Britse Hitler-expert trapte in valse dagboeken

Lord Dacre (89), een van de bekendste Britse historici, is zondag aan de gevolgen van kanker overleden. Deze Britse Lou de Jong viel in 1983 van zijn voetstuk met de vaststelling dat Hitlers dagboeken waren ontdekt....

HIJ HAD ze maar een paar uur onder ogen gehad, zo luidde zijn excuus. En de handschriftexpert van het Duitse weekblad Stern had hem op het verkeerde been gezet. De Britse historicus Hugh Trevor-Roper - in 1979 in de adelstand verheven als Lord Dacre of Glanton - heeft zelf de schuld nooit willen accepteren voor een van de grootste geschiedkundige miskleunen: het vaststellen van de authenticiteit van zestig dagboeken van Adolf Hitler in 1983.

De vondst van de dagboeken in Oost-Duitsland werd beschouwd als een van de spectaculairste naoorlogse ontdekkingen. Maar het leek ook te mooi om te waar te zijn. Twijfels over de echtheid werden onmiddellijk geuit.

Op gezag van Trevor-Roper kocht de Britse krant Sunday Times de rechten voor publicatie van de dagboeken. Maar net voordat de eerste aflevering zou verschijnen, maakte de Duitse regering bekend dat het om vervalsingen ging.

Op basis van Hitlers redevoeringen en verzonnen persoonlijke ontboezemingen - 'Moet ook nog voor Eva kaartjes voor de Olympiade zien te versieren' - en met hulp van vooroorlogs papier, inkt en lijm had Konrad Kujau zelf de dagboeken gefabriceerd. Kujau werd later tot vierenhalf jaar gevangenisstraf veroordeeld.

Trevor-Ropers reputatie als 's wereld meest vooraanstaande Hitler-expert lag aan diggelen, maar het weerhield hem er niet van op de Universiteit van Cambridge ruzie te schoppen en polemieken uit te vechten.

Trevor-Roper dankte zijn aanvankelijke faam aan het beroemde werk The Last Days of Hitler. Als lid van de Britse militaire inlichtingendienst in de Tweede Wereldoorlog en bekend historicus kreeg hij in 1947 van de geallieerden de opdracht te onderzoeken hoe de Duitse dictator aan zijn einde was gekomen. Het resultaat werd alom geroemd als een meesterwerk van geschiedkundig onderzoek.

Daarna schreef hij de boeken Hitler's Table Talk en redigeerde hij onder meer de dagboeken van Hitlers minister van Propaganda, Joseph Goebbels.

Dankzij zijn populaire toonzetting werd hij een veelgevraagd en bekend televisiehistoricus. In 1974, toen hij nog aan de Universiteit van Oxford verbonden was, werd Trevor-Roper ook directeur van The Times en vijf jaar later Hogerhuislid.

Na zijn blunder in 1983 werd hij in eigen land en in het buitenland bespot en belachelijk gemaakt. Zijn reputatie van ruziezoeker droeg daar aan bij. Met de schrijver Evelyn Waugh en de historicus Arnold Toynbee had hij talrijke aanvaringen.

De geschiedkundige Noel Annan prees Trevor-Roper echter als 'de meest welbespraakte, verfijnde en zelfverzekerde historicus' van zijn tijd.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden