Broedplaats Wibautstraat

Het voormalige Volkskrant-gebouw aan de Wibautstraat wordt bevolkt door kunstenaars en kleine ondernemers. ‘Alles stond er nog, alleen de mensen waren weg.’..

'Het voelt wel een beetje brutaal om hier te zitten’, zegt beginnend journalist Maarten van der Schaaf. ‘Symbolisch’, grapt zijn collega Nils Elzenga. ‘De nieuwe generatie lost de oude af.’ Ze zijn net ingetrokken in hun nieuwe werkruimte, in het voormalige Volkskrant-gebouw in Amsterdam.

Met twee documentairemakers delen de journalisten de vroegere werkkamer van hoofdredacteur Pieter Broertjes. Van der Schaaf: ‘Een jaar geleden schudde ik hem bij een rondleiding hier nog de hand. Nu zit ik er zelf. Dat is toch wel erg mooi.’

Na maanden van leegstand heeft het voormalige gebouw van de Volkskrant en uitgever PCM aan de Wibautstraat sinds vorig jaar juni een nieuwe bestemming. Het is de jongste culturele broedplaats in Amsterdam. Met een oppervlakte van tienduizend vierkante meter biedt het pand werkruimte aan tweehonderdvijftig mensen. Initiatiefnemer Stichting Urban Resort verhuurt de ruimtes voor een betaalbare prijs aan kunstenaars, creatieve ondernemers en maatschappelijke instellingen.

Met de herinrichting van leegstaande panden hadden de oprichters van Urban Resort ervaring. Een aantal van hen is afkomstig uit het kraakcircuit. Ze waren betrokken bij de veroveringen van het ADM-terrein aan het Westelijk Havengebied en van het voormalige NRC-complex achter de Dam. Directeur Jaap Draaisma woonde tot midden jaren negentig in kraakpanden.

Voor de medewerkers van Urban Resort behoort het binnendringen van kantoorpanden met koevoeten en het dichttimmeren van de ramen nu tot het verleden. Eind jaren negentig maakten zij zich bij de gemeente sterk voor het inrichten van broedplaatsen voor creatieve ondernemers uit de ‘subcultuur’.

In 2000 gaf de gemeente gehoor aan die oproep, maar er kwamen aanvankelijk vooral goedkope werkplekken voor kunstenaars. Sinds 2006 richt het gemeentelijke Bureau Broedplaatsen zich op een bredere doelgroep. Inmiddels zijn op 45 plekken in de stad zo’n duizend ateliers gekomen.

Het bureau bracht Urban Resort in contact met de eigenaar van het Volkskrant-gebouw, woningcorporatie Het Oosten, waarmee een huurovereenkomst werd gesloten voor minimaal vijf jaar. Urban Resort wil geen traditionele huisbaas zijn. Draaisma: ‘De huurders moeten het allemaal zelf doen, wij bieden bijna niets.’ Alleen gas, water, licht en het onderhoud van grote installaties, zoals de lift, worden geregeld.

De meeste huurders zijn druk in de weer gegaan met verbouwingen, zoals het plaatsen van wandjes en deuren. Striptekenaar Bas Köhler, die zijn intrek heeft genomen op de vierde verdieping, heeft zijn werkkamer huiselijk ingericht met vooral gebruikte spullen. Zelfs de houten vloer vond hij op straat. ‘Waarschijnlijk wilde een yuppenstel ervan af.’ De plant vond hij in het gebouw.

Het pand stond bij de oplevering nog vol kantoormeubelen; de wcrolhouders en zeepbakjes hingen nog aan de muur. ‘Alsof er een neutronenbom was gevallen’ zegt Köhler. ‘Alles stond er nog, alleen de mensen waren weg.’ In een kast op de gang vond hij zelfs oude personeelsdossiers. ‘Er zaten formulieren bij van slecht functionerende medewerkers. Die hebben we weggegooid.’

Het oude materiaal was in trek bij de nieuwe huurders. Köhler: ‘Het was een beetje landjepik. Er stonden veel tekentafels, maar dat werden er al snel minder.

Het idee achter de zelfredzaamheid is dat de huurders elkaar om hulp vragen. Draaisma: ‘Als ze moeten samenwerken, leren ze elkaar kennen.’ De initiatiefnemer hoopt dat dit uiteindelijk leidt tot grootse creatieve uitspattingen. De theaterzaal beneden en het café-restaurant op de zevende verdieping worden gebruikt voor tentoonstellingen, voorstellingen en andere evenementen.

Niet iedereen is gelukkig met de do it yourself-strategie. Beeldend kunstenaar Anna Hoetjes kon na maanden van verbouwingen pas in januari haar intrek nemen in haar werkruimte op de tweede verdieping. Voorheen zaten hier, verspreid over een grote kantoortuin, de redacties van de Volkskrant. Toen Hoetjes de huurovereenkomst tekende was het nog een chaos. Elektriciteitskabels hingen uit het plafond, her en der stonden bureaus en stoelen, nergens waren afscheidingen.

‘We moesten het vanuit het niets opbouwen’, zegt Hoetjes. Uiteindelijk verliep de samenwerking redelijk. ‘Sommigen deden meer dan anderen, maar we hebben elkaar wel goed leren kennen.’ Vaak is onduidelijk wat Urban Resort zelf doet, vindt ze. Er moest lang worden gewacht op het besluit een brandvertragende muur in de zaal te bouwen. De muur is er nog steeds niet. ‘Urban Resort heeft een romantisch idee van samenwerken, het is lang leve de vrijheid.

Maar over praktische zaken moeten ze wel duidelijk zijn.’ Andere huurders lieten een verbouwing achterwege. Braien Candelaria, die met zijn bedrijf de hiphopcultuur onder de aandacht brengt van jongeren, houdt zijn werkplek op de derde etage open. Iedereen kan bij zijn twee computers, ook als hij er niet is. ‘Ik vertrouw de anderen, anders kun je niet samenwerken.’

Een dag later blijkt er te zijn ingebroken in het pand. Vooral op de derde verdieping is veel weggehaald. De computers van Candelaria staan er nog, maar bij de stichting Hirda (ontwikkelingssamenwerking in Somalië) zijn de bureaus leeg. Vijf monitoren, een dvdspeler en 2500 euro zijn verdwenen.

Fatima Farah vermoedt dat de dieven uit het gebouw komen. ‘Ze wisten precies waar alles lag.’ De inboedelverzekering had ze nog niet rond. Maar ze heeft net van Urban Resort gehoord dat de stichting in het pand een benefiet voor haar wil organiseren. Samen met de andere huurders natuurlijk.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.