération.

Rassemblement National won volgens Libé mede dankzij de gele hesjes, ‘van wie de tint naar bruin neigt’. De krant vraagt zich af wie het oprukkende nationalisme een halt kan toeroepen. ‘Macron wilde een dam opwerpen tegen het nationalisme, maar heeft ook degenen die een dam wilden opwerpen tegen het Macronisme gemobiliseerd.’

Italië: Vaarwel regering

In Italië domineert de vraag of de nationalistische Lega van vicepremier Matteo Salvini de grote winst in Europa aangrijpt om het verstandshuwelijk met de populistische Vijfsterrenbeweging op te blazen. Waar Salvini’s partij kan rekenen op een verdubbeling in vergelijking met de nationale stembusgang van vorig jaar, verliest Luigi Di Maio’s Vijfsterrenbeweging fors aan populariteit. De conservatieve Italiaanse krant il Giornale neemt alvast afscheid van de ongemakkelijke coalitie van populisten die de afgelopen maanden steeds vaker openlijk met elkaar ruzieden over onderwerpen als migratie of de belastingen. ‘Vaarwel regering’, kopt il Giornale op zijn voorpagina.

Zover is het nog niet volgens het linkse dagblad La Repubblica, dat het electoraal succes van Lega wel typeert als een ‘Zwarte Golf’. In dezelfde krant merkt EU-correspondent Andrea Bonanni op dat jonge kiezers Europa hebben gered. ‘De trend van zich onthouden van stemmen is omgebogen en meer dan de helft van de 430 miljoen kiezers is naar de stembus gegaan. Vooral veel jonge mensen. Als Europa is gered, dan is het vooral dankzij hen. (. .) De dreiging waar Europa voor stond, geïnitieerd door de grote mogendheden die vijandig staan tegenover de EU – Moskou, Washington en Beijing– en gesteund door de rechtse populisten, heeft de verkiezingstest doorstaan. (...) De overgrote meerderheid van de Europeanen is trouw gebleven aan het idee van een liberale democratie die de politieke en sociale rechten van haar burgers kan waarborgen.’

Toch moeten de traditionele partijen waakzaam blijven waarschuwt de grote landelijke krant Corriere della Sera. ‘Dat eurosceptici en anti-elite partijen er niet in geslaagd zijn volledig door te breken, betekent niet dat er geen reden is om te hervormen.’

Duitsland: Veelstemmig koor

De Frankfurter Allgemeine Zeitung ziet in de verkiezingsuitslag een verdeling tussen Oost en West. Aan de ene kant staan de Groenen-kiezers die hun stem baseerden op klimaatverandering, aan de andere kant de AfD-kiezers, voor wie het immigratie- en vluchtelingenbeleid cruciaal is.

Boulevardkrant Bild staat stil bij het succes van de eurosceptische en niet-traditionele partijen. ‘Steeds meer mensen, ook pro-Europese, kijken kritisch naar de EU-instellingen,’ citeert de krant directeur Hermann Binkert van het Duitse onderzoeksbureau INSA. ‘De gevestigde partijen hebben deze kritiek niet opgepikt, mogelijk uit angst om beschuldigd te worden van populisme. Rechts-populistische politici vrezen deze beschuldigingen niet, ze hebben daar zelfs baat bij.’

Opiniechef Setfan Kuzmany van Spiegel Online ziet geen duidelijke blokken in het Europees Parlement. Zo is de liberale fractie gegroeid, maar liggen de financiële ideeën van Macron veel dichter bij een Martin Schulz (SPD) dan bij een Christian Lindner (FDP). En op de rechts-populistische flank lopen de economische ideeën van bijvoorbeeld AfD en het Italiaanse Lega sterk uiteen. ‘Europa blijft een lappendeken.’ Maar dat is een goede zaak, meent Kuzmany: ‘Europa is geen superstaat, maar een veelstemmig koor, waarin ook de kleine stemmen gewicht hebben. Europa is nooit verenigd – haar essentie is het eeuwigdurende discours over vereniging.’

Spanje: Grote kans

Voor de Spaanse centrumlinkse El País wijst de versnippering van het Europees Parlement erop ‘dat het steeds lastiger wordt om de traditionele Frans-Duitse as vast te houden om de integratie in Europa te bewerkstelligen’.

In het Parlement zouden volgens El País de Spaanse sociaal-democraten best een belangrijke rol kunnen gaan spelen. De PSOE van de Spaanse kandidaat-premier Pedro Sánchez, groot voorstander van een verenigd Europa, maakt met een forse overwinning een einde aan de leidende rol die de centrumrechtse Partido Popular sinds 2014 had in het Europees Parlement. De goede resultaten voor de Spaanse sociaaldemocraten en de achteruitgang van de Duitse sociaaldemocraten ‘kan de Spaanse sociaaldemocratie aan het hoofd van Europa plaatsen’, aldus El País. ‘Dit biedt ons land de kans op een initiatief dat niet mag worden gemist.’

Ook volgens de centrumrechtse krant El Mundo is de verkiezingsuitslag ‘een kans om de interne democratie van de EU-instellingen te verdiepen en tegelijkertijd de federalisering van de EU te bevorderen’, iets dat bijna drie van de vier nieuwe leden van het Europees Parlement steunt. Een nog hoger percentage als gekeken wordt naar de Spanjaarden die zijn gekozen, aldus El Mundo. De Spaanse krant verwacht daarom ‘dat Spanje bij de vernieuwing en verdeling van de functies zal worden vertegenwoordigd zoals het zou moeten zijn’.

Hongarije: Record-overwinning

In Hongarije berichten de Magyar Idök, Figyelö en Origó extreem positief over de door Orbán behaalde overwinning (52,3 procent). Niet gek omdat deze media in handen zijn van de leider van de eurosceptische Fidesz-partij. Ook uit de overwinningsspeech van Orbán wordt gretig geciteerd, die dit zijn ‘record-overwinning’ noemt. Bij vorige verkiezingen behaalde Orbán desalniettemin een soortgelijke zege.

De kranten spreken ook van een totale instorting van de linkerkant, de Socialistische Partij (6,7 procent) en de Links Democratische Coalitie (16,2 procent).

Op onafhankelijke nieuwssites, zoals het Hungarian Spectrum en Atlaszo.hu worden vraagtekens bij de zege van Orbán gezet. ‘Hoe kan het dat ondanks de hoge opkomst en alle campagnemiddelen die Fidesz tot zijn beschikking heeft, Orbán slechts 52,3 procent van de stemmen kon vergaren?’ De invloedrijke Eva Balogh, van het Hungarian Spectrum, schrijft op haar blog: ‘Hoewel de Magyar Nemzet schreef dat ‘de oppositie een historische nederlaag heeft geleden’, kan ik met vertrouwen zeggen dat deze uitslag het begin is van een volledige herstructurering van het Hongaarse politieke landschap. Dit is geen goede dag voor Orbán, ongeacht wat Fidesz zijn kiezers wil laten geloven.’

Polen: Volwassen samenleving

In Polen schrijft Rzeszpospolita dat de hoge opkomst (43 procent) vooral in het voordeel heeft gewerkt van het eurosceptische PiS (Recht en Rechtvaardigheid). De partij van Jaroslaw Kaczynski behaalde 45,5 procent van de stemmen en eindigde daardoor ruim boven de Europese Coalitie (38,3 procent). Volgens Rzeszpospolita heeft PiS in de aanloop naar de verkiezingen een harde campagne gevoerd die zijn vruchten heeft afgeworpen, daarbij gebruikmakend van de angst in Polen voor de verloedering van traditionele waarden. De ‘nee-stem’ tegen de ‘lhbti’-sering van de Poolse maatschappij heeft kiezers op grote schaal naar het stemlokaal gelokt.

De links georiënteerde krant Gazeta Wyborcza vraagt zich wat de Europese Coalitie moet doen om in het najaar – tijdens de parlementsverkiezingen – PiS wél te kunnen verslaan. De campagne van de verenigde oppositiepartijen moet in ieder geval anders, concluderen ze. Op de populaire conservatieve zender Radio Maria wordt vooral president Andrej Duda herhaald, die de loftrompet steekt over de PiS-overwinning en de hoge opkomst. Duda: ‘Het laat de volwassenheid van onze samenleving zien.’

Verenigd Koninkrijk: Die EU-gasten

De Turquoise Revolutie. Deze naam heeft The Daily Mail gegeven aan de sensationele terugkeer van Nigel Farage, wiens Brexit Party niet alleen de grootste van het Verenigd Koninkrijk, maar zelfs van de EU werd. Na de lange verkiezingsnacht kreeg de BBC het verwijt deze nieuwe partij te hebben genegeerd, maar de ochtendkranten brachten allemaal het lachende gezicht van de bekende Brexiteer die vanuit het perspectief van de Conservatieven lijkt op een lachende Halloween-pompoen.

Leider van de Brexitpartij Nigel Farage spreekt met de pers, 27 mei 2019. Beeld AFP

Wanneer de Conservatieven Brexit niet voor 31 oktober hebben opgeleverd, deal of geen deal, wacht een totale vernietiging. ‘Heer Farage kijkt naar een veel groter stuk wild,’ beweert The Daily Telegraph, de huiskrant der Conservatieven, ‘en dat gaat verder dan het andere partijen dwingen om een echte Brexit te presenteren. Hij wil ze vervangen omdat hij denkt dat ze niet langer kunnen worden vertrouwd met het mandaat van de kiezers. De oude garde moet terugvechten of het zal worden weggevaagd.’

Ondertussen staat ook Labour onder druk. ‘We zien een nachtmerrie voor Labour,’ meldde The Financial Times’ Sebastian Payne, ‘haar grootstedelijke Hampstead-stemmers zijn naar de Liberalen gevlucht, haar provinciale Humberside-hartlanden naar de Brexit Party. Het hek waarop Jeremy Corbyn zat is weggehaald.’ Payne voegde eraan toe dat het land ‘onbestuurbaar’ is geworden. The Sun zag de uitslag vooral als een boodschap voor Brussel: ‘Wel, zullen die EU-gasten het nu begrijpen?’ schreeuwde de voorpagina.

Met medewerking van Anna Deems, Daan Kool, Iris Koppe, Iñaki Oñorbe Genovesi en Patrick van IJzendoorn.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden