nieuws Brexit

Britse Lagerhuis stemt opnieuw alle Brexit-alternatieven weg

Een pro-Brexit-demonstrant bij de ingang van het parlement Beeld REUTERS

Zo groot het gejubel van de Lagerhuisleden was toen ze de macht grepen van de regering, zo groot was de wanhoop toen maandagavond bleek dat er wederom geen meerderheid was voor een Brexit-alternatief. Het Lagerhuis is net zo verdeeld als het kabinet, de grote partijen en het land in zijn geheel. Nieuwe parlementsverkiezingen komen met de dag dichterbij, maar of die helpen?

Ongeloof was er nadat Kamervoorzitter John Bercow om kwart over tien plaatselijke tijd de uitslagen van de schriftelijke stemming had voorgelezen. Het voorstel om gewoon lid te blijven van de Douane-unie kwam drie stemmen te kort, voorstanders van een nieuw referendum zagen zich geconfronteerd met een gat van twaalf stemmen en het idee om lid te blijven van zowel de Interne Markt als de Douane-unie (Common Market 2.0) viel af omdat er 282 tegenstanders waren tegenover 261 voorstanders.

Terwijl Bercow zijn teleurstelling verdrong met de opmerking dat Roger Federer mooi tennis had laten zien in Miami en zijn Arsenal met 2-0 had gewonnen van Newcastle United, klonken in het Lagerhuis over en weer de verwijten. Voorstanders van een referendum hadden voorstanders van Common Market 2.0 in de steek gelaten, Kamerleden die een Douane-unie voorstaan waren teleurgesteld in de referendumbepleiters en de Common Market 2.0-stam had geen goed woord over voor de Douane-unie-groepering.

‘Soms denk ik dat dit huis niet goed is in politiek,’ klaagde Father of the House Kenneth Clarke, die al 49 jaar afgevaardigde is en de man was achter het Douane-Unie-amendement.

Vertrek uit partij

De Conservatief Nick Boles, de  voorvechter van Common Market 2.0, stond op en zei, met trillende stem, alles te hebben geprobeerd om een uitweg te vinden, de impasse te verbreken. ‘Ik heb gefaald, met name omdat mijn eigen partij niet in staat bleek een compromis te steunen.’ Hierop verklaarde hij meteen uit de partij te stappen en liep demonstratief naar de bankjes van de oppositie. 

Eerder op de dag had het voorstel van Boles een opkikker gekregen toen Jeremy Corbyn's Labour het besloot te steunen. Deze stap is niet zonder risico omdat veel Labour-stemmers wegens immigratie voor Brexit hebben gestemd. Bij Common Market 2.0 moet het Verenigd Koninkrijk EU-migratie accepteren, maar kan er in bepaalde gevallen een noodstop komen. Een land als Noorwegen moet driekwart van de Brusselse regels accepteren, maar betaalt een lagere contributie.  Het kan onder meer een eigen landbouw- en visserijbeleid voeren.

Volgens Boles doet zo'n zachte Brexit recht aan de referendumuitslag (52 – 48). Hij wees erop dat de kapelaan van the House of Commons elke zittingsdag opent met de gedachte dat parlementsleden ‘de natie niet foutief moeten leiden door een liefde voor macht, de wens te paaien of het najagen van onheuse idealen’.

Een demonstratie in het Britse Lagerhuis van elf klimaatactivisten. Beeld EPA

Paradepaardje

De steun van Labour bleek niet genoeg te zijn, temeer omdat The Independent Group, de Liberaal-democraten en het grootste deel van de Conservatieve Partij tegenstemden. Iets beter ging het met Clarke’s voorstel voor een Douane-unie. Bij deze optie hoeven de Britten niet deel te nemen aan het vrije personenverkeer en is er geen probleem bij de Ierse grens. Voor Brexiteers is het lidmaatschap van de Douane-unie evenwel een taboe, omdat zulks het afsluiten van de gedroomde vrijhandelsakkoorden met de rest van de wereld in de weg zit.

De meeste stemmen kreeg het voorstel om een referendum te houden over May's deal. Volgens Corbyn verdient het Lagerhuis, aanstaande woensdag, een derde kans, net zoals May zelf drie kansen heeft gehad met haar deal. Het probleem is dat beide kampen in het Lagerhuis steeds radicaler lijken te worden. Typerend is dat de Brexiteer Nadine Dorries aanvankelijk voor ‘Noorwegen’ was en nu voor een No Deal pleit. Aan de andere kant van het huis was Anna Soubry ook voor ‘Noorwegen’ maar wil ze nu helemaal geen Brexit.

Voor May was de afloop van de stemmingen een opsteker. Zij overweegt haar eigen compromisakkoord woensdag voor de vierde keer ter stemming te brengen. Dinsdag zal ze een vijf uur durend kabinetsberaad voorzitten waarin alle opties zullen worden doorgenomen. Er zijn momenteel geen aanwijzingen dat Kamerleden opeens enthousiast zijn over het akkoord dat May met de EU heeft gesloten. Wanneer haar deal wederom wordt verworpen, is de politieke en staatkundige crisis compleet. 

Val kabinet dreigt

May moet dan eindelijk kleur bekennen, haar slechte kaarten op tafel leggen. Wanneer ze op een No Deal afkoerst zal de Eurogezinde helft van haar kabinet opstappen met de val van het kabinet tot gevolg. Andersom zullen de Brexiteers opstappen als ze haar Brexit verzacht, bijvoorbeeld door een Douane-unie te omarmen. Geharde Brexiteers als Steve Baker hebben al laten doorschemeren bereid te zijn om de eigen Conservatieve regering ten val te brengen teneinde de droom van een pure Brexit levende te houden.

Misschien zal dat niet eens nodig zijn als May de genoemde keuzes mijdt en zelf verkiezingen uitroept, iets waar ze vrijdag al mee dreigde. Het probleem is dat haar partij daar niet op zit te wachten omdat Labour inmiddels voor staat in de peilingen. In theorie kan May dan een motie van wantrouwen tegen haar eigen regering indienen, iets dat nog nooit is gebeurd in de Britse politiek. De vorige keer dat May verkiezingen uitschreef, in april 2017, liep dat uit op een ramp: ze verloor haar Kamermeerderheid. 

In een documentaire die de BBC maandagavond tijdens de stemming uitzond zei Chief Whip Julian Smith, de man die de fractiediscipline moet handhaven, dat zijn bazin na het verliezen van haar Lagerhuismeerderheid bij die genoemde verkiezingen eerlijk had moeten toegeven dat een zachte Brexit onvermijdelijk was. In plaats daarvan bleef ze bij haar harde Brexit, wat volgens de opperzweepmeester heeft geleid tot ‘het meest ongedisciplineerde kabinet uit de Britse politiek geschiedenis’.

Theresa May verlaat de kerk na de zondagmis. Beeld AFP

De gekte in Westminster werd tijdens het debat over de Brexit-alternatieven vergroot, toen opeens een negental ontklede milieuactivisten met hun blote billen tegen het glas stond dat de publieke tribune scheidt van de debatkamer. Uitgekeken op Brexit hadden Lagerhuisleden aanvankelijk moeite om hun ogen daarvan af te houden, maar ze herpakten zich snel. ‘Het negeren van zinloze naaktheid is altijd een uiterst Britse eigenschap geweest’, merkte Boles op, alvorens verder te gaan met het, vergeefs, prijzen van de Noorse optie. 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden