'Britse rellen zullen niet snel overslaan naar Nederland'

Helemaal uitsluiten dat ook in Nederland 'Britse rellen' uitbreken, willen deskundigen niet. 'De Noren hebben ook lang gedacht: zulke dingen gebeuren hier niet', zegt directeur Paul Schnabel van het Sociaal en Cultureel Planbureau (SCP). 'Het zou raar zijn te zeggen dat het in Nederland niet zo mis kan gaan.'

Een auto brandt in Birmingham. Beeld photo_news

Maar voor de hand liggend vindt hij het niet. 'Daarvoor zijn er te veel structurele sociale verschillen.' De grotere armoede in Engeland, de slechtere huisvesting, de steviger werkloosheid en de enorme urbanisatie. 'We vergeten snel dat in Londen en Parijs de helft van het aantal inwoners van Nederland woont. Een enorme concentratie van mensen in vaak slechte omstandigheden.'

Ook Rob Witte, verbonden aan het instituut voor beleidsonderzoek IVA in Tilburg en gespecialiseerd in maatschappelijke spanningen, ziet vooral verschillen. 'Dat rellen met brandstichting en plundering zo makkelijk overslaan naar andere delen van het land, kent Nederland eigenlijk niet.' Begin jaren zeventig gebeurde dat wel in Rotterdam. Een Nederlands gezin in de Afrikaanderwijk werd uit huis gezet door een Turkse huiseigenaar. Woeste havenarbeiders trokken naar Turkse pensions en restaurants om de boel kort en klein te slaan. Turkse jongeren wapenden zich met knuppels om hun gemeenschap te beschermen.

Witte: 'De politie wilde de agressie laten uitrazen en greep nauwelijks in. Toen de agressie oversloeg naar een andere wijk werd keihard opgetreden. Vervolgens richtte de woede zich tegen de politie.' Van die foute tactiek heeft de politie geleerd. Die heeft 'oren en ogen' in achterstandswijken en werkt samen met welzijnswerkers, kerken, moskeeën en scholen. 'In Engeland bestaan die netwerken niet, daar zijn ze pas net bezig met wijkagenten.'

Nivellerende werking verzorginsstaat
'Een massale onderklasse zoals in Engeland kennen we hier niet', zegt Iliass el Hadioui, die aan de Erasmus Universiteit Rotterdam de sociale uitsluiting van jongeren onderzoekt. 'Nederlandse jongeren krijgen studiefinanciering, er is studentenhuisvesting, de meesten hebben toegang tot werk.' De Nederlandse verzorgingsstaat heeft een nivellerende werking. Hier is culturele uitsluiting vooral een bron van onvrede, aldus El Hadioui. 'Die doet evenveel pijn als economische uitsluiting. Ik heb eten en drinken en een iPhone, maar op tv zie ik Wilders die mijn cultuur afwijst.'

Ook autochtone jongeren in Nederland voelen zich buitengesloten, zegt hij. 'De samenleving is zo veranderd dat ze zich er niet meer in herkennen.' Het culturele conflict wordt volgens hem vooralsnog uitgevochten op internet, maar zou zich kunnen verplaatsen naar de straat.

Richting Engeland
De drie deskundigen merken op dat Nederland met het liberale beleid zich beweegt richting Engeland. De 'softe' wijkagent moet plaatsmaken voor een repressiever variant, etnische projecten worden wegbezuinigd evenals veel welzijnswerkers.

Schnabel hekelt de politieke roep om meer repressie. 'Meer repressie helpt niet. Bovendien, in Nederland wordt al lang steviger opgetreden en strenger gestraft.' De helende harde hand, zegt hij, 'komt altijd te laat.' De SCP-directeur verwijst naar de integratienota van minister Donner van Binnenlandse Zaken, waarin staat dat Nederland zou kunnen leren van het 'big society-beeld' van de Britse premier Cameron. 'Dat zag er veelbelovend uit in de ogen van de minister.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden