Britse coalities

De Britse verkiezingen hebben eens te meer aangetoond hoe taai een diepgeworteld politiek bestel is. Donderdag 6 mei 2010 zou de dag worden van de lang verbeide doorbraak van de Liberale Democraten, de ‘eeuwige’ distant third op het Britse politieke toneel....

Maar in het stemhokje heeft de traditionele machtsvraag kennelijk toch geprevaleerd in het hoofd van de kiezer. Mogelijk heeft het pleidooi van de Lib Dems voor aansluiting bij de eurozone op het laatste moment ook schrik ingeboezemd. Met als gevolg dat de voorspelde winst geheel is uitgebleven en dat ze mogelijk zelfs enkele zetels moeten inleveren. Een zware deceptie voor een partij die, vanwege de eigenaardigheden van het Britse districtenstelsel, al zo lang ondervertegenwoordigd is in het parlement.

Toch krijgen de Lib Dems dit keer wellicht een voet tussen de deur van 10 Downing Street, dankzij het feit dat de winst van de Conservatieven onvoldoende is om hen zonder meer op het regeringspluche te doen belanden. Ook als de zetels van de Noord-Ierse unionisten worden meegerekend, halen ze de meerderheid niet. Er zal dus met Clegg en de zijnen moeten worden gesproken over een zekere mate van steun.

Maar dit is niet het enige scenario. Omdat de Tories niet hun wil kunnen opleggen aan het Lagerhuis, kan premier Gordon Brown tot nader order op zijn post blijven en eveneens proberen een pact te sluiten met de Lib Dems, zoals Tory-premier Edward Heath (vergeefs) deed in 1974, de laatste keer dat Britse verkiezingen een hung parliament opleverden.

Blijkens een eerste reactie van Clegg heeft dat niet zijn voorkeur. Terecht, want zelfs al zouden ze samen een meerderheid hebben – wat niet het geval is, zodat ook andere kleine partijen zouden moeten meedoen – spot een coalitie van de grote verliezer en de teleurstellende outsider feitelijk met de verkiezingsuitslag.

Tory-leider David Cameron is dus het eerst aan zet. Hij beloofde gisteren een serieuze handreiking naar de Lib Dems. Afgewacht moet worden hoe serieus serieus is. Intussen zit Brown, die in de oppositie zelf vermoedelijk geen toekomst heeft, op het vinkentouw.

Vanuit Europees oogpunt behoren zulke verkenningen naar verschillende coalities tot het normale politieke spel. Britten zijn er al snel huiverig voor. Het zou goed zijn als ze die huiver kwijtraken, zoals het ook wenselijk is dat een partij die al in vele verkiezingen eenvijfde van de uitgebrachte stemmen heeft vergaard, niet veroordeeld blijft tot een bijrolletje.

Maar de eventuele verandering komt op een precair moment, namelijk nu Groot-Brittannië kampt met een recordbegrotingstekort, na Griekenland het grootste in de Europese Unie. In deze situatie is het land gebaat met een solide regering, die niet voortdurend steun bijeen moeten sprokkelen.

Op papier is die soliditeit het best gewaarborgd met een regering onder leiding van de verkiezingswinnaar. Helaas is onzeker of deze zich zal weten te onttrekken aan aloude Tory-reflexen, die in deze zorgelijke tijden kunnen worden gemist als kiespijn, zoals de ideologische weerzin tegen een krachtige overheidsrol en het overmatige wantrouwen jegens Europa. Op dat punt heeft Brown, hoewel allesbehalve een inspirerend politicus, in elk geval blijk gegeven van adequate inzichten.

Reageren? volkskrant.nl/commentaar

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden