Britse academici overdreven ernst epidemie Mexicaanse griep

De farmaceuten streken miljarden euro's op door het leveren van een anti-griepvacin. Was dat vaccin wel nodig geweest of was het bangmakerij?

AMSTERDAM - Britse academici met belangen in de farmaceutische wereld overdreven tijdens Mexicaanse griep de ernst van de epidemie. Ook kwamen zij in de media vaker dan hun belangenloze collega's met de aanbeveling om medicatie te gebruiken.


Dat blijkt uit een analyse van berichtgeving in twaalf Britse kranten gedurende de griepepidemie in 2009-2010. De uitkomsten zijn gepubliceerd in het Journal of Epidemiology and Community Health. Bijna 60 procent van de risico-analyses die academici in de Britse geschreven media gaven over de epidemie, waren ernstiger dan die van officiële overheidsinstanties en de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO).


Het gros daarvan (35 van de 44) kwam op naam van academici met verstrengelde belangen. De kans dat zij een te ernstige risico-inschatting maakten was bijna zes keer zo groot vergeleken met collega's zonder belangen.


Academici met 'competing interests' hadden volgens de onderzoekers aandelen in antivirale farmaceutische bedrijven, deden advieswerk voor ze of hadden een bestuursfunctie. Van anderen werd onderzoek of commercieel werk deels betaald door de industrie. Volgens schattingen van investeringsbank JP Morgan verdiendeN farmaceutische bedrijven tijdens de Mexicaanse griep tussen de 5,2 en 7,5 miljard euro aan de verkoop van alleen griepvaccins.


In Nederland ontstond in 2009 ook discussie over de betrouwbaarheid van wetenschappers naar aanleiding van de Mexicaanse griep. Viroloog Ab Osterhaus kwam als overheidsadviseur op het gebied van griepbestrijding in opspraak omdat hij aandeelhouder bleek van ViroClinics, een bedrijf dat onderzoek doet naar virussen en de werkzaamheid van vaccins. Hij werd destijds door zijn werkgever Erasmus MC vrijgepleit omdat hij 'niet rijker is geworden van de Mexicaanse griep'. Osterhaus had bovendien zijn belangen vooraf gemeld aan de Gezondheidsraad.


Het Britse onderzoek toont op kleine schaal aan dat er wel degelijk sprake was van belangenverstrengeling tijdens de griepepidemie. Academici waren in Groot-Brittannië, na ministers van gezondheidszorg, de meest geraadpleegde bronnen. Zij figureerden in grofweg eenderde van de onderzochte artikelen. Zeven van de tien academici die in de media medicatie (neuraminidaseremmers en vaccins) aanbevolen, hadden banden met de farmaceutische wereld.


Osterhaus waarschuwt dat het Britse onderzoek mogelijk een vertekend beeld geeft. 'Mensen met verstand van zaken worden vaak door de industrie en de media gevraagd.' Epidemioloog Luc Bonneux - die in zijn column voor Medisch Contact deze problematiek geregeld aankaart - benadrukt dat er veel bewijs is dat deze belangen leiden tot vooringenomenheid. 'Dat is zelden gebaseerd op corruptie, vaker op welwillendheid tegenover vrienden en sponsors.'


In 3 procent van de 425 onderzochte artikelen stond vermeld welke belangen de academici hadden. Journalisten worden door de Britse onderzoekers opgeroepen dit vaker te benoemen in hun artikelen. Zelf hebben de onderzoekers geen verstrengelde belangen, staat onder hun studie vermeld.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden