Britse schrijvers: stop gekonkel bij hervorming smaadwet

Het is de gruwel van schrijvers, journalisten en wetenschappers: de Victoriaanse smaadwetgeving. Een wetsvoorstel van de Britse regering om iets te doen aan deze 'achilleshiel van de vrijheid tot meningsuiting' dreigt ten onder te gaan aan politiek gekibbel. In een open brief hebben Julian Barnes, Ian McEwan, Salman Rushdie en andere Britse schrijvers hun zorgen geuit.

LONDEN - De uit 1843 stemmende smaadwet, waarin het voordeel van de twijfel bij de klager ligt in plaats van bij de aangeklaagde, is gevreesd. Niet alleen in het Verenigd Koninkrijk. Was de wet aanvankelijk bedoeld om reputaties van leden van de gegoede klassen te beschermen, nu wordt die vooral gebruikt door sjeiks, oligarchen en farmaceuten die critici monddood willen maken.


In het internettijdperk kost het klagers meestal weinig moeite hun weg in de Britse jurisdictie te vinden, hoe vergezocht hun aanklachten soms ook zijn. Londen staat dan ook bekend als smaadhoofdstad van de wereld.


Het werkt verstikkend op de vrijheid van meningsuiting. In het Verenigd Koninkrijk voert de Libel Reform Campaign al jaren strijd voor de versoepeling van de archaïsche lasterwetten. Na een voorbereidingsperiode van drie jaar ligt er een nieuwe Defamation Law in het parlement, die de steun geniet van alle partijen.


Toch dreigt het mis te gaan. De reden? De Labour-oppostie probeert de wet uit te breiden met elementen uit het rapport dat Brian Leveson opstelde na de afluisterschandalen bij de Britse tabloids. Daarin stelt hij voor gedragsregels voor de pers in een wet vast te leggen.


De Conservatieven hebben eind vorig jaar geweigerd aanbevelingen uit dat rapport die de persvrijheid zouden aantasten over te nemen, zoals de invoering van een perswet. Dit leidde tot woede bij Labour, dat zich altijd het meest slachtoffer heeft gevoeld van de roddelbladen.


Bij de behandeling van het wetsvoorstel in het Hogerhuis heeft Labour-lid David Puttnam, een filmproducent, de smaadwet geamendeerd met elementen uit het Leveson-rapport. Op deze manier hoopt Labour de perswet via de achterdeur het wetboek binnen te smokkelen.


Zo wil de 72-jarige Puttnam dat journalisten omstreden verhalen voortaan eerst voorleggen aan een aparte overheidscommissie. Wanneer ze dat niet doen, lopen journalisten of hun werkgevers het risico op megaboetes of hoge schadevergoedingen.


Premier David Cameron heeft al aangekondigd de hervorming van de smaadwetgeving liever stop te zetten dan deze amendementen te accepteren. De kaping door Puttnam van hun campagne heeft tot woede geleid bij de Libel Reform Campaign, die warme steun krijgt uit de Britse literaire wereld.


In een open brief aan The Guardian schreven Rushdie en de zijnen dat 'Leveson' geheel losstaat van de Victoriaanse smaad, iets wat de onderzoeksrechter zelf expliciet heeft beweerd in zijn rapport.


Wat er nu ligt, is een tweekoppig wetsvoorstel dat de vrijheid van meningsuiting versterkt en die van de pers tegelijkertijd verzwakt.


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden