Bellen metOnze man in Groot-Brittannië

‘Britten maken zich nu meer druk om Kerst en voetbal dan om Brexit’

De dag dat de Britten definitief uit de EU stappen, komt steeds dichterbij. Per video wordt deze week verder onderhandeld om nog voor 1 januari een deal te bereiken. Maar volgens correspondent Patrick van IJzendoorn zijn de Britten nu meer bezig met andere belangrijke zaken: de Kerst en het voetbal.

Winkelend publiek passeert de kerstverlichting in Oxford Street in Londen. Op 2 december mogen ook de niet-essentiële winkels weer open in Engeland.Beeld EPA

Verwacht werd dat deze week cruciaal zou zijn in de onderhandelingen. Maar ik begrijp dat de Britten heel andere zaken aan hun hoofd hebben.

‘Ja, klopt. Ik heb net de kranten doorgenomen en er is helemaal geen aandacht voor het Brexit-overleg. Er is amper een letter aan besteed. De mensen zijn meer bezig met de fans die vanaf donderdag, na lange tijd, weer naar voetbalwedstrijden mogen. Wel beperkt voorlopig, maar het is toch een opening.

‘En de Britten maken zich flink druk over de viering van Kerstmis. De winkels mogen vanaf 2 december weer open. Net op tijd dus voor de kerstinkopen. Ook met hoeveel mensen ze mogen samenkomen, houdt de bevolking flink bezig. Dit alles is het gesprek van de dag. Net als de nieuwe afleveringen van The Crown, de tv-serie over het Britse koningshuis. Het is allemaal veel belangrijker dan EU-onderhandelaar Michel Barnier en zijn team. Brexit raakt hierdoor helemaal ondergesneeuwd.’

Voor de lezers die het spoor bijster zijn: waarom zou deze Brexitweek zo belangrijk zijn?

‘De verwachting was dat er deze week een doorbraak zou komen. Dat er een deal zou komen over hoe het Verenigd Koninkrijk op 1 januari de EU zou verlaten, in het bijzonder wat betreft de handelsrelaties. Zo’n handelsakkoord, dat onder andere hoge invoertarieven moet voorkomen, zou grotendeels rond zijn. Maar dat was allemaal voorbarig. Vorige week bleek een lid van de EU-delegatie besmet te zijn, waardoor Barnier in quarantaine moest. Dat heeft de onderhandelingen ook vertraagd.

‘Er komt denk ik wel een deal, maar pas in december. Het Europees Parlement, dat een akkoord moet goedkeuren, zou eigenlijk half december voor het laatst bijeenkomen. Dat zette druk op de onderhandelingen. Maar tussen Kerst en Oudjaar komt er nog een noodzitting, zo is besloten, dus er is nog extra ruimte voor het overleg. De verwachting in Londen is dat er een magere deal zal komen met de EU. Een provisorisch akkoord dat in de komende jaren verder moet worden uitgebouwd.’

Dus je denkt niet dat de Britten met een no-deal op 1 januari de EU vaarwel zeggen?

‘Nee. En ook de bookmakers denken inmiddels ook niet dat er een no-deal komt. Zij zijn doorgaans wel een betrouwbare graadmeter voor de stemming in het land en in de politiek. Voor beide kampen zou deze optie, waarbij niets geregeld wordt over de toekomstige handelsrelaties, te schadelijk zijn. Er kan onrust ontstaan binnen de Conservatieven over zo’n magere deal die Boris Johnson sluit. 

‘Maar de premier heeft een ruime meerderheid in het parlement van zo’n tachtig zetels, dus een kleine opstand in zijn partij kan hij zich wel veroorloven. In het uiterste geval kan hij bovendien ook op de steun van Labour rekenen voor zo’n noodakkoord. De EU moet al jaren voortdurend overleggen met niet-lidstaten als Noorwegen en Zwitserland over de gezamenlijke relatie, dus waarom zou dit ook niet met de Britten kunnen?’

Na het gedwongen vertrek vorige week van zijn adviseur Dominic Cummings, architect van de Brexit-campagne, werd gedacht dat Johnson snel een akkoord met de EU zou sluiten. Waarom is dat nog niet gebeurd?

‘Johnson wil voorkomen dat hij, na het vertrek van Cummings maar ook van president Trump, te snel en te enthousiast een deal sluit. Dat zou politiek niet zo handig zijn. Richting zijn achterban wil hij de indruk wekken dat hij er zwaar voor heeft gevochten. De huidige Britse opstelling in de onderhandelingen is onderdeel van die show. Het beeld mag vooral niet ontstaan dat hij zich heeft overgegeven.’ 

Waarover moeten beide partijen dan nog een akkoord bereiken?

‘Een van de punten is de visserij. De EU-landen willen na 1 januari nog steeds toegang krijgen tot de Britse wateren. Vooral voor president Macron, die bang is voor een conflict met de Franse vissers, is dit een hard punt. De Britten zeggen: jullie willen in onze wateren blijven vissen, maar tegelijk wil de EU barrières opwerpen voor onze financiële dienstverlening, zoals voor de toegang van Britse banken tot de kapitaalmarkt.

‘Een ander punt is het zogenaamde ‘gelijke speelveld’. De EU wil dat de Britten zich blijven houden aan Europese regelgeving, onder andere op het gebied van milieu, dierenrechten en arbeid. De angst is dat Londen onder de Europese normen gaat zitten. Het Verenigd Koninkrijk vindt dit een belediging. Waar zeurt de EU over, hoor je nu. Op sommige punten willen ze juist verder gaan dan de EU.

‘Zo wil Johnson dat in 2030 de productie van niet-elektrische auto’s wordt verboden. Dat gaat heel ver. Ander voorbeeld: de Britten willen de jacht op de bedreigde mako-haai verbieden. Maar de EU niet, voornamelijk omdat Spanje hierop tegen is. Een derde geschilpunt is ‘governance’: wie gaat er handhaven als er een conflict is over de regels? Londen wil niet dat het Europese Hof van Justitie de rechter wordt. Het zijn allemaal geen onoverkomelijke problemen, maar er heerst veel wantrouwen, emotie en onbegrip bij beide kampen.’

Wat weet u over de Brexit?

Hoe zit het nu met de grens tussen Ierland en Noord-Ierland? Onder welke premier vond het referendum plaats? Test hier uw kennis met onze Brexit-quiz.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden