Britse minister vraagt IRA inleveren van 'paar wapens'

De Britse regering probeert wanhopig enige voortgang te brengen in het stokkende Noordierse vredesproces. Tijdens een bezoek aan de Verenigde Staten liet de Britse minister voor Noordierse Zaken, Sir Patrick Mayhew, weten dat de IRA 'enkele wapens' zou moeten inleveren en dusdoende goede wil tonen voordat Sinn Fein aan de...

Van onze correspondent

Henk Strabbing

LONDEN

Dit is een duidelijke afzwakking van het Britse standpunt. De regering-Major eiste oorspronkelijk dat de IRA afstand zou doen van alle wapens en springstoffen.

Maar de Sinn-Feinleiding wees ook dit verwaterde standpunt onmiddellijk af. Partijchef Gerry Adams zei dat er 'nu' onderhandeld moet worden. Sinn Feins tweede man Martin McGuinness wees erop dat Londen in vijf jaar van geheime contacten nooit het inleveren van IRA-wapens als voorwaarde heeft gesteld. McGuinness: 'De realiteit is dat eens op een dag alle wapens uit Noord-Ierland moeten verdwijnen, die van de republikeinse en loyalistische paramilitairen, van de loyalisten, die van het Britse leger en van de Royal Ulster Constabulary (de Noordierse politie).'

Deze houding lijkt door de Ierse regering te worden gesteund. Minister van Buitenlandse Zaken Dick Spring zei onlangs het 'onredelijk' te vinden van de republikeinen te verwachten dat zij de wapenkwestie 'geïsoleerd zien van de politieke oplossing'. Andere Ierse politici verwijzen vaak naar de geschiedenis van hun eigen opstand: zij konden indertijd ook met de Britse regering komen onderhandelen zonder tevoren de wapens te hoeven inleveren.

De Britse minister Mayhew probeerde in Washington duidelijk een propagandaslag te winnen van Adams, die volgende week in de Verenigde Staten wordt verwacht ter gelegenheid van St Patrick's Day, een Amerikaans-Ierse feestdag. In aanwezigheid van de Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken Warren Christopher zei Mayhew dat Sinn Fein de IRA zou moeten dwingen tot de 'principiële bereidheid' om geweren en explosieven te vernietigen. Later werd in Londen gezegd dat Mayhews uitspraak niet gezien moest worden als een 'uitwerking' van het regeringsstandpunt, noch als een wijziging.

Letterlijk zei Mayhew: 'We zullen erop aandringen dat drie dingen worden bereikt: de principiële bereidheid om stapsgewijs te ontwapenen; een begripsvorming over wat ontmantelen inhoudt; en het ontmantelen van sommige wapens als een tastbare, vertrouwen scheppende maatregel.'

De duidelijke flexibiliteit van de regering-Major inzake de wapenkwestie valt bij de Noordierse Unionistische partijen puur slecht. Lagerhuislid Ken Maginnis van de Ulster-Unionisten schamperde: 'Mayhew moet absoluut stapelgek zijn als hij suggereert dat degenen met zo'n honderd ton aan de beste wapens ter wereld er vanaf kunnen komen met zo'n makkelijk gebaar. Het is werkelijk beledigend voor de 90 procent van deze gemeenschap die vijfentwintig jaar lang het geweld van de paramilitairen heeft weerstaan en die nog altijd geloven in de stembus.'

De kloof tussen het kabinet-Major en de Unionisten wordt steeds groter. De Ulster Unionisten dreigen zelfs een eigen kandidaat op te stellen in Schotland, waar de parlementszetel van de onlangs overleden Conservatief Sir Nicholas Fairbairn vrij is. Dat zou een splijting van het Conservatieve stemmenblok kunnen betekenen en voor de Tories het verlies van deze zetel terwijl premier Major toch al een uiterst minieme meerderheid in het Lagerhuis heeft.

Over het wapenarsenaal van de IRA bestaan schattingen die gemaakt zijn door de Ierse politie (de meeste voorraden zijn op geheime plaatsen ten zuiden van de grens met Noord-Ierland opgeslagen). De IRA zou in de jaren 1985 en 1986 134 ton aan wapens hebben ontvangen ter waarde van rond honderdvijfig miljoen gulden op de zwarte markt. Bij deze zending zou op zijn minst een ton van het hoogst explosieve Semtex-H zitten. De Ierse politiek beweert van deze zendingen in de afgelopen jaren ongeveer 60 procent te hebben ontdekt en in beslag genomen.

Op dit moment zouden nog zeker tien SAM-7-raketten ergens in Ierland verborgen moeten liggen, maar deskundigen menen dat slechts één keer zo'n raket is ingezet en dat mislukte toen.

De IRA beschikt bovendien over grote hoeveelheden munitie, een flink aantal AK-47-geweren (kalasjnikovs) en een aantal lichte machinegweren van het type Barrett die in het verleden vaak dramatische successen boekten tegen helikopters van het Britse leger.

Vorige maand werd een 52-jarige Ierse melkboer door een speciale rechtbank in Dublin schuldig bevonden aan een uniek misdrijf: het opslaan van onderdelen van een SAM-7-raket. De opslag bevatte niet alleen de raket-onderdelen, maar ook meer dan 25 duizend stuks munitie, een raket-lanceerinstallatie, een vlammenwerper, twee Barret-machinegeweren, 24 Kalasjnikovs en verscheidene andere geweren en pistolen.

De IRA is bovendien tamelijk gewiekst in het bouwen van eigen geschut. De zogenaamde Barrack Buster Mark 15-mortier bestaat in feite uit een aantal pijpen die naast elkaar in een bestelwagen worden gemonteerd. Met dit goedkope wapen werd enkele jaren geleden op klaarlichte dag in hartje Londen een aanval uitgevoerd op Downing Street terwijl het kabinet daar bijeen was. In Noord-Ierland zelf is met dit wapen grote schade aangericht aan diverse Britse kazernes en militaire installaties.

Over de wapens van de protestantse paramilitairen is veel minder bekend. Wel staat vast dat de Ulster Volunteer Force en Ulster Freedom Fighters in 1987 grote hoeveelheden kalasjnikovs uit Zuid-Afrika hebben ontvangen. Ook zij beschikken over springstoffen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden