Britten onder May verenigd de EU uit

Theresa May neemt bij de Conservatieven het roer over van David Cameron. Zij zal Groot-Brittannië als premier door de woelige wateren van de Brexit sturen. Terwijl door die Brexit velen in onzekerheid verkeren, wordt oppositiepartij Labour verscheurddoor interne twisten.

Beeld ap

Met Theresa May krijgt het Verenigd Koninkrijk morgen een premier die het gat tussen arm en rijk en tussen Londen en de oude industriesteden in het noorden zal proberen te verkleinen. Ook zal May (59) de Britten uit de Europese Unie halen: 'Brexit betekent Brexit, en we gaan er een succes van maken.'

De strijd om het leiderschap van de Conservatieve Partij kwam maandag tot een abrupt einde nadat Mays rivale Andrea Leadsom zich had teruggetrokken. Hierop maakte David Cameron bekend dat hij morgenmiddag zijn laatste vragenuur zal houden en daarna zijn ontslag zal aanbieden aan koningin Elizabeth. Na zijn verklaring liep de premier luid neuriënd zijn ambtswoning weer binnen.

May was maandagochtend naar Birmingham gereisd om in het hart van Engeland haar 'manifest' voor de leiderschapsverkiezing te presenteren. Daar beloofde ze serieus werk te maken van een eerlijker verdeling van de welvaart en minder hard te bezuinigingen. Het gat, zo beweerde ze, tussen rijk en arm, maar ook tussen Londen en de oude industriesteden in het noorden, is te groot geworden.

Dolle maandag

Deze ongelijkheid heeft meegespeeld bij de stem voor een Brexit, waarbij de verliezers van de globalisering hun stem duidelijk hebben geuit. 'Ik wil een samenleving die voor iedereen werkt', zei May. Het had een rede kunnen zijn van de jonge Tony Blair.

Ze was haar One Nation-toespraak begonnen als voornaamste premierskandidate, maar tegen de tijd dat ze was uitgesproken, rond het middaguur, kon ze zich al bijna premier noemen. In Londen verklaarde haar medekandidaat Leadsom dat zij zichzelf bij nader inzien toch niet als de ideale premier ziet. De directe aanleiding daarvoor was de woede die ze had opgewekt door te stellen dat haar moederschap een voordeel is, wetende dat May nooit kinderen heeft kunnen krijgen. Hoewel ze het niet kwaad bedoeld had, toonde het haar naïviteit en onervarenheid. Niet de ideale vrouw om aan tafel te zitten met de Merkels en Hollandes van deze wereld.

Terwijl May terugreisde naar de hoofdstad maakte Cameron bekend dat hij over twee dagen weg zal zijn, nog geen drie weken na het referendum waarvan hij de uitkomst zo schromelijk heeft onderschat. Zo is de merkwaardige situatie nu dat de Brexiteers hebben gewonnen maar dat 'blijver' May de hoofdprijs krijgt. Er zal een staatssecretaris voor de Brexit komen, waarbij de naam van de Brexiteer David Davis valt, die in de jaren negentig staatssecretaris van Europese Zaken was en in 2005 de leiderschapsverkiezing van Cameron verloor. Deze 67-jarige bewindsman moet een speciale Brexit-eenheid leiden. Boris Johnson wordt zachtjes genoemd als minister van Cultuur.

Deze dolle maandag bewijst dat de Conservatieven altijd weer in staat zijn een eenheid te vormen op de belangrijke momenten. Ze zien zichzelf als de natuurlijke regeringspartij en de honger naar macht gaat boven alles. An appetite for power, heet dan ook een van de belangrijkste boeken over de partijgeschiedenis. Met een schuin oog zien de Conservatieven hoe Labour in de grootst mogelijke problemen verkeert. Het is daarom verleidelijk snel verkiezingen te houden om de krappe meerderheid in het parlement uit te breiden. May heeft gezegd dat niet te zullen doen. De partij heeft een mandaat van de kiezers, zo stelt ze, en zij heeft een mandaat van haar fractie.

David Cameron kondigde aan dat hij zijn ontslag zal inleveren.Beeld reuters

Bovendien wil May zo snel mogelijk aan de slag met het samenstellen van een regering - dat behelst ook het benoemen van bijna tweehonderd fractiegenoten - en het voorbereiden van de Brexitprocedure. Ze staat bekend als een stugge en risicomijdende bewindsvrouw voor wie de inhoud doorgaans gaat boven de vorm, anders dan bij Cameron die altijd veel waarde heeft gehecht aan het verkopen van beleid. 'Ze is een bokser', zei een topambtenaar tegenover The Spectator, 'ze heeft de handschoenen voortdurend aan. Die laten weinig door. Ze speelt altijd defensief.' En ze is vastbesloten om niet, zoals haar voorgangers Thatcher, Major en Cameron, te worden verslagen door 'Europa'. Voor haar geen Nightmare op Downing Street.

Ervaring opgedaan in lange oppositiejaren en als minister

Op 1 oktober 1956 werd Theresa Mary Brasier geboren in Eastbourne, een rustig badplaats aan de Engelse zuidkust. Ze ging naar goede staatsscholen en kreeg de kans geografie te studeren op St Hugh's, Oxford, waar ze in 1977 afstudeerde. In die tijd ontmoette ze haar latere echtgenoot Philip met wie ze een liefde voor cricket deelt. May ging werken bij de Bank of England. In die jaren verloor ze haar vader door een auto-ongeluk; een jaar later stierf haar moeder. Na zes jaar bij de bank werd ze adviseur bij de Association of Payment Clearing Services, waar ze twaalf jaar zou blijven. In 1986 ging ze in de politiek - iets wat ze al vanaf haar 12de van plan was - als gemeenteraadslid in Merton, Zuid-Londen. De inwoners van Maidenhead kozen deze Tory in 1997 tot afgevaardigde in het Lagerhuis. In de lange oppositiejaren deed ze ervaring op als fractiewoordvoerder Onderwijs & Werkgelegenheid, Transport, Media, Sport & Cultuur en Werk & Pensioenen. Ook was ze partijvoorzitter. In 2010 zette David Cameron haar op Binnenlandse Zaken, de eerste twee jaar gecombineerd met Vrouwen en Gelijkheid. Als bewindsvrouw riep May altijd meer respect op dan liefde. 'Ze is als een sfinx', luidde eens het oordeel een collega.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden