Broodje aap of kostbare getuige

Weinig mensen uit de omgeving van Mohammed B. willen iets zeggen over zijn persoonlijkheid. De woorden van degene die daartoe wel bereid is, worden daarom nauwlettend gewogen....

De inlichtingendienst AIVD liet woensdag aan iedereen weten dat de Marokkaanse getuige die de dienst zou hebben getipt over de moord op Van Gogh, niet deugt. Sterker, de man is een fantast en zijn verklaring een broodje aap dat van generlei waarde is. ‘Iedereen die deze man serieus neemt’, zo liet de dienst weten, ‘gelooft in complottheorieën.’

Officier van justitie Frits van Straelen is blijkbaar zo’n man. Hij noemt het verhoor van deze getuige zelfs ‘van belang’. Van Straelen, verantwoordelijk voor het strafrechtelijk vervolgen van MohammedB., citeerde bij de tweede zittingsdag in het proces tegen B. naar hartelust uit de verklaringen van de getuige die, zegt de AIVD, over een te grote dosis fantasie beschikt. De getuige was, zo citeerde Van Straelen, aanwezig geweest bij een bijeenkomst in het huis van MohammedB., waar gruwelijke beelden werden vertoond over het vermoorden van mensen in het Midden-Oosten en Rusland door islamitsche strijders. ‘Mohammed genoot ervan’, zo citeerde Van Straelen de getuige. ‘Hij gebruikte bij die beelden ook woorden als: Fucking teringlijers’.

Volgens de officier illustreert deze verklaring de morbide belangstelling van B. voor geweld. Nog een citaat: ‘Mohammed werd volgens mij echt opgewonden door geweld. Zo weet ik dat hij een keer ruzie had met iemand en die jongen toen ook dood wilde maken.’

Dat Van Straelen deze verklaring gebruikte, is niet zo gek. Uit het dossier waarin de getuigenis is opgenomen, blijkt dat weinig mensen uit de omgeving van Mohammed B. iets over hem willen zeggen. Vrijwel niemand uit zijn vriendenkring of familie heeft behoefte om met de politie over zijn karakter te praten. Behalve dan deze getuige, die op 4, 5 en 13 april verklaringen aflegde. Van Straelen citeerde de man uit zijn verklaring van 4 april. Daaruit blijkt dat hij MohammedB. goed kende. Ze woonden sinds 1987 in dezelfde straat en gingen allebei naar dezelfde basisschool in Amsterdam-West. ‘Ik kende hem als een buurtvriend, maar ben nooit met hem uit geweest. Ik ben een paar keer bij hem thuis wat wezen drinken en wat wezen blowen.’

Jaren later, in 2002 of 2003, deed de buurtvriend een paar keer mee met een jongerenproject bij de stichting Eigenwijks, waarvan MohammedB. een van de voortrekkers was. Ergens in de zomer van 2003 was MohammedB. een paar maanden weg. ‘Toen hij daarna terugkwam, droeg hij een lange baard en een jurk. Hij werd toen ook wel “de Talibaan” genoemd’, aldus de getuige. Volgens de Marokkaanse man was Mohammed een man met twee persoonlijkheden. ‘Het was een hele rustige jongen. Als hij boos werd kon ook erg agressief worden. Hij kon niet tegen zijn verlies. Ik heb vaak discussies met hem gehad over de islam. Ik noemde hem soms haatzaaier.’

Voor Van Straelen is de verklaring overtuigend en betrouwbaar. Dat hij tijdens zijn laatste verhoor op 13 april vertelde dat hij al in april 2003 de AIVD heeft voorspeld dat MohammedB. Theo van Gogh zou gaan vermoorden, lijkt daar niks aan af te doen voor de agenten die zijn verklaring in het dossier opnemen.

In de samenvatting die zij van dit meer dan duizend pagina’s tellend dossier maakten, kreeg de waarschuwing tegenover de AIVD een even prominente plek als de door Van Straelen geciteerde karakterschets van MohammedB.

Zo is de man die voor het Openbaar Ministerie een belangrijke getuige is, voor de inlichtingendienst een fantast die iets zegt dat de dienst onwelgevallig is.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden