Brits toneeldier bereikte perfectie met zachte hand

De in Engeland klassiek geschoolde acteur en regisseur Adrian Brine wist precies hoe hij het publiek moest bereiken.

Adrian Brine. Beeld ANP Kippa

'Een teder theatermagiër', noemde de Belgische dramaturg Benjamin Van Crombrugge hem op Facebook. Adrian Brine was bekend als levenspartner van castingdirecteur Hans Kemna voor een periode van bijna 50 jaar. Maar hij was vooral zelf een zeer succesvol acteur en regisseur.

Hij werd bekend met de voorstelling Equus van Peter Shaffer voor Zuidelijk Toneel Globe in 1974. Bij het Publiekstheater regisseerde hij Bedrog van Harold Pinter. In 1990 organiseerde hij de eerste toneelmarathon in Nederland in Carré, door de drie koningsdrama's van Shakespeare in een grote toneelvertelling te laten opvoeren met Gijs Scholten van Aschat als Richard II, Ton Lutz als Henry IV en Pierre Bokma als Henry V. Brine regisseerde bovendien een groot aantal vrije producties, waaronder de laatste voorstelling van Johnny Kraaijkamp, The Price van Arthur Miller, in 2004 en het succesvolle Liefde half om half, met Mary Dresselhuys en Ko van Dijk in 1976.

'Effect van de wind'

'Regie moet als de wind zijn. Je ziet de wind niet, maar de bomen die reageren en de bladeren die rondvliegen. Dat is het effect van de wind. En net dat effect moet het publiek bereiken', zo beschreef hij zijn werkwijze. Als acteur speelde hij in 1990 in Vincent en Theo van Robert Altman. Hij had daarnaast rollen in Het meisje met het rode haar, De Schorpioen en Max Havelaar en was recentelijk nog te zien in de tv-serie Heer en Meester.

Brine stierf 11 mei in Amsterdam aan de gevolgen van hartfalen. Hij werd 80 jaar oud. Twee jaar geleden kreeg hij al een hartaanval. Kemna zei toen tegen Trouw: 'Sinds die tijd zijn we nog zorgzamer naar elkaar. We zijn vreselijk geschrokken en sommige dingen zijn anders. Als ik voorheen laat thuis kwam, wachtte hij me op met een lekker glas wijn. Nu slaapt hij vaak al en kom ik zachtjes binnen en kijk ik of hij nog ademt.'

Brine werd op 25 maart 1936 in Londen geboren. Hij speelde als kind al rollen. Na de middelbare school studeerde hij Frans en Russisch in Oxford. Tegelijkertijd nam hij toneellessen. In de jaren vijftig kreeg hij van de BBC de gelegenheid mee te werken aan een aantal Shakespeareverfilmingen. Dat vormde een ingang om aan de slag te kunnen bij vooraanstaande theaters en dramadocent te worden.

Perfectie

In 1965 kwam hij naar België. Hij werkte bij Théâtre de Poche, Théâtre National en het gerenommeerde Rideau de Bruxelles, waar hij 42 jaar lang huisregisseur zou zijn. Via het Nederlands Kamertoneel in Antwerpen kwam hij eind jaren zestig ook in Amsterdam terecht.

Hans Kemna zag een van de voorstellingen van Brine in het oude De La Mar en was meteen onder de indruk. 'Na afloop ging ik naar hem toe en zei: 'I liked your performance very much, thank you.' 's Avonds kwam ik hem weer tegen in Fiacra, toen de enige nichtenkroeg in Amsterdam, en maakte een praatje met hem. Ik ben toen naar Berend Boudewijn gestapt, die directeur was van de De Nieuwe Komedie/Arena, en heb hem aanbevolen. Brine kreeg de kans de regie van Romeo en Julia te doen met in de hoofdrollen Lex Schoorel en Wieteke van Dort. Ik werd zijn assistent en zo is de liefde begonnen.'

Hoewel Brine als regisseur zijn acteurs veel vrijheid gaf, wist hij toch vaak perfectie te bereiken. Van Crombrugge: 'Hij liet scènes telkens weer overdoen, waarbij hij altijd heel fijntjes, soms nauwelijks voelbaar, maar niettemin efficiënt en met fonkelende geamuseerdheid, het resultaat bijstuurde en voedde.' In België werd hij benoemd tot ridder in de Orde van de Kroon. Ook in Frankrijk regisseerde hij theaterproducties en met Oscar Wilde's De ideale echtgenoot won hij in 1996 de hoogste Franse theaterprijs: de Molière.

De laatste woorden die hij tegen Kemna zei, waren: 'Don't you worry too much about me?'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden