NieuwsVan Gogh

Brief van Vincent van Gogh over bordeelavonturen naar Amsterdam

Het Van Gogh Museum in Amsterdam is een brief rijker – een brief van de hand van Vincent van Gogh, uiteraard: een vier kantjes tellend epistel op ruitjespapier. 

De brief van Vincent van Gogh uit 1888, geschreven aan Émile Bernard.  Beeld EPA
De brief van Vincent van Gogh uit 1888, geschreven aan Émile Bernard.Beeld EPA

Het schrijfsel dateert uit 1888. Vincents co-auteur was Paul Gauguin, de schilder met wie hij in dat jaar 63 dagen een huis c.q. atelier deelde in de Zuid-Franse plaats Arles en de gelukkige ontvanger betrof een kunstbroeder, de schilder Émile Bernard. De brief werd maandag op een veiling in Parijs verworven door de Vincent van Gogh Stichting voor €210.600,-. Het Van Gogh Museum krijgt hem in permanente bruikleen.

De brief,  het eerste aan Bernard gerichte document in de collectie van het museum, werd een week geschreven na Gauguins aankomst in het Gele Huis, en was bedoeld om Bernard een idee te geven van Van Gogh en Gauguins eerste indrukken van elkaar.

Bloed en seks

Van Vincents kant was het, geheel conform zijn karakter, een en al lof: ‘We zijn hier in het gezelschap van een ongerept wezen, met de instincten van een wild beest,’ schrijft hij over zijn kersverse huisgenoot. En ook: ‘Bij Gauguin gaan bloed en seks voor ambitie.’

Gauguin, wiens aandeel in de brief een kwart beslaat van dat van Vincent, is zuiniger. Het enige dat hij schrijft over Vincent betreft wat Vincent schreef over hém: ‘Luister niet naar Vincent,’ noteerde hij, ‘zoals je weet is hij vatbaar voor bewondering en dito meegaand.’

Wie wil leest in de brief de psychologische verhouding tussen Van Gogh en Gauguin in een notendop: de een gul en begeesterd, een geve; de ander ook wel begeesterd, maar terughoudender; het schoolvoorbeeld van een nemer, bovendien. Of, zoals het museum schrijft: ‘Het verschil in toon tussen de twee kunstenaarsvrienden geeft een psychologische lading aan de brief, zeker met kennis van de tragische afloop van de samenwerking toen Vincent ten prooi aan een aanval van een geestesziekte zijn oor afsneed.

Utopische ambities

Vanaf het begin hadden de mannen allerlei utopische ambities, zegt conservator Fleur Roos Rosa de Carvalho, en waren zij voornemens de schilderijen van de toekomst te schilderen.’ Zulke baanbrekende schilderijen zouden bijvoorbeeld tot stand komen tegen het ongebruikelijke decor van het plattelandsbordeel. ‘Nu, wat je zal interesseren – we hebben een paar uitstapjes naar de bordelen gemaakt en waarschijnlijk zullen we daar uiteindelijk vaak gaan werken’, schreef Van Gogh. Gauguin, merkte Vincent verder nog op, vulde zijn twee versies van Het Nachtcafé met figuren die hij in het bordeel had gezien.

De aanwinst zal deel uitmaken van de tentoonstelling Je liefhebbende Vincent, die in oktober opent in het Van Gogh Museum. Daar zal een veertigtal van Van Goghs mooiste brieven worden gepresenteerd (op een bewaard gebleven aantal van 930), documenten die vanwege hun kwetsbaarheid zelden worden getoond. Schilderijen als De zaaier (1888) en De aardappeleters (1885) hangen er ook. Die werden in de brieven immers beschreven.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden