Bruggenbouwer van journalistiek Nederland

Het eeuwige leven van Max de Bok (1933-2016)

Als gezaghebbend journalist en toegewijd vakbondsman wist 'Mister Nieuwspoort' iedereen binnenboord te houden.

Beeld HH

Hij was politiek journalist in een tijd dat politici nog de idealen van de maakbare samenleving koesterden. En hij was vakbondsman in een periode dat de vakbond een machtige stem had. En hij was ook poortwachter van het Vrije Woord in de tijd dat aantasting daarvan niet ter discussie stond.

Max de Bok, bijgenaamd Mister Nieuwspoort of Mister Gelderlander, was een gezaghebbend journalist, hoewel hij werkte voor een regionale krant die niemand in Den Haag op de mat kreeg.

Hij profileerde zich tot twee keer toe als voorzitter van de Nederlandse Vereniging van Journalisten (NVJ), de vakbond waaraan hij zo was verknocht dat hij zich er als bestuurder eigenlijk nooit van kon losmaken. En hij was ook jarenlang voorzitter van perscentrum Nieuwspoort op het Binnenhof. Op zijn uitvaart noemde Inge Brakman hem namens de NVJ 'de verzoener en bruggenbouwer', de man van de redelijkheid die er zelfs in slaagde het journalistieke enfant terrible Wim Klinkenberg te behouden voor de NVJ.

De Bok overleed op 8 augustus aan de gevolgen van kanker, die een jaar geleden bij hem werd geconstateerd. Hij had drie kinderen bij zijn eerste vrouw, onder wie de journaliste Karen de Bok, echtgenote van programmamaker Emile Fallaux. Sinds 1993 woonde hij samen met Anne-Marie Halin.

Max de Bok werd geboren in Breda als jongste in een gezin van tien kinderen. Zijn vader was daar onderdirecteur bij de chocoladefabriek Kwatta, maar werd voortijdig ontslagen. Max vermoedde dat dit diens dood zou hebben bespoedigd, wat zijn eigen latere engagement zou verklaren.

Op het katholieke Onze Lieve Vrouwelyceum zat hij al in de redactie van het schoolblad De Sleutelring. In 1955 solliciteerde hij bij De Gelderlander in Nijmegen, toen onder hoofdredacteur Louis Frequin. Hij wilde eigenlijk kunstredacteur worden en had zelfs literaire ambities, waarvan de dichtbundel De Quartslamp de weergave was. Maar hij werd regionaal verslaggever in Doetinchem en later parlementair verslaggever in Den Haag. Zijn eerste kabinetsformatie was die van het kabinet-Beel in 1958.

Na een correspondentschap in Brussel keerde hij terug op het Binnenhof om nooit meer weg te gaan uit Den Haag. Hij had een grote sympathie voor PvdA-leider Joop den Uyl. Dat stak hij niet onder stoelen of banken. Daarnaast was hij in 1969 voorzitter geworden van de NVJ. Dit voorkwam dat hij in 1977 hoofdredacteur werd van De Gelderlander. In zijn rubriek 'Binnenskamers' schetste hij de feiten zo objectief mogelijk. 'Maar ook altijd zo dat de lezers wisten waar ik stond.'

Hij genoot niettemin de status van scherprechter in de tijd dat de polarisatie tussen links en rechts ook in de media escaleerde. De jury van de Anne Vondelingprijs signaleerde in 1984 'onweerlegbare objectiviteit' en een 'evenwichtige presentatie van de in het geding zijnde argumenten', maar bovenal 'een grote afstandelijkheid, die bij nader inzien ook weer niet te groot is'.

Hij had een groot netwerk in Den Haag. Daarom wist hij beslag te leggen op een amice-briefje van CDA-fractieleider Bert de Vries aan premier Ruud Lubbers. Zijn primeur leidde in 1986 tot het aftreden van staatssecretaris Gerrit Brokx van Volkshuisvesting. Op zijn afscheid van de Haagse politiek in 1995 spraken zowel premier Kok als VVD-leider Bolkestein. 'Correct, op de inhoud gericht en zeer betrokken', zei de eerste. 'Een groot vakman', oordeelde Bolkestein. Na zijn pensionering zette hij zich onder meer in voor Nieuwspoort, het Persmuseum en Stichting Het Vrije Woord. Daarnaast was hij dol op wandelen en een fervent tuinder.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.