nieuws Brexit

Britten eindelijk eensgezind: (bijna) iedereen is Brexitsaga zat

Op Super Saturday beslist het Britse parlement over de deal die premier Johnson met de EU heeft gesloten. Als het tenminste niet wéér tot uitstel komt.

De Britse bevolking – brexiteers én remainers – is de uitputtende Brexitsaga beu. Beeld EPA

Get Real... Take the Deal’ en ‘Just Do It!’ De Engelse krantenkoppen toonden vrijdag hoe groot de druk op Lagerhuisleden is om zaterdag voor het Brexitakkoord te stemmen. Als er wordt gestemd. Want EU-gezinde parlementariërs hebben morgen een ander doel: nader uitstel.

Als een held was Boris Johnson in Groot-Brittannië teruggekeerd, nadat hij tegen alle verwachtingen in een overeenkomst met de andere Europese leiders had gesloten. De prominente ex-Conservatief Rory Stewart erkende ruiterlijk dat zijn oude rivaal had onderschat, met de voorspelling dat de premier nooit een deal voor elkaar zou krijgen, en zeker niet eentje zonder de vermaledijde ‘backstop’, het noodverband voor Noord-Ierland dat het VK aan de EU zou blijven binden. Dat is het grote verschil met het akkoord van zijn voorgangster Theresa May.

Op vrijdag begon de marketingoperatie. Onder leiding van de Conservatieve opperzweepmeester Mark Spencer, een boer uit de streek van Robin Hood,  begonnen de zestien ‘whips’ met het bewerken van weifelende Lagerhuisleden. Voornaamste argument: de kiezers zijn Brexitmoe. Maak een einde aan het gekibbel. Zo nodig werd er een beloning aangeboden. Promotie. Een ridderschap. Salarisverhoging. De Noord-Ieren vroegen Tories ondertussen om hun baas te negeren.

Op de hoogte blijven van de laatste ontwikkelingen?
Bekijk ons liveblog over de cruciale Brexit-stemming. 

Spartanen

In de loop van de dag druppelden de steunbetuigingen binnen. Labourparlementariërs John Mann en Sarah Champion verklaarden – met het oog op hun kiezers – voor de deal te zullen stemmen, ondanks de dreigementen uit het kamp van hun partijleider Jeremy Corbyn. Ook de zogeheten Spartanen onder de brexiteers, zoals Suella Braverman en John Baron, klommen aan boord van Boris’ Brexitboot. De charme waar Johnson de EU-leiders op had getrakteerd, zeker tijdens het diner, werkte ook in Westminster.

Dat niet alleen. Johnson wist ook een wig te drijven tussen Brexitpartijleider Nigel Farage en zijn beste vriend Arron Banks, alias The Bad Boy of Brexit. Terwijl Farage de deal had beschimpt, maakte Banks bekend dat hij een voorstander is. Oud-premier David Cameron, die druk is met het verkopen van zijn memoires, zei het akkoord ook te steunen, maar kon het niet nalaten om Johnson, zijn oude studievriend, een ‘glibberig biggetje’ te noemen. Theresa May doet er het zwijgen toe.

Wantrouwen

Johnson wekte ook het nodige wantrouwen, en zijn adviseur Dominic Cummings helemaal. Hoe kan het, begonnen sommige Lagerhuisleden zich af te vragen, dat de leden van de European Research Group zo verrukt zijn? De No Deal-Brexit, deze vorm van catastrofe-kapitalisme waar zij op vlasten, was toch van tafel? Of toch niet? Spartaan Baron liet zich ontvallen dat een No Deal-Brexit forceren nog steeds kan, bijvoorbeeld wanneer de overgangsperiode over ruim een jaar afloopt. De Labourtop waarschuwde voor een Singapore in de Noordzee.

Sterker, een No Deal-Brexit over twee weken is ook nog mogelijk. Als het parlement het akkoord goedkeurt, hoeft Johnson de EU niet om uitstel te vragen. Vervolgens kunnen de Spartanen hun steun intrekken waardoor het alsnog uitdraait op die 'pure Brexit’. Was dat niet het geheime plan van Cummings? Na de onwettig verklaarde schorsing van het Lagerhuis vertrouwt niemand deze kale Raspoetin meer.

Amendement

De voormalige Conservatieve coryfee Sir Oliver Letwin, uit de fractie gezet door Johnson, gaat daarom een amendement indienen waarin staat dat de premier eerst uitstel moet vragen en dat het parlement totdat dit is geregeld geen goedkeuring geeft aan Johnsons deal. De kans is groot dat dit amendement wordt aangenomen, waarna deze Saturday iets minder Super is dan aangekondigd. Om Johnson te helpen, zeiden de Ierse premier Leo Varadkar en de Franse president Emmanuel Macron geen voorstander te zijn van verder uitstel. Bondskanselier Angela Merkel daarentegen zei dat uitstel wel denkbaar is.

Voor Johnson ziet de situatie er rooskleurig uit, hoe de dag ook afloopt. Hij weet dat hij de publieke opinie aan zijn zijde heeft en dat elke sabotagepoging in het Lagerhuis zijn positie alleen maar sterker maakt. Als ook deze deal het niet haalt, gaat de schuld niet naar Downing Street of de Brusselse Wetstraat, maar regelrecht naar zijn tegenstanders in het parlement. Een teken aan de wand is de enorme zege, donderdag, van de Conservatieven bij een plaatselijke verkiezing te Gravesham.

De Brexitsaga tot nu toe

23 juni 2016
Brexit referendum: een kleine meerderheid (51,9 procent) stemt voor vertrek uit de EU

24 juni 2016
David Cameron treedt af als premier

13 juli 2016 
Theresa May wordt de nieuwe premier

29 maart 2017
Britse premier May zet artikel 50 uit het EU-verdrag in werking. Londen heeft nu twee jaar om over een Brexit-verdrag te onderhandelen.

8 juni 2017
May raakt de meerderheid kwijt bij de parlementsverkiezingen, en wordt afhankelijk van de Noord-Ierse DUP. Dit bemoeilijkt de Brexit-onderhandelingen.

25 november 2018
May bereikt een akkoord met Brussel over de scheidingsakte.

15 januari 2019 
Het Britse Lagerhuis wijst May’s Brexit-akkoord af met 432 tegen 202 stemmen.

12 maart 2019
Lagerhuis wijst het Brexit-akkoord opnieuw af, dit keer met 391 tegen 242 stemmen.

29 maart 2019
Het Brexit-akkoord wordt voor derde keer verworpen, nu met 344 tegen 286. De Britse regering vraagt uitstel voor Brexit aan bij EU.

10 april 2019
EU-leiders geven Londen uitstel tot 31 oktober

27 mei 2019
De Conservatieve Partij lijdt een zware nederlaag bij de Europese verkiezingen. De Brexit-partij van Nigel Farage wordt de grootste.

7 juni 2019
Premier May treedt af.

23 juli
Boris Johnson volgt May op.

9 september
Het Lagerhuis neemt een wet aan die Johnson dwingt opnieuw uitstel aan te vragen als er op 19 oktober geen Brexit-akkoord is.

17 oktober

De Europese Unie en de Britse regering zijn het eens over een ordelijke Brexit. De grote vraag is nu of het Britse Lagerhuis ermee instemt.

31 oktober
De Brexit-datum: ofwel uitstel ofwel een ‘no deal’-Brexit

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden