Briljant historicus en groot bewonderaar van Kennedy

Arthur M. Schlesinger Jr. was een briljant historicus. Maar onder het grote publiek genoot hij in zekere zin een afgeleide roem....

Schlesinger stierf woensdagavond in een ziekenhuis in Manhattan aan de gevolgen van een hartaanval eerder die avond. Hij is 89 jaar geworden.

Over John F. Kennedy, de president, schreef hij: ‘Hij was een realist, briljant vermomd als romanticus.’ Over de broer Bobby, evenals de president omgekomen bij een aanslag: ‘Een romanticus, halsstarrig vermomd als realist.’

Hij gold als een links georiënteerd historicus, en ook wel als een provocateur. In dat opzicht was hij een risico voor de Kennedy’s.

Maar daarenboven was hij toch vooral een aanhanger en toegewijd adviseur van de familiedynastie. John Kennedy had hem eind jaren vijftig leren kennen toen Schlesinger deel uitmaakte van de invloedrijke kring van intellectuelen en politici rond de journalist en Kennedy-aanhanger Joseph Alsop. In 1961, Schlesinger was hoogleraar aan Harvard, kwam Kennedy naar Cambridge om te vragen of hij adviseur in algemene dienst wilde zijn op het Witte Huis.

Schlesinger had toen al naam gemaakt als speechschrijver van Adlai Stevenson die in de jaren vijftig twee keer kansloos verloor in presidentsverkiezingen van de Republikein en oorlogsheld Dwight Eisenhower. Schlesinger stapte over naar de Kennedy’s.

Hij gaf wel toe dat Stevenson intellectueel interessanter was, maar hij voelde zich aangetrokken tot de charmante berekening van de pragmatische, jonge senator John Kennedy. In termen van macht viel daar meer plezier te beleven.

Hij schreef tijdens de verkiezingscampagne van 1960 een boek waarin hij de Republikeinse kandidaat Richard Nixon naast Kennedy plaatste en zich afvroeg waar de verschillen zaten. Met Nixon kwam ‘de middelmatigheid’ aan de macht, en ‘huichelarij en omkoperij en verveling’. Kennedy daarentegen bood uitzicht ‘op de pracht van onze idealen’.

Van de meer dan twintig boeken die Schlesinger schreef, is A thousand days zijn bekendste. Het verscheen in 1965 en beschreef van binnenuit het presidentschap. Het waren persoonlijke herinneringen, die hij briljant had opgeschreven – Kennedy liep herkenbaar door elke pagina.

Het boek oogstte lof – en kritiek. Het was het boek van een historicus, tevens grenzeloos bewonderaar (Kennedy bijvoorbeeld gaf de wereld ‘voor een onvergetelijk moment het visioen van een leider’).

Waarom stond er geen woord in over de buitenechtelijke uitstapjes van de president, vroegen de critici. Schlesinger, afgemeten: ‘Naar mijn weten heeft zijn preoccupatie met vrouwen geen enkel moment zijn leiding van de publieke zaak gehinderd.’

Arthur Schlesinger is tot op hoge leeftijd een geëngageerd politiek beschouwer gebleven. Zijn laatste boek, uit 2004, ging over het ‘imperiale presidentschap’ en de oorlog, ‘deze afschuwelijke knoeiboel’.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden