'Brits oorlogsbesluit was een en al chaos'

Chaotisch, informeel en hapsnap. Op deze manier heeft de Britse regering tien jaar geleden besloten om mee te doen aan de Amerikaanse invasie van Irak. Dat stelt de voormalige diplomaat James de Waal in een onderzoek van de denktank Chatham House naar de aanloop van de omstreden oorlog.

LONDEN - Bij een groot deel van de Britten heerst de overtuiging dat de beslissing voor de oorlog in Irak in feite in Het Witte Huis is genomen, waarna de regering-Blair de redenen voor Britse deelname er met de haren bijsleepte.


Volgens De Waal is het echter de simpel om de schuld bij de toenmalige premier te leggen. Er zou sprake zijn geweest van systematisch falen. Zo gingen politici op de stoel van militairen zitten en dachten militairen dat ze politici waren. Ambtenaren van Defensie stonden in de schaduw van speciale adviseurs, die op hun beurt druk in de weer waren de oorlog te verkopen aan de pers. Alles stond en viel bij persoonlijke banden.


Wat De Waal betreft, komt er een eind aan de Britse traditie van visieloos voortmodderen. 'Het is mijn voorstel de besluitvorming minder chaotisch te laten verlopen. Dat is vooral nodig in de nasleep van grote en onverwachte gebeurtenissen, zoals de aanvallen van 11 september. Er moet voortaan duidelijk worden bepaald wie waar over gaat. Zo is is het geen overbodige luxe om het ministerie van Buitenlandse Zaken te vragen wat het effect op het buitenlandbeleid zal zijn bij militair ingrijpen. Dan is het ook makkelijk om achteraf rekenschap af te leggen, zonder dat iedereen naar elkaar wijst.'


Het rekenschap afleggen is al tien jaar in volle gang.


Eerst was er het witwasrapport van de rechter Brian Hutton over de dood van de wapeninspecteur David Kelly. Daarna een onderzoek waarin de topdiplomaat Robin Butler kritiek leverde op de onbetrouwbare informatie van de geheime diensten. Nu werkt John Chilcot al vier jaar aan een algeheel onderzoek naar het Irak-beleid van de regering-Blair.


De conclusies hadden er moeten liggen in de zomer van 2011 maar onlangs heeft de ex-rijksambtenaar gezegd dat het 'misschien in 2014' af is.


Een groot obstakel voor een evenwichtig rapport is de weigering van premier David Cameron transcripten van de gesprekken tussen George W. Bush en Tony Blair vrij te geven. Het zou immers de staatsveiligheid in gevaar brengen.


Een paar maanden terug opperde de voormalige minister van Buitenlandse Zaken David Owen dat Blair en Cameron een geheim pact hebben gesloten. In ruil voor diens politieke steun zou Cameron, die zich ooit 'de erfgenaam van Blair noemde', de voormalige Labour-leider willen behoeden voor nog meer gezichtsverlies.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden