Briljant fondsenwerver en vernieuwer

Hij stond bekend als een daadkrachtig organisator: de journalist die Filmfondsdirecteur werd.

Peter de Waard
Toine Berbers. Beeld Joost van den Broek
Toine Berbers.Beeld Joost van den Broek

Als journalist bij de Volkskrant was hij eerst coördinator buitenland, daarna correspondent in Azië en ten slotte parlementair verslaggever. Toen hij in 2001 werd benoemd tot directeur van wat toen nog het Fonds voor de Film heette, was er in dat naar binnen gekeerde wereldje verbazing en wantrouwen. Wat deed een volkomen outsider op deze positie?

Marktaandeel Nederlandse Film

Maar al snel verstomde de kritiek. Berbers had grote betekenis voor het Nederlands Filmfonds. Hij was een uitstekend netwerker, briljant fondsenwerver, rusteloze vernieuwer, groot perfectionist en daadkrachtig organisator. Het marktaandeel van de Nederlandse film werd in de periode dat hij er werkte vergroot van 9 tot 15 procent.

In 2010 werd hij directeur van de Vereniging van Rijksgesubsidieerde Musea (VRM) en vier jaar later directielid van de Museumvereniging, waarbij alle 500 musea in Nederland zijn aangesloten. Ook daar was hij succesvol, gezien de explosief gestegen belangstelling voor museumbezoek in Nederland.

Gezond

Hij leefde uitermate gezond, liep drie keer per week hard, schaatste, zeilde, stond vorig jaar nog op de ski's en had 28 jaar geen sigaret meer aangeraakt. Twee jaar geleden werd bij Berbers tijdens een reis longkanker geconstateerd. Hij overleed 24 maart in Amsterdam. In februari was hij 64 jaar geworden.

Berbers groeide op in een katholieke familie in Zeeuws-Vlaanderen. Omdat zijn ouders wilden dat hij katholiek onderwijs kreeg, moest hij dagelijks 20 kilometer naar Hulst fietsen. Vervolgens studeerde hij farmacie in Leiden, maar brak die studie af voor een studie politieke wetenschappen.

Hij begon zijn journalistieke carrière op de buitenlandredactie van het ANP. In 1983 werd hij hoofdredacteur bij persbureau IPS, dat gespecialiseerd is in berichtgeving over Derde-Wereldlanden. Hij had één Nederlandstalige werknemer: de latere Volkskrant-correspondent Ineke Holtwijk. 'Samenwerken met Toine was fijn. Hij maakte nooit ruzie. Hij observeerde en zocht naar oplossingen.' Volgens Holtwijk was hij daarnaast een spetter, uiterst modieus met zijn strakke spijkerbroeken, daaronder korte laarsjes en de volgens haar 'mooiste kont' van de burelen.

Meest exclusieve correspondentenplek

Via een tussenstap bij de persdienst GPD kwam hij in 1991 in dienst van de buitenlandredactie van de Volkskrant, waar hij dankzij zijn gedrevenheid al gauw coördinator werd. In 1996 kreeg Berbers de meest exclusieve correspondentenplek in de Volkskrant-geschiedenis: in Hongkong. Hij had hier de ruimte voor zijn grootste passie: reizen. 'Het was een absolute jongensdroom. Kuifje in Korea, Kuifje in Tibet, Kuifje in een rubberboot op de Taiwan Strait', aldus zijn partner.

In 1999 kwam hij terug naar Nederland. Na nog anderhalf jaar op de parlementaire redactie te hebben gewerkt, werd hij gevraagd om Ryclef Rienstra op te volgen als directeur van het Fonds voor de Film. Berbers introduceerde daar het principe dat succes moet worden beloond. Als directeur van de VRM stond hij aan de wieg van het rapport Musea voor morgen en de daarop volgende fusie tot de Museumvereniging. In een interview met deze krant zei hij in december 2015: 'Ondanks de met 70 procent gedaalde gemeentesubsidies en minder sponsors, is het aantal museumbezoekers in 2014 met 2,7 miljoen gestegen naar 25,9 miljoen.'

Hij stierf uiteindelijk zoals hij leefde, zei zijn vriend Ybo Buruma. Hij bezocht de laatste week van zijn leven met zuurstoftank de Jeroen Bosch-tentoonstelling en sprak vol vuur over cultuuruitingen als film en opera. Berbers laat zijn partner Aimée Kersten en twee zonen na.

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden