Britse bonden haten de man die hen moet redden: Blair

De Britse Labourpartij, geboren in 1906, is het kind van de vakbonden, verwekt om de politieke belangen van de arbeiders te verdedigen....

BERT WAGENDORP

Van onze correspondent

Bert Wagendorp

LONDEN

In The Independent omschreef een oudere vakbondsfunctionaris de houding van Labour tegenover de bonden onlangs aldus: 'Labour gedraagt zich als een teenager tegenover zijn ouders: rijd me naar de disco, betaal voor mijn drank, maar parkeer om de hoek zodat mijn vrienden je niet zien.'

Tony Blair kan het zich electoraal niet veroorloven al te sterk met zijn belangrijkste financiers - de bonden dekken de helft van Labours begroting van 32 miljoen - te worden vereenzelvigd. Hoewel de vakbonden niet meer zo impopulair zijn als in de jaren zeventig en tachtig, bestaat in Groot-Brittannië nog steeds een sterk ressentiment jegens de organisaties die in de jaren voor Margaret Thatcher aan de macht kwam, het land regelmatig volledig lamlegden.

Blair hamert erop dat de bonden, als Labour aan de macht komt, niet op een bijzondere behandeling hoeven te rekenen. Van de innige band tussen regering en vakbondstop, zoals die bestond onder de laatste Labourpremiers Wilson en Callaghan, zal geen sprake zijn. 'De jaren negentig zijn niet de jaren zeventig', zei hij dinsdag in het hol van de leeuw, de conferentie van de TUC, de koepelorganisatie van de vakbonden.

De vakbonden kunnen voorlopig weinig anders doen dan in machteloze woede de uitdagende woorden van Blair aanhoren. Zij haten Blair, de jongen uit de upper class, maar zijn aan hem overgeleverd. De bonden weten dat er maar één mogelijkheid is om de wetgeving waarmee Thatcher hen muilkorfde terug te draaien; zij weten dat er maar één manier is om wensen als het minimumloon en de ondertekening van de sociale paragraaf uit het Verdrag van Maastricht verwezenlijkt te krijgen: een verkiezingsoverwinning van Labour. En Blair is de man die Labour naar de overwinning kan voeren.

Dat hij om dat doel te bereiken New Labour afficheert als de partij die niet langer aan de leiband van de bonden loopt en die zich heeft losgemaakt van de socialistische dogma's, is pijnlijk. Maar de bonden oefenen geduld en gaan ervan uit dat hun tijd zal komen. Zodra Blair Downing Street 10 heeft betrokken, zullen de vakbondsbazen tot de eersten behoren die bij hem aan de bel trekken.

Want de coöperatieve opstelling van de afgelopen jaren dient natuurlijk wel beloond te worden. Zodra Blair eenmaal aan de macht is, moet de partij zeker vier beloftes aan de bonden inlossen.

De eerste is het terugdraaien van een wet uit 1993 die de in totaal zes miljoen Britse vakbondsleden verplicht elke drie jaar de automatische aftrek van vakbondscontributie van hun loon te autoriseren. De wet stelt de bonden voor de immense administratieve taak om elk jaar miljoenen leden op te roepen te tekenen en van wijzigingen in de contributie op de hoogte te brengen. Volgens de bonden draait deze wet hen langzaam maar zeker de nek om.

De tweede toezegging is invoering van wetgeving die bepaalt dat waar 50 procent van de werknemers akkoord gaat met collectief onderhandelen door een vakbond, de werkgevers de bond als onderhandelingspartner moeten accepteren. Een dergelijke wet zou de positie van veel vakbonden aanzienlijk versterken.

Punt drie en vier van de verlanglijst zijn het minimumloon - dat in Groot-Brittannië nog niet bestaat - en ondertekening van de sociale paragraaf van 'Maastricht'.

Er zijn tekenen dat de Labourleiding zich langzamerhand zorgen begint te maken over de toezeggingen. De schaduwminister van Onderwijs en Werkgelegenheid, David Blunkett, zei deze week dat hij, zodra hij minister is, niet van plan is alle door de Conservatieven ingevoerde anti-vakbondswetgeving terug te draaien.

Daarnaast ontstond er binnen de bonden grote woede over Blunketts suggestie dat bonden, in plaats van onmiddellijk het stakingswapen te voorschijn te halen, eens zouden moeten nadenken over een vorm van arbitrage tussen werkgevers en werknemers. Blunkett had het zelfs even over door de overheid opgelegde bindende arbitrage, maar kwam daar later op terug.

Hij bleef echter bij zijn constatering dat 'de fabriekspoort-megafoon voor altijd is verdwenen'. Voor veel vakbondsmannen die staken helemaal niet ouderwets vinden, waren dat ronduit schokkende plannen en opvattingen. Diverse bondsbazen vroegen zich af of Labour soms de strijd met de Conservatieven was aangegaan in het zo vakkundig mogelijk neersabelen en korthouden van de bonden.

Het is de vraag hoever Blair en zijn vernieuwers kunnen gaan in hun onafhankelijke opstelling. In zijn hart wil de partijleider ongetwijfeld maar één ding: een verhouding met de vakbonden zoals sociaal-democratische partijen op het continent die onderhouden, min of meer vriendschappelijk, maar zonder directe band.

Zover is het nog lang niet: behalve dat de bonden Labour nog steeds financieel in hun greep hebben, hebben zij ook 50 procent van de stemmen op de Labourconferentie in handen.

Het echte losmakingsproces tussen ouders en zoon is vermoedelijk nog maar net begonnen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden