Brug tussen boer en burger

Journaliste Martine Kruider verruilde een bestaan als yup voor een leven als boerin. In haar werk ontkracht ze het romantische beeld van de boerderij. ‘We moeten het platteland niet vertrutten.’

Toch zou ze het boerenbestaan niet willen inruilen voor het stadse leven dat ze achterliet. Met liefde treedt ze op als zelfbenoemde pr-functionaris voor het platteland. Haar stadse achtergrond is daarbij alleen maar in haar voordeel.

Maar vooroordelen zijn er zeker. Aan beide kanten. Op het platteland kostte het haar moeite erbij te horen. Nu gaat ze met haar schoonmoeder mee naar de Vrouwen van Nu, de bond van plattelandsvrouwen. Ook in haar ‘stadse’ leven stuitte ze op clichés. ‘Je ruikt helemaal niet naar koeien’, zeiden vrienden, oprecht verbaasd.

Martine Kruider doet haar best met de clichés over het boerenleven af te rekenen. Door presentaties en lezingen te geven over het leven op het platteland. Ze is freelance journalist, vertaalt boeken en houdt een site bij.

Bewust kiest ze voor andere media dan wat zij ‘de groene media’ noemt – de vakbladen zoals de Boerderij en het Agrarisch Dagblad. Want daar, bij de burgers, zit haar doelgroep. ‘Anders bouw je nooit een brug tussen boer en burger. Als ik voor burgers dagvoorzitter ben en ik kan er een snufje platteland in mikken, dan doe ik dat.’

De grootste misvatting over het platteland? De romantiek. Die is er wel, maar niet altijd. ‘Bij veel mensen heerst het beeld van Ot en Sien’, zegt ze. De stedeling romantiseert het platteland, concludeerde ook het Sociaal en Cultureel Planbureau.

‘Voor kinderen klopt dat beeld nog. Want hier kunnen ze lekker rennen en in het hooi spelen. En we eten elke avond samen. En ja, ’s avonds worden ze helemaal schoon geschrobd. Maar voor volwassenen is het platteland lang niet altijd romantisch.’

Als het oogsttijd is, heeft de boer nergens tijd voor, weet Kruider. De boerderij gaat altijd voor en houdt zich niet aan kantoortijden. En een maxicosi kan niet even mee op de trekker. ‘Ik keek raar op als mijn man pas om twee uur terug was nadat hij om half één ’s nachts nog een rondje was gaan maken door de stal. Moest er een koe kalven. Aan dat soort dingen wen je. Je moet je erbij neerleggen. Love it or leave it.’

Haar eigen romantische beeld begon weg te ebben toen echtgenoot Arjen voor het eerst niet mee kon met een uitstapje. Nu gaat zij in de buurt op vakantie met de kinderen, en bepaalt hij wanneer hij zich bij het gezin voegt.

Tijdens haar eerste zwangerschapsverlof was ze eenzaam. De dip ging over toen hun dochter geboren was. Door haar ging ze de dingen anders bekijken, de boerderij opnieuw ontdekken. ‘Eerst zag ik alleen de vieze vingertjes en nageltjes, maar al snel dacht ik: wat heerlijk dat ze lekker buiten kan spelen!’

Prins op de rode, gele of groene trekker
Ze ziet de zucht naar romantiek vooral bij vrouwen, zoals degenen die zich opgeven voor Boer zoekt Vrouw. Daar valt haar op: de boer met het grootste huis krijgt de meeste brieven. ‘Ik denk dat die vrouwen niet altijd beseffen dat het bedrijf altijd op de eerste plaats komt. Ze denken misschien: wauw, die prins op de rode, gele of groene trekker gaat voor mij zorgen. En ze zien zichzelf lekker een beetje paardrijden op het land.’

Vanwege die misvatting plaatst ze kritische kanttekeningen bij activiteiten van zogenoemde verbredende boeren: slapen in de hooiberg, boerengolf, zelf ijs maken. Leuk en zinvol, want zo krijgt het platteland meer bekendheid. Maar het gevaar is volgens Kruider: te veel focus op het leuke, en te weinig op het nut van het platteland. ‘We moeten het platteland niet vertrutten. Kwelen over koeien is prima hoor, ik doe het ook. Maar niet alleen. Het is geen Madurodam. We dóen hier ook echt iets.’

Want: de boer zorgt voor eten op ons bord. En dat moet iedereen zich goed realiseren, vindt Kruider. ‘Zelf ben ik voeding pas belangrijk gaan vinden toen ik hier kwam wonen. Ik eet alleen nog maar vlees als het van onze eigen koeien komt. Aardbeien eet ik alleen in de zomer.’

Ook plattelanders kunnen veel van haar leren. Inzien dat ze bijzonder en nuttig werk doen bijvoorbeeld. Zelf zien ze dat vaak niet zo, weet Kruider. Hun eigen werk vinden ze vanzelfsprekend. En daar is haar stadse achtergrond in haar voordeel. Die maakt dat ze met wat meer afstand naar het boerenleven kijkt. Ze komt op voor boeren en boerinnen, maar kan ook huilen als een stadse meid als er een koe doodgaat. ‘Vooral boerinnen zijn heel bescheiden en geneigd zichzelf naar beneden te praten. Als buitenstaander zie ik wél hoe onmisbaar ze zijn.’

Ze zeggen wel eens tegen haar: ‘Goh, dat je dat allemaal kunt.’ Boerin, twee kinderen, freelancejournalist, een eigen site, lezingen geven, ze zit ook nog in de gemeenteraad* Als Kruider aan anderen vraagt wat zij dan allemaal doen, blijkt dat zij het net zo druk hebben. ‘Maar al die dingen benoemen ze niet eens. Die doen ze gewoon. In de Viva gaat het altijd over vrouwen die heel veel ballen hoog moeten houden. Deze vrouwen doen dat al jaren.’

Sinds twee jaar beheert Kruider ikbenboerin.nl, waarop boerinnen elkaar kunnen ontmoeten. Op de site, die 700 bezoekers per dag trekt, blogt ze ‘over koetjes en kalfjes’. We lezen er over de kinderen – ‘boertje’ van anderhalf en ‘boerinnetje’ van vier. We zien hoe sprookjesachtig de boerderij is als er sneeuw ligt. Maar ook dat manlief om elf uur ’s avonds nog gewoon aan het werk is in de oogsttijd.

Heeft ze veel bereikt? ‘Mensen willen graag een romantisch beeld houden, en zolang boeren in reclame nog platte petten dragen en een onverstaanbaar dialect praten, zal dat ook niet echt veranderen. Maar er veel over vertellen werkt wel. Ik merk vooral dat stadse vrouwen begrip krijgen voor het platteland. En dat boerinnen trotser worden op zichzelf als ik hen ophemel tijdens een lezing. Die boerin heeft namelijk voor mij de echte power op het platteland.’

Vorig jaar verschenen twee boeken van haar hand. Miranda @ Martine is een bundeling van e-mails met een Nederlandse boerin in Roemenië. Boerin., haar laatste publicatie, is een soort handboek voor beginnende boerinnen: interviews met boerinnen, een verklarende woordenlijst, een vragenlijst om te testen hoe plattelandsbestendig je bent, hoeveel melk een koe geeft en een overzicht van wat er elk seizoen op de boerderij gebeurt.

Zoals in elk vrouwenblad staan er (stereo)typen boeren in – Hardrockende Henk, Thuiswonende Teunis – en concrete tips: wees jezelf, de boer zoekt een partner en geen knecht. Hang de was niet buiten als er mest wordt uitgereden. En over was gesproken: je hippe topjes en rokjes gaan naar stal ruiken als je ze samen wast met werkkleding van de boer. Ook bij 90 graden kookwas. Gewoon niet doen dus.

Sommige vooroordelen kloppen wél. Kruider geniet van de rust, reinheid en regelmaat van het boerenleven en ziet hoe goed die zijn voor de kinderen. Voordeel van een boerenhuwelijk, zegt ze: je bent een team samen, veel meer dan als je allebei elke ochtend een andere kant op gaat. Het gezinsleven is perfect te combineren met haar werk als freelancejournalist, mede dankzij haar man, schoonouders en improvisatievermogen.

Als de kinderen naar school zijn, gaat ze aan het werk: een column schrijven, een boek vertalen, een artikel uitwerken, haar site bijwerken, een lezing voorbereiden. Tegelijkertijd denkt ze alvast na over het avondeten.

Tussen de middag luncht het gezin samen. ’s Winters, als er geen landwerk is, is haar man ’s middags binnen en kan Kruider aan het werk. Zo niet, dan brengt ze tijd door met de kinderen: cakejes bakken, spelen, in de stal kijken.

Om kwart over vijf eet het gezin samen. De kinderen worden gebadderd en in bed gestopt. Daarna gaat de boer de stal weer in. Als de kinderen slapen, gaat Kruiders werkdag verder. Vaak geeft ze in de avonduren lezingen, houdt ze interviews of vergadert ze voor haar jongerenproject.

Kruider is blij met haar nieuwe leven. Ooit was ze een drukke journalist; ze werkte bij een regionale krant en was presentatrice bij Schooltv. Ze is blij dat ze daar vanaf is. Als freelancer heeft ze meer vrijheid en het platteland geeft rust.

Tien jaar geleden moest ze een reportage maken over een agrarische jongerenvereniging in Flevoland. Kruider ontmoette de voorzitter en viel als een blok voor zijn blonde krullen. Een jaar later trouwden ze, met blote voeten, vuurkorven en landelijke liedjes. Locatie: de boerderij, die toen nog van haar schoonouders was.

Toen ze een paar jaar later de boerderij overnamen, kwamen er hippe gordijnen en een paarse bank. En een grote eettafel, voor als er veel vrienden komen eten of logeren. Dat doen ze graag, en ze komen helemaal tot rust. ‘Een vriendin van me stond midden in de nacht op het balkon een sigaret te roken’, lacht ze. ‘Die schrok zo van de stilte dat ze niet kon slapen.’

‘Mijn man en ik waren yuppen. Allebei een auto voor de deur en elke avond van die kant-en-klaar maaltijden. Nu zit ik soms om één uur ’s middags aardappelen te schillen. Elke middag om kwart over vijf staat het eten op tafel. En op zondag bak ik appeltaart met m’n dochter.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden