Bright Star is meer dan een spektakel

De internationale militaire oefening in Egypte is niet alleen voor het gastland belangrijk. De VS willen de coalitie van de Golfoorlog bijeenhouden en de Nederlandse krijgsmacht kan het belang van de marine tonen....

Als morgen onder het oog van de camera's van de internationale media generaals uit de halve wereld naar Egypte stromen voor de VIP-dag van Bright Star, is wat de gastheren betreft deze grootste militaire oefening ter wereld al voor driekwart geslaagd.

De Egyptische pers vergelijkt Bright Star met de opera Aida, die dezer dagen onder de piramiden in Caïro wordt opgevoerd: spektakel met een politieke boodschap. Bij Aida is het signaal aan toeristen dat Egypte weer een veilig land is vol attracties, bij Bright Star dat Egypte internationaal meetelt.

Bright Star begon in 1981 als een tweejaarlijke bilaterale oefening tussen Egypte en de Verenigde Staten. Het diende als bevestiging van het nieuwe bondgenootschap tussen beide landen na de Camp David vredesakkoorden tussen Israël, Egypte en Amerika. Acht edities later is Bright Star uitgegroeid tot een mega-operatie van een volle maand, waaraan 35 duizend soldaten uit Groot-Brittannië, Frankrijk, Duitsland, Spanje, Italië, Griekenland, Nederland, Jordanië, Koeweit en de Verenigde Arabische Emiraten, en dertigduizend Egyptenaren meedoen. Er zijn waarnemers uit twintig landen.

Maar Bright Star is meer dan spektakel. Voor Egypte dient de oefening om de Amerikaanse wapens te testen die het elk jaar ontvangt; dit jaar voor ruim zeseneenhalf miljard gulden aan vliegtuigen, tanks en raketten. Tevens probeert Egypte de gecentraliseerde tactiek van zijn voormalige bondgenoot de Sovjet-Unie, te vervangen door de Amerikaanse militaire doctrine.

Er zit een onoplosbare tegenstrijdigheid in deze omschakeling in het algemeen en in Bright Star in het bijzonder, zeggen analisten in Caïro. De Amerikaanse tactiek gaat uit van overwicht in de lucht; tanks en infanterie houden de vijand bezig, waarna de luchtmacht de aanval afmaakt.

Het probleem voor de Egyptenaren is dat ze tegenover hun enige echte vijand, Israël, juist geen overwicht in de lucht hebben. Dit is volgens ingewijden dan ook de verborgen agenda van de Verenigde Staten; enerzijds wordt met moderne wapens de loyaliteit van het Egyptische militaire establishment gekocht, anderzijds moet Bright Star de Egyptenaren van dichtbij laten zien dat de Amerikaanse militaire suprematie absoluut is - en daarmee die van Israël.

De Egyptenaren weten dat zij in het beste geval de op een na modernste wapens krijgen; het beste spul gaat naar Israël. Een analist zegt: 'De alliantie met Amerika verzekert Egypte van een prominente militaire rol in de regio, maar altijd na Israël. Bright Star moet dat, discreet, benadrukken.' De VS hebben ook andere motieven. Bright Star moet de coalitie uit de Golfoorlog bij elkaar houden, en oefenen in multinationale woestijnoorlogvoering.

Nederland doet dit jaar voor het eerst mee aan Bright Star met zeshonderd mariniers en het nieuwe troepentransportschip Rotterdam. Doel is te oefenen in amfibische landingen en in de woestijnomstandigheden.

Insiders wijzen erop dat de marine zenuwachtig is over de komende Defensienota, waar voor het eerst grote bezuinigingen voor de marine in zouden staan. Bright Star moet het belang van de marine onderstrepen. Een ander punt is volgens een diplomaat dat Nederland een wit voetje haalt bij de Verenigde Staten. Het Pentagon presenteert Bright Star - en de hele Amerikaanse aanwezigheid in de regio - graag als een multinationale onderneming.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden