Britse eigendunk loopt een knauw op

De Britten wisten het zeker: de Irakezen zien liever een Britse soldaat dan een Amerikaan. Dat prettige gevoel is verdwenen....

Toen de Daily Mirror vorig jaar op 1 mei gruwelijke foto's publiceerde van het martelen van Iraakse gevangenen door Britse militairen, reageerde het land dan ook met ongeloof. Op de foto's waren militairen van het Lancashire Regiment te zien die in de laadbaak van een vrachtwagen geblinddoekte Irakezen sloegen, hen vernederden en op hen urineerden.

Kort daarvoor waren in Amerikaanse bladen de foto's van folteringen in de Abu Ghraib-gevangenis onthuld. Britten doen zoiets niet, werd meteen gezegd.

Terwijl de Amerikanen tot de tanden bewapend de orde handhaafden en elke Irakees als een potentiële vijand zagen, traden de Britten op als bevrijders die voor voedsel en medicamenten zorgden. Ze verplaatsten zich liever te voet of per jeep dan in pantservoertuigen. Niet alleen lag hun bezettingszone in het zuiden van Irak - waar het aanzienlijk rustiger en minder gevaarlijk is dan rond Bagdad - ook zouden ze strengere morele normen hanteren, gedisciplineerder optreden en de bevolking voor zich proberen te winnen. 'Vraag een willekeurige Irakees wat hij liever op straat ziet, een Amerikaanse of een Britse militair, en het antwoord laat zich raden', zei een Britse officier.

De door de Daily Mirror gepubliceerde foto's konden niet echt zijn, stelde minister Hoon van Defensie . Het bleek dat de op de foto getoonde truck nooit in Irak was geweest. De foto's waren in scène gezet in de Engelse stad Preston en al te gretig gepubliceerd door de anti-oorlogsgezinde Daily Mirror.

Het Britse leger reageerde woedend en noemde het reclame voor Al Qa'ida. De hoofdredacteur van de krant moest opstappen. Hij had de Britse militairen in Irak onnodig in opspraak en in groot gevaar gebracht. Het land slaakte een zucht van verlichting. Het Britse leger had zijn reputatie als weldoener in Irak gered.

Negen maanden later ligt deze reputatie alsnog aan gruzelementen. Enkele militairen hadden een rolletje foto's van hun heldendaden ingeleverd bij een fotozaak en een medewerkster aan de bel trok. Het tijdstip - anderhalve week voor de Iraakse verkiezingen - had niet ongelukkiger gekozen kunnen zijn.

Dit keer zijn de foto's authentiek. Politici en bevelhebbers kunnen slechts hun afschuw uitspreken en de hoop koesteren dat het een op zichzelf staand incident is, en niet het topje van een ijsberg. Verscheidene politici vinden echter dat daarover geen duidelijkheid zal worden verschaft als alleen de daders terechtstaan en niet de bevelvoerende officieren.

'Ik sta niet verbaasd dat de Britten zich niet anders gedragen dan de Amerikanen. Oorlog is barbaars', zei Tony Benn, een fervent tegenstander van de invasie in Irak.

Premier Blair verzekerde gisteren dat het overgrote merendeel van de 65 duizend Britse militairen die in Irak zijn geweest zich voorbeeldig heeft gedragen. Hij probeerde zich eruit te redden door een vergelijking te trekken tussen een tirannie en een democratie. 'In een democratie doen mensen ook slechte dingen. Het verschil met een tirannie is dat ze hiervoor ter verantwoording worden geroepen', zei hij in het Lagerhuis.

Irakezen die in Noord-Londen een verkiezingsbijeenkomst bijwoonden, konden Blairs uitleg niet waarderen. 'We zijn ontsteld' en 'Dit is een litteken op het geweten van het Britse leger', zo luidden de reacties.

In Irak en de rest van de Arabische wereld - waar de foto's alle voorpagina's haalden en zelfs de eerdere nepfoto's nog in het geheugen staan gegrift - klonken Blairs woorden al helemaal hol, ondanks de oproep van de Britse premier het oordeel van de krijgsraad af te wachten.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden