Britse vorstin moet haar hand ophouden

Ze zeggen dat ze zuinig zijn, en maar 69 pence per Brit kosten. Toch kreeg de familie Windsor haar begroting niet rond. De belastingbetalers morren.

Van onze correspondent Gert-Jan van Teeffelen

Ondanks haar rijkdom hangt rond de Britse koningin een aura van zuinigheid. Deels is dit ongewild, bijvoorbeeld dankzij een infiltratie waarmee de Daily Mirror in 2003 een rel veroorzaakte. De krant slaagde er toen in een verslaggever aangenomen te krijgen als lakei. Het leverde foto’s op van koninklijke slaapkamers, maar ook van de ontbijttafel op Buckingham Palace. Wat bleek: Queen Elizabeth II (83) bewaart eten in tupperwaredozen.

Lampen

Achteraf komt dit de familie niet slecht uit; het beeld wordt zelfs enigszins gekoesterd. Paleismedewerkers vertellen bezoekers graag dat de koningin zelf lampen uitdoet en thermostaten lager zet in kamers die niet worden gebruikt.

Het kan allemaal niet verhinderen dat de Britse royals in geldnood zitten. Volgens de deze week gepubliceerde jaarrekening moest het koningshuis een recordbedrag van 7 miljoen euro uit een reservepot halen om de begroting sluitend te krijgen.

Nu al is zeker dat Elizabeth de Britse regering volgend jaar om extra geld zal moeten vragen, als de huidige overeenkomst over de vaste staatsbijdrage afloopt. Zeker in een recessie zal dat een gevoelig thema blijken.

Buiten beschouwing

Ook de cijfers van deze week leverden rumoer op, waarbij als vanouds de vraag centraal staat of de belastingbetaler nu wel of niet is bestolen. Officieel kostte de familie Windsor de fiscus afgelopen jaar 41,5 miljoen pond (49 miljoen euro). Maar Graham Smith van Republic, het Britse republikeinse genootschap dat ijvert voor een gekozen staatshoofd, noemt dat bedrag ‘onzin’. ‘De werkelijke kosten liggen rond 180 miljoen pond (210 miljoen euro, red.). Ze laten de beveiliging, gederfde belastingen en andere posten wijselijk buiten beschouwing.’

De monarchie zelf is onbedreigd; Smith klinkt nogal optimistisch met zijn stelling dat ‘20 tot 25 procent’ van de Britten sympathie heeft voor het idee van een gekozen staatshoofd. ‘Maar als het gaat om financiën is het een ander verhaal. Volgens een recente peiling wil 62 procent dat de royals net zo open worden over geld als parlementariërs.’

Deze discussie is immers actueel door het bonnetjesschandaal. In Groot-Brittannië, waar de besteding (of verspilling) van publiek geld sowieso kritischer wordt gevolgd dan in bijvoorbeeld Nederland, wordt nu echt overal een vergrootglas op gelegd zodra iets naar luxe riekt.

BBC

Zo diende de BBC-directie onlangs uit te leggen waarom ze zo veel geld uitgeeft aan etentjes, champagne en taxi’s. De publieke omroep moet nu met de billen bloot; alle salarissen en declaraties van de vijftig hoogste managers worden de komende maanden tot in detail onthuld.

Het koningshuis beschouwt zichzelf als een koopje. De pr-afdeling vergat ook dit jaar niet om de kosten per Brit te berekenen: de monarchie kost 69 pence (81 cent) per inwoner. Hierin zijn de eerdergenoemde beveiligingskosten echter niet meegenomen.

‘We willen dat die zo snel mogelijk openbaar worden’, zegt Mark Wallace van de Taxpayer’s Alliciance, een organisatie die waakt voor de belangen van Britse belastingbetalers. ‘De koningin is naar onze indruk vrij zuinig. Maar zodra er jonge royals in het spel zijn, wordt er met geld gesmeten. Denk maar aan alle helikoptervluchtjes die prins William voor de lol maakt.’

Wrevel

Diverse details veroorzaken wrevel. Bijvoorbeeld de verbouwing, à 300 duizend euro, van een paar kamers in St. James’ Palace, om ze geschikt te maken als studentenverblijf voor de nagenoeg onbekende prinses Beatrice (20).

Er valt nog veel te besparen. In maart werd Buckingham Palace uitgeroepen tot het milieuonvriendelijkste gebouw van Londen. Het paleis, dat op geen enkele manier is geïsoleerd, bungelde onderaan een lijst van 170 gebouwen die waren onderzocht met camera’s die warmteverlies registreren.

Op de nachtelijke infraroodfoto gaf Buckingham Palace licht als een fakkel, wat het direct de bijnaam ‘grootste verwarmingsradiator van Londen’ opleverde. Jaarlijks kost het bijna 3 miljoen euro om het immense pand warm te stoken en te verlichten.

Barack en Michelle Obama op bezoek bij koningin Elizabeth en prins Philip (Reuters) Beeld
Barack en Michelle Obama op bezoek bij koningin Elizabeth en prins Philip (Reuters)
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden