Broeders, nee, hef onze kerk niet op

Zo'n 430 jaar hebben zij zich in hun kerk op hun gemak gevoeld, maar nu liggen de Gereformeerde Bonders wakker....

Van onze verslaggeefster Janny Groen

'Ik hoor dat de sfeer bij de lutheranen hartverwarmend is. Ze zijn klein en bang door ons verpletterd te worden, maar zetten de bezwaren in ruime meerderheid opzij', meldt een gereformeerde mevrouw aan haar echtgenoot. 'Maar bij de hervormden schijnt het er heet aan toe te gaan.'

De hervormde synode, bijeen in de Jacobikerk, wordt beheerst door de angst voor scheuring. Een fors aantal moties wordt ingediend in een allerlaatste poging de dissidenten binnenboord te houden. In gloedvolle preken wordt door een hele serie predikanten kond gedaan van hun gewetensnood. Dominee Reinier van Kooten uit Soest zegt dagenlang nauwelijks te hebben gegeten en slecht te hebben geslapen, omdat hij 'innerlijk verscheurd' is.

Van Kooten: 'Onze 432 jaar oude kerk wordt opgeheven. Dat kan niet, dat mag niet. Ik kan op die weg niet mee.' Van Kooten 'bidt en smeekt' de synode de bezwaarden niet in de steek te laten. 'Laat het niet bij de toezegging slechts met ons in gesprek te blijven.' Van Kooten zou het liefst een associatie aangaan met de nieuwe Protestantse Kerk in Nederland. 'Ik bid u in Godsnaam, doe iets, anders zullen we rampenteams moeten organiseren.'

Dominee De Fijter uit Kampen waarschuwt dat de nieuwe verenigde kerk vanaf het begin 'kiemen van ontbinding' in zich zal dragen. De bezwaarden die niet kunnen meegaan, zullen hun eigendommen, parochies en kerkgebouwen niet zonder meer achterlaten. 'We raken verwikkeld in slepende, onverkwikkelijke juridische procedures. Dat is uiterst kostbaar en onverteerbaar in een periode dat de kerken moeten bezuinigen.'

Talloze waarschuwingen klinken. 'Vissers vertel ik: bij mist niet uitvaren. Er is nu mist, dichte mist', zegt een dominee uit Katwijk. Een predikant uit de Bommelerwaard weet zeker dat de kerken in zijn regio 'dwars doormidden zullen gaan'. 'Hef onze kerk niet op, laat ons niet achter.' De stemming in de Jacobikerk is ongekend spannend. Het zal erom hangen. Als duidelijk wordt dat de dissidenten nipt hebben verloren, laat dominee Van Kooten ostentatief weten de gezamenlijke dienst in de Domkerk te zullen boycotten. Zelfs de aanwezigheid van koningin Beatrix kan hem niet vermurwen.

Bij de gereformeerden in de Nicolaïkerk is de weerstand gering. Slechts zes synodeleden hebben moeite met de verenigde kerk. Toch gaat ook de gereformeerd synode uitgebreid in op de angst de lokale zelfstandigheid te verliezen. Zorgen zijn er over de teloorgang van de gereformeerde identiteit. Zuster Koster, de enige vrouw die het woord doet, heeft genoeg van alle getob. 'Alle aandacht gaat naar de bezwaarden. Laten we de PKN in de schijnwerpers zetten Want wat we hier zien is daadwerkelijke kerkvernieuwing. Er komen nieuwe vormen van liturgie, pastoraat en diaconaat. Ik ervaar een heldere, optimistische uitstraling.' Ze hoopt dat de nieuwe kerk niet eindeloos wonden gaat likken, maar met opgeheven hoofd de geschiedenis in gaat.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden