BRITSE UPPER CLASS

Voor de moeder van Jonathan Aitken - de voormalige Britse staatssecretaris die dinsdag werd veroordeeld tot achttien maanden cel wegens meineed -, Lady Penelope Aitken (83), vormde de heisa rond haar zoon een mooie meevaller....

Bert Wagendorp

Rare jongens en meisjes, in de Britse upper-class.

Hoewel meineed de reden was voor zijn veroordeling, staat nu wel zo ongeveer vast dat Jonathan Aitken een corrupte schoft was, die miljoenen verdiende met illegale wapentransacties, die er niet voor terugdeinsde als pooier op te treden voor zijn dubieuze zakenrelaties, niets liever deed dan hoeren en snoeren en die een nog veel betere leugenaar was dan Richard Nixon, zijn grote voorbeeld.

Lady Aitken: 'Ik ben trots op hem. Hij is een goed mens.'

De zaak Aitken werpt een helder licht op het Britse establishment, en de overtreffende trap van arrogantie die daarbinnen nog steeds gangbaar is.

De vader van Jonathan Aitken (56) was Conservatief parlementslid. Zijn oom was Max Aitken, beter bekend als de mediatycoon en politicus Lord Beaverbrook, die als een Canadese financiële sjacheraar naar Groot-Brittannië kwam, maar niettemin in de eerste helft van deze eeuw tot de machtigste mannen van het land behoorde.

Jonathan Aitken ging naar Eton en daarna naar Christ Church-college in Oxford, waar hij rechten studeerde: alles geheel volgens de normale gang van zaken in zijn milieu. In 1974, hij was 31, kwam hij in het Lagerhuis. Ook dat was gezien zijn achtergrond volstrekt logisch.

Dat hij lang een backbencher bleef, was naar verluidt te wijten aan een klein foutje: Aitken verleidde Carol T., om haar na gedane zaken te dumpen; niks nieuws onder de zon, zo deed zijn soort het altijd met middle-class meisjes: lekker in bed, maar niet om mee te trouwen. Alleen was Carol de dochter van premier Thatcher, die nog lang naar Aitken bleef verwijzen als 'de man die Carol aan het huilen maakte' en die hem daarvoor zwaar liet boeten. Gelukkig kwam hij onder Major wél in de regering.

Zondags ging hij naar de kerk, doordeweeks gaf hij zich zonder scrupules over aan de jacht op vrouwen en geld. Voor de man in de straat wellicht een merkwaardige combinatie, maar in Aitkens kringen heel gewoon. De Britse upper-class acht zich ver boven de enge grenzen der moraal verheven: die zijn er voor het klootjesvolk.

Maar de grenzen van de wet zijn er zelfs in Groot-Brittannië voor iedereen, en daarom draait Aitken nu de bak in. Al vond zijn advocaat Nutting dinsdag dat zijn cliènt eigenlijk wel genoeg was gestraft. Van zo hoge komaf, en dan zo diep vernederd, was dat niet ruim voldoende boete?

Aitken liet zich in maart bankroet verklaren, zodat zijn schuldeisers (de krant The Guardian heeft nog vijf miljoen gulden juridische kosten tegoed) naar hun geld kunnen fluiten. Ondertussen woonde hij nog genoeglijk in het nu op naam van zijn ex-vrouw staande huis in Westminster (waarde zes miljoen) en verdween volgens The Guardian minstens twee miljoen van zijn kapitaal naar een Zwitserse bankrekening. Enige tijd geleden dokte de failliete Aitken onbekommerd veertienduizend gulden voor het verjaardagsfeestje van zijn dochters.

Maar als de upper-class haar zonen in íets traint, dan is het wel in flexibiliteit des geestes: Aitken verklaarde deze week in het tijdschrift The Tablet dat alle ellende hem God heeft doen terugvinden; hij is een ware christen geworden! Aitken bidt als een bezetene, bestudeert de Bijbel en wentelt zich in rouw en boetedoening. Bij The Guardian zouden ze graag zien dat hij behalve God ook wat geld terugvond, maar dat zit er niet in.

Aitken zit nu in de Belmarsh-gevangenis in Zuid-Londen, maar zal van daar gelukkig snel worden overgebracht naar de open strafinstelling Ford in West-Sussex. Daar brengen de meeste veroordeelde oud-Etonians hun straf door. Ford is de softste van de Britse penitiaire instellingen. Ex-voetballer George Best, die er ooit een tijdje vastzat: 'Sommige mensen noemen Ford een vakantiekamp. Dat is niet waar. Het is veel leuker.'

Lord Brocket (Eton, Oxford) bracht er recentelijk ook enige tijd door, vanwege een akkefietje met de verzekeringen. Hij vond het er tamelijk aangenaam. De jongens van de privé-scholen, zei hij, hadden een aparte eettafel (de high table), waaraan geen gevangenen uit de middle- en working classes werden geduld. 'Wij discussieerden daar over politiek en zaken, waarin andere mensen niet noodzakelijkerwijs zijn geïnteresseerd.'

De Eton-jongens zien niet in waarom ze in de cel opeens egalitair zouden moeten gaan denken. David Wilson, voormalig directeur van de open strafinstelling Finnamore Wood, over de daar verblijvende Eton-kliek: 'Ze pasten zich zeer snel aan, aan wat in feite kostschoolomstandigheden waren. En vervolgens begonnen ze niet alleen hun medegevangenen uit de hoogte te behandelen, maar ook de staf.'

Maar dat zal Jonathan Aitken niet doen. Niet meer, althans, nu hij een nieuw mens is geworden. Volgens vrienden wil hij zijn straftijd aanwenden voor gebed en bijbelstudie, en hoopt hij daarnaast des zondags de dominee te assisteren.

Veranker de collectebussen!

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden