Nieuws

Britten willen Noord-Ierland-protocol openbreken, Europese Commissie dreigt met tegenmaatregelen

De Britse regering is voornemens delen van de Brexit-afspraken over de Noord-Ierse grens eigenhandig te wijzigen. Londen hoopt ermee de politieke impasse te doorbreken die is ontstaan nadat de pro-Ierse Sinn Féin een forse verkiezingswinst boekte in Noord-Ierland. De EU heeft gedreigd met tegenmaatregelen. Een handelsconflict ligt op de loer.

Patrick van IJzendoorn
Een vrachtwagen passeert de Noord-Ierse grens. Beeld AP
Een vrachtwagen passeert de Noord-Ierse grens.Beeld AP

Het omstreden protocol maakt deel uit van het vrijhandelsakkoord dat het Verenigd Koninkrijk en de Europese Unie eind 2020 hebben gesloten. In plaats van een Europese buitengrens tussen Ierland en Noord-Ierland, werd bepaald dat er een grens kwam tussen Groot-Brittannië en Noord-Ierland. De Britten hebben daar al vanaf het begin moeite mee. Na de Noord-Ierse verkiezingen is het sluimerende conflict op de spits gedreven.

De pro-Britse unionisten, die fel tegen deze zeegrens met het Britse vasteland zijn, willen niet met de pro-Ierse partij Sinn Féin regeren zolang het protocol van kracht is. Ze zien het als een stap naar een herenigd Ierland. De boycot heeft voor een impasse gezorgd in de Noord-Ierse politiek. De Britse regering wil de unionisten nu tegemoetkomen door het protocol op enkele punten te wijzigen. Brussel is hier fel tegen.

Politieke impasse doorbreken

De regering-Johnson is van plan een wet in te voeren die het aantal controles tussen Groot-Brittannië en Noord-Ierland vermindert. Op goederen die bestemd zijn voor Ierland, dat als EU-lidstaat deel uitmaakt van de interne markt, blijven controles van kracht, maar goederen die binnen het Verenigd Koninkrijk blijven, kunnen wat Londen betreft gewoon het land binnen komen. De EU vreest hierom voor de integriteit van haar interne markt.

Tevens willen de Britten dat Noord-Ierse bedrijven voortaan kunnen kiezen of ze gebruikmaken van de Europese of van de Britse regelgeving. Volgens de Britse regering kunnen de Noord-Ieren momenteel niet profiteren van maatregelen die door Londen zijn genomen, zoals het schrappen van btw op zonnepanelen. Volgens premier Boris Johnson zijn deze aanpassingen noodzakelijk om de politieke impasse in Belfast te doorbreken.

Imagoschade

De Britse stap heeft voor ongenoegen gezorgd in Brussel. Johnson heeft immers zelf zijn handtekening onder het protocol gezet. Volgens de Britse premier heeft de Europese Commissie daarna niet te goeder trouw gehandeld. Johnson en de brexiteers wijzen erop dat er op de Ierse Zee relatief meer controles plaatsvinden dan bij de andere buitengrenzen van de EU. Het gaat om eenvijfde van alle Europese grenscontroles.

Bovendien wijzen de Britten erop dat de Europese Commissie begin 2021 zelf van plan was om de gemaakte afspraken te schenden. Brussel wilde vaccins van AstraZeneca tegenhouden bij de grens tussen Ierland en Noord-Ierland. Pas op het laatste moment werd dit voornemen afgeblazen.

Als de Britten de noodwet doorzetten kan Brussel tarieven hanteren op Britse goederen die naar het vasteland komen. De unilaterale actie kan ook het imago van het Verenigd Koninkrijk als betrouwbare handelspartner aantasten, al is er naar het idee van de Britse regering geen sprake van dat het internationale afspraken wil schenden.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden