REPORTAGE

Britse universiteit vol kleine dictators

Acht van de tien Britse universiteiten hanteren een vorm van censuur. Vooral studentenbonden zijn streng in de leer. 'Je moet enorm op je woorden passen.'

Demonstranten schreeuwen leuzen als de Franse politica Marine Le Pen aankomt bij de Cambridge Union in februari 2013. Beeld AFP

De Safe Spaces Policy? Voor de ingang van Goldsmiths University kijkt een rossige politicologie-student Max alsof een professor hem een strikvraag over Adorno heeft voorgelegd. 'Geen idee. Heb jij ervan gehoord?', wendt hij zich tot studiegenoot Dominic. Na een bedachtzame haal van diens sigaret: 'Heeft het soms iets te maken met de rel rond die komiek die vorige week niet mocht optreden op de campus?'

Deze suggestie is zo gek nog niet. Hij refereerde aan de comedienne Kate Smurthwaite die een optreden zou geven aan de universiteit in Zuid-Londen, ware het niet dat leden van The Feminist Society protestacties hadden aangekondigd. In het verleden had Smurthwaite, een feministe, zich immers positief uitgelaten over de legalisering van prostitutie. Haar optreden zou zijn gegaan over de vrijheid van meningsuiting.

Geen bakens van vrijdenkerij

De rel viel samen met de publicatie van een rapport door het webmagazine Spiked waaruit blijkt dat acht van de tien Britse universiteiten een vorm van censuur hanteren. Vooral studentenbonden blijken bepaald geen bakens van vrijdenkerij te zijn. In het kader van een No Platform-beleid is er amper ruimte voor rechtse politici, Israëlische geleerden of mensen die bedenkingen koesteren tegen abortus.

Dat No Platform-beleid is bedoeld om een 'veilige studieomgeving' te scheppen, waarbij niet alleen de fysieke, maar ook geestelijk gezondheid centraal staat. Om die reden is de verkoop van The Sun op dertig campussen aan banden gelegd. De Edinburgh University Students' Association heeft bepaald dat studenten geen negatieve handgebaren mogen maken tijdens debatten. Het applaudisseren wanneer een motie is verworpen, is eveneens ongewenst.

'Campussen gaan steeds meer lijken op kinderdagverblijven', aldus Tom Slater, voormalig student Engels aan de University of Sussex en medesamensteller van het rapport. 'Bij de studentenvereniging hebben kleine dictators het hoogste woord die overal aanstoot aan nemen, elk risico mijden en het als hun morele plicht zien zich op vaderlijke wijze over studenten te ontfermen.'


Hij wijst erop dat ze zich schuldig maken aan navelstaarderij en zich vervreemden van gewone studenten. Dominic is een voorbeeld. 'De studentenunie heeft haar mond vol over democratie, maar bij de maandelijkse bijeenkomsten voeren de leden van The Feminist Society en The Palestine Society het woord. Het is opmerkelijk dat ze amper adverteren voor die vergaderingen, alsof ze niet willen dat er ook andere leden komen.'

Onwelgevallig

De president van de Students' Union Howard Littler wil niet ingaan op het Spiked-rapport en op de vraag wat het door zijn club ingestelde verbod op 'storende meningen' behelst. Zijn collega in Edinburgh, de universiteit van het klapbeleid, Eve Livingston beperkt zich tot het sturen van een algemene reactie op het weigeren van onwelgevallige gasten.' Als sprekers, activiteiten en media studenten een gevoel van onveiligheid geven en marginaliseren, wordt hun het zwijgen opgelegd.'

Het geestelijke ruimtelijke ordeningsbeleid was voor de LBGT+-commissie van de Students' Union in Cambridge reden protest aan te tekenen tegen een voorgenomen debat met Germaine Greer. De doyenne van het feminisme zou immers twijfels koesteren over het fenomeen transseksualiteit. Voorzitter Brendan Mahon verklaarde desgevraagd dat 'niemand het recht bezit om andermans sekse ter discussie te stellen'.

Geen Nigel Farage

UKIP-leider Nigel Farage zou vorig jaar deelnemen aan een verkiezingsdebat bij de Universiteit van Derby, maar de studentenbond verhinderde dat. 'Studenten hebben het recht zich veilig te voelen op de campus', luidde de reden.

Tevens werd het optreden van de politicus in strijd geacht met 'juridische beginselen'. De unie wilde niet reageren.

Me, me, me

Hiermee raakt Mahon volgens de socioloog Frank Furedi de kern van de zaak. 'Ideeën hebben op de angelsakstische universiteiten plaatsgemaakt voor identiteit', zegt hij, 'In mijn studententijd had je marxistische, conservatieve, anarchistische groepen, noem maar op, nu zijn het feministische groepen, etnische enzovoort. Het is me, me en me! Door alles persoonlijk te maken, wordt een debatcultuur onmogelijk, zeker nu studenten worden gezien als therapie behoevende slachtoffers.'

Furedi zegt dat universiteiten ooit vrijplaatsen waren in een verdrukkende wereld, maar dat de situatie nu is omgedraaid. 'Er heerst een sterke mate van conformisme. Je moet enorm op je woorden passen.'

In The Spectator sprak de journalist Brendan O'Neill onlangs over een generatie van Stepford-studenten, een wenk naar de bekrompen huisvrouwen uit Ira Levins thriller. Dat deed de opinieleider naar aanleiding van het afgelasten van een abortusdebat in Oxford waar hij aan zou deelnemen. Eerder kreeg O'Neill heibel op Cambridge waar hij de Page Three girls, de dagelijkse pagina met een toplessfoto in The Sun, had verdedigd. 'Geen bevolkingsgroep heeft zo'n epische transformatie ondergaan als studenten. Van vrijbuiters naar verbieders, van vragenstellers naar onderdrukkers van de vrijheid van meningsuiting. Binnen één generatie!'

Er zijn plekken waar het voltairiaanse 'Ik verafschuw uw ideeën, maar ben bereid ervoor te sterven' nog bestaat. 'Op de universiteit van Southampton wordt debat juist aangemoedigd', weet Slater. Ook op St Andrews, Buckingham en Winchester is de situatie volgens hem gezond.

Op Goldsmiths zegt aankomend politicoloog Max geen moeite te hebben als Farage komt debatteren. 'Maar de situatie is hypothetisch. Het uitnodigen van iemand als Farage past niet in de cultuur hier.'

Geen Nietzsche

Safe Space was voor de studentenunie van de University College London reden om een Nietzsche-leesgroep te weren. Het conservatieve genootschap had uitnodigingen opgehangen met teksten als 'Gelijkheid is een valse god' en 'Gaat politieke correctheid te ver?' Hierop oordeelde de unie dat het ging om een fascistische organisatie.

Geen Jesus & Mo

Leden van de Atheist, Secularist and Humanist Society van de London School of Economics kregen tijdens een introductieweek te horen dat het verspreiden van T-shirts met een afbeelding van de Jesus & Mo-cartoon tegen de huisregels was.

De universiteit dreigde zelfs met juridische stappen, maar zou later excuses aanbieden.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.