Britse vrouwen aan de macht - is dat toeval?

Van Margaret Thatcher wordt gezegd dat ze op aandringen van haar omgeving een stemcoach nam, die haar stem met succes een half octaaf naar beneden bracht.

Theresa May.Beeld epa

Zo kregen haar speeches meer autoriteit. In de twintigste eeuw waren vrouwen in de politiek geen vanzelfsprekendheid, en tot op zekere hoogte is dat nog altijd zo. Maar er tekent zich een kentering af: Hillary Clinton heeft goede kaarten voor een plek in het Witte Huis, Merkel is de ongekroonde leider van Europa, het dissidente Polen wordt geleid door Beate Szydlo. Ook Groot-Brittannië krijgt een vrouwelijke premier, nu Theresa May en Andrea Leadsom zijn overgebleven als kandidaten voor het leiderschap van de Tories. Bij het grote Brexit-debat op 21 juni in Wembley waren vier van de zes debaters vrouw. De belangrijkste uitdager van de belegerde Labour-leider Corbyn is een vrouw, Angela Eagle.

Tel daarbij op de mogelijkheid van Schotse onafhankelijkheid, en daarmee het aanschuiven van premier Nicola Sturgeon aan de tafel van Europese leiders, en je ziet de contouren van een nieuwe politieke tijd.

Met name in de Britse politiek doen vrouwen het opvallend goed - de vraag is waarom. Puur toeval, of is er meer aan de hand?

Margaret ThatcherBeeld ap

Glazen klif

Een op het eerste gezicht wat luie verklaring, geopperd door Britse commentatoren, is dat mannen er in roerige tijden tussenuit knijpen en het aan vrouwen overlaten om 'de rommel op te ruimen'. Twee onderzoekers van de Universiteit van Exeter vonden bewijzen voor het bestaan van zo'n 'glazen klif' in een studie naar topvrouwen bij grote Britse bedrijven. Vrouwen krijgen relatief vaak de 'netelige leidersrollen', schrijven ze, terwijl mannen omgekeerd het leiderschap opeisen als het het bedrijf voor de wind gaat. Gevolg is ook, aldus een ander onderzoek, dat vrouwen sneller uit de macht worden gezet.

Inderdaad waren Boris Johnson en Nigel Farage wel heel snel na het referendum vertrokken, May en Leadsom achterlatend met de rokende politieke puinhopen. 'Ik denk dat dit het land het gevoel heeft: ja, nanny, vertel ons asjeblieft wat te doen', zei barones Jenkin van Kennington, lid van het House of Lords voor de conservatieven.

Nicola Sturgeon.Beeld epa

Quota

Een tweede veelgenoemde reden is de introductie van quota. Labour begon daar in 1997 mee, en heeft een grote bijdrage geleverd aan de groei van het aantal vrouwelijke parlementariërs. 'Labour heeft meer vrouwelijke parlementariërs dan alle andere partijen bij elkaar', zegt politicologe Elizabeth Evans van de Universiteit van Bristol. 'Daarmee heeft de partij David Cameron aangestoken, die later pleitte voor een meer diverse fractie.' Paradoxaal genoeg plukken May en Leadsom nu dus de vruchten van het beleid van de parlementaire concurrent. Tegelijk is er nog veel werk te doen: in het Britse Lagerhuis is 30 procent vrouw, tegen bijvoorbeeld 37 procent in de Haagse Tweede Kamer (Rwanda, dat een algeheel quotum hanteert, is de mondiale nummer één met 64 procent). Daarmee staan de Britten wereldwijd op plek 48.

In 2005 was het Theresa May die samen met barones Jenkin de beweging Women2Win startte, bedoeld om het aantal conservatieve vrouwen in het parlement op te stuwen. Met recht spreken historici nu van een 'waterscheiding' in de van conservatieve Britse politiek. May, favoriet om de nieuwe premier van Groot-Brittannië te worden, draagt T-shirts van de feministische Fawcett Society, iets waar Thatcher - 'feminisme is vergif' - zich niet aan waagde. Net als Mutti Merkel en de Schotse premier Sturgeon is May overigens kinderloos. Ze vormen een generatie 'sociale moeders', voor wie het land het enige kind is.

Andrea Leadsom.Beeld epa
Angela Eagle.Beeld epa
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden