REPORTAGE

Britse Labour Party zoekt de weg naar links

Over vijf weken kiest de Britse Labour Party de opvolger van Ed Miliband. Tegen de verwachtingen in gooit een socialist van de oude snit daarbij hoge ogen. Hervindt Labour zijn wortels?

Jeremy Corbyn in een karakteristieke pose: sprekend door de megafoon tot actievoerders in Londen. Beeld P Nutt / Demotix
Jeremy Corbyn in een karakteristieke pose: sprekend door de megafoon tot actievoerders in Londen.Beeld P Nutt / Demotix

Hij wil graag applaudisseren, maar de debatleider heeft loftuitingen of boegeroep verboden. Daarom slaat Bill Brewer zachtjes met zijn linkerhand op zijn knie als hij de socialist Jeremy Corbyn hoort pleiten voor nationalisering van het gas, het water en de spoorwegen.

'Dit is een authentiek Labour-geluid', fluistert het 50-jarige partijlid uit Kentish Town, 'een heldere boodschap. Politici zijn te vaak boekhouders, die hier en daar wat geld uitdelen. Jeremy kijkt breder.'

Brewer is een van de duizend partijleden die op een zonnige zondagochtend naar het oude art-decogemeentehuis van het Londense stadsdeel Camden zijn gekomen om de vier kandidaten voor het leiderschap van de Labour Party een uur lang vragen te zien beantwoorden. De vier reizen al weken het land door voor deze openbare sollicitatiegesprekken. Over vijf weken, tijdens het najaarscongres, zal bekend worden wie Ed Miliband gaat opvolgen na de desastreus verlopen verkiezingen.

Twee favorieten hebben de race in een vroeg stadium verlaten. Chuka Umunna, 'de Britse Obama', zei de media-aandacht te vrezen, terwijl Dan Jarvis, een charismatische oud-militair, de zorg voor zijn kinderen verkiest na het overlijden van zijn vrouw. Daarmee leek de weg vrij te zijn voor voormalig minister van Volksgezondheid Andy Burnham, maar hij begint steeds meer te lijken op een Miliband met een noordelijk accent. De Liverpudlian zet zich af tegen de hoofdstedelijke elite, maar kan niet aan de verdenking ontsnappen dat hij er zelf lid van is.

Kleurloos

Burnham is kleurloos, net als Yvette Cooper, die bovendien als nadeel heeft dat ze is getrouwd met Ed Balls. Het idee dat deze luitenant van de voormalige premier Gordon Brown aan de hand van zijn lief 10 Downing Street betreedt, schrikt veel Britten af.

Typerend is dat de aanhangers van Cooper en Burnham moeite hebben om precies uit te leggen waarvoor de twee staan. 'Lees het foldertje maar', zegt een Cooper-activist bij de ingang van Camden Centre. Ze wil verandering, bezit compassie en looft werkende gezinnen. Burnham ook. Wie niet?

Een gebrek aan visie kan de overige twee kandidaten niet worden ontzegd. Liz Kendall heeft zich geprofileerd als de erfgenaam van Tony Blair. Volgens haar hebben de kiezers laten blijken dat ze Miliband te links vonden en Labour niet vertrouwden met de schatkist. Daarom wil ze met Labour terug naar het midden van het politieke spectrum, dat nu in handen is van David Camerons Tories. Het is een boodschap die de partij niet graag hoort. De 44-jarige Kendall had moeite om genoeg nominaties te verwerven.

Yvette Cooper. Beeld afp
Yvette Cooper.Beeld afp

Favoriet

Dat ligt anders met de 66-jarige Corbyn. Deze meest linkse afgevaardigde van de Labour-fractie was gevraagd om mee te dingen om de boel wat op te stoken. Tot grote schrik van de partijtop is de afgevaardigde voor Islington - de geboorteplek van New Labour - inmiddels de favoriet. Door deze wending bestaat de mogelijkheid dat Labour straks een eurosceptische leider heeft die niet bezuinigt, kernwapens het land uitschopt, de koningin uit het paleis zet, belastingen verhoogt en Hamas-strijders als 'vrienden' beschouwt.

Sterker: zelfs tientallen Conservatieven zijn voor drie pond lid geworden van Labour om op Corbyn te stemmen, in de wetenschap dat de enige verkiezing die deze ooit heeft gewonnen heeft die van 'Baard van het Jaar' is.

Terwijl de Engelse bevolking steeds verder naar rechts opschuift, lijkt Labour, opgejut door de vakbeweging, linksaf te slaan. In The Observer schreef politiek commentator Andrew Rawnsley dat 'socialisten als Corbyn ervan overtuigd zijn dat Labour de verkiezingen heeft verloren omdat de partij niet links genoeg was'.

Verwarring

Maar de partij is ook in verwarring. Dat bleek gisteren bij de stemming over de bezuinigingen van de Conservatieve regering op de sociale zekerheid. Interim-leider Harriet Harman had haar fractie gevraagd zich van stemming te onthouden, teneinde de kiezers te laten zien dat Labour niet langer de partij van de werklozen is. Een flink deel van de nieuwe Kamerleden negeerde het stemadvies, net als oud-linkse veteranen onder leiding van Corbyn. Typerend: Burnham stemde niet, maar zei dat dit eigenlijk een tegenstem was.

Het is niet moeilijk om te zien waarom de Labour-achterban houdt van Corbyn, die met zijn oude colbertje, zijn baard en zijn simpele charme fraai afsteekt tegen de carrièrepoliticus Burnham in zijn maatpak en de twee Power Ladies. Opvallend is dat hij Labour als enige een 'beweging' noemt in plaats van een partij.

'Hij zegt wat hij werkelijk denkt en speelt geen spelletjes', zegt Eddie Clark, een 54-jarige verkoper van kantoorartikelen in Vauxhall, 'hij wil echt iets doen aan de toenemende ongelijkheid. We kunnen leren van het succes van de Schotse nationalisten.'

Clark vertelt dat hij in het verleden alle tinten links heeft gestemd, maar nooit op Blair, de succesvolste Labour-leider uit de geschiedenis. 'Achter die verleidelijke grijns zat niets.'

Jeremy Corbyn Beeld afp
Jeremy CorbynBeeld afp

Strijd tussen hart en hoofd

Dat vindt ook partijlid Bill Brewer, die onder Blair zijn lidmaatschap heeft opgezegd en na het recente verkiezingsdebacle weer lid is geworden. 'Als Corbyn zo veel enthousiasme weet op te wekken bij partijleden, dan moet dat toch ook in het land kunnen, bij de duizenden mensen die niet hebben gestemd omdat alle partijen op elkaar lijken.'

Op het podium dollen de rivalen Kendall en Corbyn met elkaar. Achter de schermen hebben anonieme partijcoryfeeën laten weten de partij te zullen verlaten als Corbyn met diens Lenin-petje het gezicht wordt.

In de strijd tussen hart en hoofd stemt niet iedereen met het eerste. 'Ik stem op Liz,' zegt de 23-jarige verpleegster Hemita Bhatti, 'ik weet dat ze wordt afgeschilderd als rechts, maar dat is te gemakkelijk. Het is tijd voor een vrouwelijke leider en zij wil dat de partij met de tijd meegaat. Dat vereist moed.'

Corbyn krijgt evenmin de steun van een Oost-Londense Blairite, die buiten met een sigaretje in de hand terugblikt op het debat. 'Jeremy is een schat hoor, daar niet van, maar ik stem op een van de andere drie.' Ze vertelt dat ze in het voorjaar hard campagne heeft gevoerd in Ilford-North, een wijk waar Labour tegen de trend in won van de Conservatieven. 'Dat is dus mogelijk zonder terug te keren naar de jaren zeventig. Dromen in de oppositiebanken over een betere wereld is leuk, maar alleen wanneer we aan de macht zijn kunnen we iets bereiken.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden