Nieuws Julian Assange

Britse parlementariërs: lever Assange uit aan Zweden, niet aan VS

Een groep Britse parlementariërs heeft minister van Binnenlandse Zaken Sajid Javid opgeroepen voorrang te geven aan Zweden als dat land vraagt om uitlevering van WikiLeaks-oprichter Julian Assange op beschuldiging van verkrachting. Volgens hen zou dat zwaarder moeten wegen dan het Amerikaanse verzoek hem uit te leveren wegens een poging in te breken in Amerikaanse overheidscomputers.

Assange in een politieauto na zijn arrestatie. Beeld REUTERS

De Verenigde Staten maakten de aanklacht tegen Assange openbaar, nadat hij donderdag op verzoek van Ecuador door de Britse politie uit de Ecuadoraanse ambassade werd gehaald. Daar had hij in 2012 zijn toevlucht gezocht om aan uitlevering aan Zweden te ontkomen.

Justitie in Zweden wilde hem aan de tand voelen nadat twee vrouwen hem hadden beschuldigd van verkrachting en seksueel geweld. Assange heeft die beschuldigingen steeds tegengesproken. Volgens hem was het een truc om hem door te spelen aan de VS waar hij terecht zou moeten staan wegens het laten uitlekken van allerlei compromitterende militaire en diplomatieke geheimen.

Nu hij weer in handen is van de Britse justitie, wacht hem eerst straf wegens het schenden van de voorwaarden waaronder hij borgtocht had gekregen. Maar dan doemt de vraag op wat er verder met hem moet gebeuren.

In een brief aan minister Javid en schaduwminister Diane Abbott zeggen ruim 70 parlementsleden dat het Zweedse verzoek voorrang moet krijgen als de Zweedse justitie besluit de zaak tegen Assange te heropenen. Labour-parlementslid Emily Thornberry zei het ‘stuitend’ te vinden dat de Amerikaanse beschuldigingen tegen Assange de aantijgingen van seksueel geweld ‘dreigen te overschaduwen’.

Zeven jaar geleden, toen Assange de ambassade van Ecuador binnenvluchtte, werd er heel anders tegen de Zweedse beschuldigingen aangekeken. Maar dat is onder invloed van de #MeToo-beweging drastisch veranderd.

De brief is ondertekend door leden van zowel Labour als de Conservatieve partij, plus een aantal onafhankelijke parlementsleden. Als Assange aan Zweden wordt overgedragen zou dat de Britten ook verlossen van het probleem wat zij met het Amerikaanse uitleveringsverzoek aanmoeten. Labour-leider Jeremy Corbyn is fel tegen uitlevering. Volgens hem mag Groot-Brittannië de Amerikanen ‘niet helpen Assange te straffen voor het onthullen van bewijzen voor gruweldaden in Afghanistan en Irak’.

Of iemand wordt uitgeleverd, daarover gaat de rechter. Maar als er meerdere uitleveringsverzoeken liggen, bepaalt de minister van Binnenlandse Zaken in het Britse systeem welk verzoek voorrang moet krijgen. Daarbij gaat het om de ernst van de aanklacht, van welk moment het verzoek dateert en waar het vergrijp is gepleegd.

Het is overigens nog onzeker of de Zweedse justitie de zaak tegen Assange zal heropenen. Die werd eerder stopgezet omdat er geen mogelijkheid was Assange voor de rechter te krijgen. Bovendien was een van de aanklachten inmiddels verjaard. De andere klacht tegen hem verjaart pas eind volgend jaar, dus Javid moet de Zweedse justitie snel verzekeren dat Londen aan een uitleveringsverzoek zal meewerken, zeggen de parlementariërs.

Als Assange aan Zweden wordt uitgeleverd, zijn de Britten van hem af en komt de Zweedse rechter in zijn maag te zitten met de vraag of Assange vervolgens aan de VS moet worden overgedragen.  Voor Assange zelf zou het wel eens voordeliger kunnen zijn. De Zweedse uitleveringswetten zijn strikter dan de Britse als het aankomt op vergrijpen van politieke aard. In dat geval wordt er bijna nooit gehoor gegeven aan een uitleveringsverzoek.

Is WikiLeaks-oprichter Julian Assange een martelaar voor de persvrijheid of, zoals de Amerikaanse justitie betoogt, een inbreker die heeft geprobeerd de computers van de Amerikaanse overheid te hacken? Om die vraag zal het de komende weken of maanden draaien, nu de Verenigde Staten de Britse autoriteiten om uitlevering van de Australiër hebben gevraagd.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.