Broedvogels verdwijnen uit Oostvaardersplassen

Het aantal broedvogels in het begraasde deel van de Oostvaardersplassen, het natuurgebied waar succesvolle bioscoopfilm De Nieuwe Wildernis is opgenomen, is spectaculair afgenomen. Niet alleen verdwenen veel soorten als broedvogel, ook de aantallen van de overgebleven vogelsoorten daalden flink.

AMSTERDAM - Dit blijkt uit de vijfjaarlijkse inventarisatie die Sovon Vogelonderzoek Nederland heeft uitgevoerd in opdracht van Staatsbosbeheer, de beheerder van het gebied.


Soorten als baardman, nachtegaal, paapje, graspieper, boompieper en boomvalk zijn sinds de vorige telling verdwenen als broedvogel, van vele andere soorten die afhankelijk zijn van riet, ruigte, struweel en bomen zijn de aantallen gedecimeerd. Voor verreweg de meeste soorten geldt dat de daling tegen de landelijke trend ingaat. Van de meer dan negentig soorten die in 1997, bij de eerste inventarisatie, nog in het gebied broedden, zijn er nu minder dan zestig over. Als de trend zich voortzet, zullen ook veel van de overgebleven broedvogelsoorten in de komende jaren verdwijnen.


Volgens Willem van Manen, die de inventarisatie uitvoerde voor Sovon, is er een direct verband met de hoge begrazingsdruk door edelherten, konikpaarden en heckrunderen in het gebied. Daardoor is een groot deel van de vegetatie in het gebied verdwenen. 70 procent bestaat nu uit droog grasland, dat was in 1997 nog geen 30 procent. 'Met alle soorten die zich niet kunnen onttrekken aan de begrazingsdruk gaat het slecht. Eigenlijk alleen op de plekken waar de grote grazers niet of nauwelijks kunnen komen, valt het mee met de achteruitgang.'


De Oostvaardersplassen liggen al jaren onder vuur vanwege het beheer van de grote grazers, waarbij is gekozen voor een natuurlijke populatieontwikkeling die niet wordt beïnvloed door menselijk ingrijpen. Een van de kritiekpunten is dat de grote aantallen edelherten, konikpaarden en heckrunderen de randzone van het gebied kaalvreten, wat slecht is voor de soortenrijkdom van vogels.


In een reactie meldt Staatsbosbeheer dat de begraasde randzone van de Oostvaardersplassen vooral bedoeld is als voedselgebied voor ganzen en andere watervogels. De grote grazers zijn ooit ingezet om meer gras te creëren voor de grauwe ganzen. Die houden, in hun ruiperiode, het moerasgedeelte open, dat tweederde deel van het areaal van het natuurgebied beslaat. Daar, in het grootste zoetwatermoeras van Nederland, broeden de water- en moerasvogels die het natuurgebied uniek maken en die bescherming behoeven in het kader van de Europese Natura 2000-richtlijnen.


'Het grasland in de randzone heeft dus een belangrijke functie in het gebied', aldus een woordvoerster. 'Het is natuurlijk niet leuk dat het daar slechter gaat met de broedvogels, maar we beheren in de omgeving van de Oostvaardersplassen veel andere terreinen waar struweel, riet en ruigte voorkomt, en die dus heel geschikt zijn voor deze vogels. Voor ons staat voorop dat de moeras- en watervogels, waarvoor dit gebied is aangewezen, duurzaam in stand blijven.'


Meer dan 400.000 mensen hebben de bioscoopfilm De Nieuwe Wildernis, over de natuur in de Oostvaardersplassen, tot nu toe gezien. Daarmee verwierf de film van Mark Verkerk en Ruben Smit de platina status.


Op YouTube is inmiddels ook een tegenfilmpje populair, De Nieuwe Wildernix, gemaakt door Sjoerd Schaper, een freelancefilmer met een landbouwkundige achtergrond. In het filmpje, dat inmiddels 36.000 keer is bekeken, komt een aantal critici van het beheer in het gebied aan het woord, ondersteund door beelden van dode dieren.


'De Nieuwe Wildernis' platina film

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden