Bruin uit een potje

ANDERHALVE week mooi weer en de Nederlandse zomer laat het al weer afweten. Het is één ding dat het niet permanent stralend weer is, maar dat het gebrek aan zon ons met bleke neuzen laat zitten, is voor veel mensen wel erg zuur....

Oógt gezond, maar ís het natuurlijk niet. Er komen steeds meer bewijzen dat het verstandig is met mate van het felle zonlicht te genieten. Een deel van dat licht, ultraviolet-B, lokt in allerlei stoffen heftige chemische reacties uit. Zo ook in de moleculen waaruit de menselijke huid is opgebouwd. Akkoord, het lichaam heeft ultraviolet-B nodig om vitamine D-3 aan te maken, maar de daarvoor benodigde hoeveelheid licht is zo klein dat we er niet voor in de zon hoeven te gaan liggen.

Te veel ultraviolet-B kan de huishouding van de cellen in de bovenste huidlaag, de opperhuid, in de war schoppen, legt fotobioloog dr Frank de Gruijl uit. Hij doet onderzoek naar het effect van ultraviolet op de huid, en naar het ontstaan van huidkanker.

De huid kan wel een stootje hebben, ze heeft een tamelijk efficiënt reparatiesysteem om schade te verhelpen, vertelt De Gruijl. De echte ellende ontstaat wanneer door de chemische reactie die ultraviolet-B veroorzaakt de kern van de huidcel, het DNA, wordt aangetast. Het DNA is het besturingssysteem. Een cel met beschadigd DNA kan dochtercellen voortbrengen die zich afwijkend gedragen en die op hun beurt afwijkende cellen voortbrengen. Het uiteindelijk effect kan, zelfs pas na jaren, huidkanker zijn.

Nou krijgt lang niet iedereen die te veel in de zon ligt huidkanker, benadrukt De Gruijl. Dat is een zeker risico: je krijgt het of je krijgt het niet. Huidveroudering is daarentegen een schadelijk effect dat wel bij iedereen optreedt die te veel aan ultraviolet-B-straling blootstaat. De lederhuid, die direct onder de flinterdunne opperhuid ligt, wordt in de loop der jaren tanig. De elasticiteit ervan vermindert en de huid gaat er oud uitzien. Heel lelijk en dat kan niet de bedoeling zijn van al dat zonnebaden en -banken, constateert De Gruijl.

In reactie op dit soort berichten hebben de modekoningen besloten dat bleek mode is. De laatste jaren sturen ze bij elke show een aantal lijkbleke mannequins de catwalk op, en laten ze spierwitte modellen opdraven in glossy modebladen. Liefst zijn die graatmagere vrouwen nog rood, paars of grijs opgemaakt ook, zodat ze eruit zien alsof ze een slopende ziekte onder de leden hebben.

Niet iedereen vindt een bleek hoofd voor zichzelf flatteus. Voor wie uit angst voor huidschade niet meer in de zon wil of durft, maar toch een bruin kleurtje wenst, bestaan er al een tijdlang zelfbruiners: kleurende crèmes die in de huid trekken en een zongebruind effect beogen. Tot voor kort hadden die crèmes echter allemaal een aantal onplezierige nadelen. De huid ging er onnatuurlijk oranje-geel van zien, het spul rook vies zurig en het gaf beige-bruin af op kleren en lakens.

De berichten over zonneschade aan de huid hebben de cosmeticafabrikanten teruggejaagd het laboratorium in, met het gevolg dat inmiddels elk zichzelf respecterend merk een of meer zelfbruiningscrèmes in de handel heeft. Naar verluidt gaan die crèmes vooral in de Verenigde Staten en Australië als broodjes over de toonbank, omdat daar de paniek over de zonneschade harder is aangekomen dan hier.

Om eens te kijken hoe deze, elke zomer vernieuwde smeersels het vandaag de dag doen, bekeken we een drietal merken, uiteenlopend van betaalbaar tot prijzig: de 'Self-tan lotion' van The Body Shop (f 15,95), de 'Lait autobronzant hydro-nutritif' van Biotherm (f 34,50) en de 'Self Tan Spray' van Lancaster (f 54,-). Alledrie zijn ze geschikt voor het hele lichaam.

Ter voorbereiding van een smeerbeurt dient de huid bij voorkeur eerst 'gescrubd' te worden: met een klonterige crème of een touwwashand moeten de losse huidschilfertjes worden verwijderd. Dit omdat de zelfbruiner in de bovenste huidlaag trekt. Hangt die op sommige plaatsen 'los', dan ontstaan korte tijd na het smeren lichtere vlekken.

Alle merken moeten in meerdere laagjes worden aangebracht, wil de huid echt een beetje bruin ogen, al vertelt de gebruiksaanwijzing dat niet. Die van Lancaster moet een half uur worden blootgesteld aan licht om op kleur te komen. De beide andere moeten een uurtje de tijd hebben om in de huid te trekken.

Eenmaal aangebracht, gaat de crème er niet meer af. Het spul trekt in de opperhuid, en verdwijnt vanzelf met de natuurlijke afschilfering van die huidlaag, dat wil zeggen na een dag of drie, vier. De verkoopster van Lancaster (dat naar goed-modieus gebruik op zijn Frans wordt uitgesproken als Làngcàstère) zegt dat haar produkt doordringt tot in de dieper gelegen lederhuid en dus zeker een week houdt.

De crème van de Body Shop beschermt niet tegen de zon. Bij zonnebaden moet er een zonnebrandcrème overheen worden gesmeerd. Die van Lancaster dient meteen als zonnebrand met een beschermingsfactor 4. De verkoopster van Biotherm bezweert dat het spul ongeschikt is als zonnebrandcrème, al staat er wel een beschermingsfactor op de verpakking; volgens haar kan de crème zelfs niet in combinatie met zonnebrand gebruikt worden. Iets anders er overheen smeren is volgens haar niet goed. Dat betekent problemen: het smeerseltje kan er niet af en er mag geen gewone zonnebrandcrème overheen.

De Body Shop-crème ziet bruin en ruikt naar overrijpe komkommer, al staat er 'watermelon' op de verpakking. Biotherm heeft de vorm van een zachte witte milk en ruikt neutraal. De Self Tan van Lancaster is zo dun dat de crème met behulp van een verstuiver tamelijk moeizaam aangebracht moet worden. Het spul ruikt licht geparfumeerd.

Biotherm is de enige die toegeeft dat de crème enigszins afgeeft op textiel, terwijl ze dat alledrie min of meer doen. De Body Shop-crème het ergst, die van Lancaster het minst. Lancaster is de enige die crèmes in verschillende bruintinten heeft, aansluitend bij de teint van de koper. Zo kan voor het gezicht een andere tint worden gekozen dan voor de rest van het lichaam. Dat lukt met beide andere merken ook door zelf te improviseren: kwestie van een laagje meer of minder aanbrengen.

Mieke Zijlmans

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden