Brown moet flink boeten na miskleun

In zijn onderbroek, zo stond Gordon Brown gisteren levensgroot afgebeeld op een gemonteerde foto in The Sunday Times. En ook elders werd de premier niet gespaard....

Van onze correspondent Gert-Jan van Teeffelen

De geloofwaardigheid van de Schot heeft in elk geval een flinke deuk opgelopen. Dit weekeind liet Brown weten dat tot 2009 geen verkiezingen zijn te verwachten. Dit na weken van geregisseerde lekken en uitspraken uit het zelfverzekerde Labour-kamp, die duidden op een snel naderende kiesronde.

De beslissing het verkiezingsmonster uit zijn kooi te laten, lijkt nu een dure vergissing. Het gat met de Conservatieven bedroeg in de peilingen ruim een week geleden 11 procentpunten. Maar tot afgrijzen van Labour is die voorsprong in enkele dagen weggesmolten. Diverse peilingen gaven de Tories dit weekeind zelfs een voorsprong.

Wat is er in zo’n korte tijd mis gegaan voor Brown? Verkiezingen, hoewel wettelijk pas weer nodig in 2010, leken tot voor kort een prima idee. Aangezien Britse premiers het recht hebben slechts zeventien werkdagen van tevoren verkiezingen uit te roepen, was het een kans de verzwakte Conservatieven, al tien jaar in de oppositie, opnieuw vijf jaar het bos in te sturen.

Unicum
Op het recente partijcongres in Bournemouth vond Brown het zelfs niet nodig de Tories überhaupt te noemen, een unicum. Tegelijkertijd duidde alles op verkiezingen. In sommige districten werden huis-aan-huis al pamfletten verspreid; ook werd bekend dat Labour extra personeel aan het aantrekken was.

Brown zelf probeerde zoveel mogelijk goed nieuws te melden. Zo kreeg vorige week plotseling het project Crossrail groen licht, een spoorlijn van 23 miljard euro door Londen, waarover de gesprekken achttien jaar muurvast zaten. Ook kondigde hij een extra troepenterugtrekking uit Irak aan.

Die laatste zet leverde hem het verwijt op van ‘spin’, ofwel mediamanipulatie, een praktijk die pijnlijke herinneringen oproept aan het tijdperk-Blair: een deel van de soldaten bleek al thuis.

Een grotere tegenslag was een veelgeprezen toespraak van Tory-leider David Cameron, waarin deze onder meer hamerde op beloften die Brown nooit kan waarmaken. Zo heeft de premier meermalen toegezegd ‘Britse banen voor Britse werknemers’ te zullen creëren, en criminele buitenlanders te willen uitzetten. Beide staaltjes retoriek lijken op juridisch drijfzand gebaseerd.

Volgens de opiniepeilers is de meesterzet van de Conservatieven echter het plan om, indien aan de macht, de gehate belasting op erfenissen te schrappen. Alleen miljonairs zouden die nog moeten betalen. Dit dient te worden bekostigd uit een nieuwe heffing op de vele buitenlandse belastingontduikers, vooral bankiers.

Visie
In een interview met de BBC probeerde Brown zondag te doen geloven dat zijn beslissing geen verkiezingen te houden, niets met peilingen te maken heeft. ‘Ik heb een visie voor verandering in Groot-Brittannië, en ik wil de mensen eerst laten zien hoe we dat implementeren.’

Het uitroepen van verkiezingen zou volgens hem te ‘makkelijk’ zijn. Hij hield vol dat Labour ze zonder meer zou hebben gewonnen.

De uitspraken maakten Brown tot schietschijf van de Tories, de Liberaal Democraten en tal van commentatoren. ‘Iedereen wist dat hij verkiezingen wilde, en nu zogenaamd niet meer omdat hij eerst zijn veranderingen wil doorvoeren’, zei Cameron. ‘Hij behandelt het Britse volk als idioten.’

Bij Labour werd gepoogd de schade te beperken. De nummer twee van de partij, Harriet Harman, ontkende echter niet dat Brown beschadigd is geraakt.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden