Britse kranten weren foto's Syrië

Britse kranten hebben besloten niet langer foto's af te nemen van freelancende fotografen in Syrië. Dat besluit moet voorkomen dat fotografen onnodige risico's nemen. Krijgt het navolging in Nederland?

Hoe ver moet een krant gaan om een freelancer in oorlogsgebied tegen zichzelf te beschermen? Ver, zo menen de Britse kranten die besloten niet langer foto's van freelancers uit Syrië te publiceren, omdat het te gevaarlijk is daar te opereren. Graham Paterson, chef buitenland van The Sunday Times, zei tegen Press Gazette dat het publiceren van freelance werk gezien kan worden als een aanmoediging om onnodige risico's te nemen. 'Dat willen we voorkomen, er zijn al genoeg mensen gesneuveld.'


Daarmee doelt Paterson onder anderen op Marie Colvin, oorlogsverslaggeefster van The Sunday Times, die vandaag precies een jaar geleden overleed in de Syrische stad Homs, nadat ze werd geraakt door een raket. Maar zij was niet de enige. Van de 121 omgekomen journalisten in 2012, stierven er 35 in Syrië. 40 procent van hen was freelancer. Syrië is op dit moment het gevaarlijkste land ter wereld voor een journalist om te werken, volgens diverse journalistenorganisaties.


Naast The Sunday Times wijzen The Times, The Guardian, The Observer en The Independent nu ook foto's van freelancers af. In Nederland hebben kranten nog geen duidelijk standpunt ingenomen. NOS besloot in maart vorig jaar geen berichtgeving meer af te nemen bij oorlogsverslaggever Hans Jaap Melissen, die onlangs tot Journalist van het Jaar 2012 werd verkozen. Later zaten Melissen en Lex Runderkamp wel weer in Syrië voor NOS.


'Er is geen zwart-wit antwoord op', zegt NOS-hoofdredacteur Marcel Gelauff. 'Ik kan niet zeggen: we doen het nooit. Het hangt af van de situatie. Als wij het niet meer afnemen, kan de verslaggever alsnog gaan. Als iemand per se naar Aleppo wil, kan ik hem niet tegenhouden. Daarnaast weet je nooit precies waar de beelden van persbureaus vandaan komen. Die kunnen ook gemaakt zijn door een freelancer die zijn leven op het spel zet.'


Ook de Volkskrant gaat nog niet zo ver om alle foto's van freelancers in Syrië te weigeren. 'Wij plaatsen vooral foto's van eigen fotografen en grote persbureaus. Die gebruiken vaste fotografen, geen cowboys die voor de spanning en sensatie naar Syrië gaan', zegt Pieter Klok, plaatsvervangend hoofdredacteur. 'Het is trouwens geen goudmijn om aan ons foto's te verkopen. Ik denk niet dat de financiële prikkel dusdanig is dat freelancers alleen maar daarvoor grote risico's nemen.'


In september vorig jaar publiceerde de Volkskrant foto's van Tom Daams, een 28-jarige fotograaf die op eigen initiatief naar Syrië was afgereisd en met een budget van minder dan 400 euro door het land liftte.


Klok: 'Het blijft voor ons een afweging van de exclusiviteit en de kwaliteit van de foto's tegenover de risico's die de makers nemen. Bij eigen mensen kun je dat beter inschatten. Maar er zullen altijd jonge oorlogsfotografen zijn. Als hun werk goed is, zullen we het afdrukken. We vinden het onze journalistieke plicht om te laten zien hoe het eraan toegaat in Syrië en andere oorlogsgebieden. Dat brengt onvermijdelijk risico's met zich mee.'


De meeste fotografen reageren in de Britse media afwijzend op het besluit. 'Ik vind het een opmerkelijk standpunt', zegt ook Eddy van Wessel, die in januari de Zilveren Camera won voor zijn serie van oorlogsgeweld in Aleppo. 'Je kiest er zelf voor om naar oorlogsgebieden te gaan. Het zal dan ook geen verrassing zijn als je onder vuur komt te liggen.'


Lars Boering, directeur van de Fotografenfederatie, vindt het een goed signaal. 'Ik hoor de laatste jaren steeds vaker over onvoorbereide jongens die op slippers door de frontlinie lopen, gelukzoekers. Het is logisch dat kranten daar niet voor verantwoordelijk willen zijn. En het is goed dat kranten hiermee aangeven dat ze niet op zoek zijn naar de spectaculairste foto van de cowboy die het dichtstbij durft te staan. Het is alleen de vraag of het hen weerhoudt.'


Van Wessel maakt een onderscheid tussen serieuze fotografen en avonturiers, die hij niet onder journalisten wil scharen. Hij denkt dat foto's altijd geplaatst worden als ze exclusief genoeg zijn. 'De val van Assad staat gewoon zonder morren op de voorpagina van The Sunday Times, ook van een freelancer.'


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden