Brief van een Joodse vader

Joden lopen nu het risico een recht te verliezen, dat zij nota bene als dhimmi’s wel kregen: het recht op de eigen Joodse slachtwijze.

T.N.Ts.B.H. Deze tekst is te vinden op bijna iedere grafsteen van de oudste Joodse begraafplaats in Rotterdam. Het is de afkorting van de heilwens Tehie Nisjmata/Nisjmato (ook wel : Nafsja/Nafsjo) Tserora Bitsror Hachajiem. In het Nederlands vertaald betekent dit: Moge zijn ziel gebonden zijn in de bundel der levenden, een verwijzing naar de woorden die Abigail sprak tot David in 1 Samuel 25-29 : ‘Wanneer een mens opstaan zal om u te vervolgen, en om uw ziel te zoeken, zo zal de ziel mijns heren ingebonden zijn in het bundeltje der levenden bij den HEERE, uw God’.

Traditie
Het is God die de bundel der levenden in zijn bezit heeft, maar het is de mens die voor een ander mens wenst dat hij in die bundel wordt opgenomen. De mensen die de wensen in de grafstenen gebeiteld hebben zijn allang dood. En ook voor hen waren er levenden, die op hun beurt hetzelfde voor hen wensten. Zo’n traditie bevestigt de band tussen levenden en de doden van een gemeenschap.

Ook in deze tijd wordt de oudste Joodse begraafplaats in Rotterdam nog bezocht. Meïr Villegas Henríquez gaat er regelmatig naar toe met zijn zoontje. Hij bezoekt er de graven van de Joden die voor hem in Rotterdam hebben gewoond, waaronder de stichter van de eerste Joodse gemeente in die stad, Abraham de Pinto (1611–1678). Daarmee is zijn gezin het laatste Joodse gezin in de ‘stad zonder hart’ die de tradities van de Spaanse en Portugese Joden in ere houdt en doorgeeft. Dat doet Villegas Henriquez niet alleen door de Joodse begraafplaats te bezoeken. Zijn gezin leeft volgens Joodse tradities en gebruiken, die essentieel zijn om de band tussen heden en verleden, levenden en doden en daarmee met de G’d van Awraham, Itschak en Jacov, te laten voortbestaan.

Onbegrip
Probeer dat maar eens uit te leggen in een samenleving als de Nederlandse waarin nauwelijks waarde wordt gehecht aan tradities en waarbinnen onbegrip en ergernis ten opzichte van religieus leven, mede door problemen die veroorzaakt worden door de komst van de islam, dominant zijn. Een samenleving ook, die ver verwijderd is geraakt van haar eigen tradities en gemeenschappelijke gebruiken. Een samenleving die alleen verbonden lijkt door een afschuw van alles wat ‘niet meer van deze tijd is’. In Nederland wordt misschien wel alles onderzocht maar het goede niet behouden omdat het kader van waaruit dat goede dan gedefinieerd zou mogen worden al verworpen is.

Villegas Henríquez heeft een poging gedaan om dat uit te leggen. En hij deed dat in een brief aan de Kamerfractie van de PVV, de partij die ook pleit voor een verbod op de koosjere slacht, een verbod op een essentieel deel van de manier waarop traditionele Joden leven. Villegas Henriquez beschrijft hoe hij bij een lokale Rotterdamse politieke partij, waar hij veel affiniteit mee had, niet welkom was omdat hij een keppel draagt.

Lastigvallen
En hij vertelt hoe tijdens het recente Joodse feest Pesach, een viering van de vrijheid om Joods te kunnen leven, enkele herkenbare leden van de Joodse gemeenschap werden lastig gevallen door jongens van Noord-Afrikaanse afkomst. Hij vertelt de Kamerleden van de PVV dat veel Joden naar aanleiding van dit soort incidenten, die bij beleidsmakers alleen in woord een hoge prioriteit hebben, overwegen om te emigreren of dat zelfs al hebben gedaan. Wat ik bij het lezen van zijn brief dacht was: maar wie moet dan de graven op de Joodse begraafplaats nog bezoeken? Wie vertelt er dan nog in Nederland aan zijn kinderen over het Joodse verleden? Ik hoop dat de PVV-fractieleden dat ook bedenken.

Villegas Henriquez legt uit waarom het van belang is dat Joden hun traditie kunnen blijven eren. Dit is niet alleen in het belang van traditionele Joden maar essentieel voor Nederland. Hij schrijft: ‘Hadden Nederlanders de westerse cultuur en haar erfenis van ‘Jeruzalem’ en ‘Athene’ gekoesterd, dan hadden we geen existentieel probleem gehad met de erfenis van ‘Mekka en Medina’. Integendeel, als wij de westerse cultuur hadden gekoesterd en overgedragen, waren moskeeën nu buurtcentra geweest waarin een diversiteit aan Nederlanders dialoog gevoerd had over onze erfenis. Dat had onze samenleving veel pijn bespaard.’

Teleurgesteld
Villegas Henriquez wijst erop dat de PVV zich heeft gepresenteerd als een partij die de westerse cultuur wilde behouden en vocht tegen het cultuurrelativisme. Hij is teleurgesteld dat uitgerekend de PVV ‘een zware slag toebrengt aan een fundament van die cultuur. Joden lopen nu het risico een recht te verliezen, dat zij nota bene als dhimmi’s wel kregen: het recht op de eigen Joodse slachtwijze. Koosjer eten behoort tot het hart van de Joodse identiteit en door dit ongewenst te verklaren, zal op langere termijn de beveiliging van Joodse scholen niet meer nodig zijn. Historisch gezien heeft namelijk nog nooit een Joodse gemeenschap overleefd zonder deze en andere ‘basics’ van de Joodse identiteit te behouden.’

Hij sluit af met de vraag wat de generaties na ons nog zullen leren over de bronnen van onze westerse cultuur en waarschuwt: ‘Als wij deze bronnen niet in stand houden om ons te laten inspireren, waarom zou de erfenis van ‘Mekka en Medina’ daar niet voor in de plaats komen? Gun Nederland de mogelijkheid om zich in vrijheid te kunnen bezinnen op de volle rijkdom van onze westerse cultuur. Geef Joden in Nederland toekomst.’ Een toekomst, zou ik er aan willen toevoegen, waarin een vader zijn zoon meeneemt naar een oude begraafplaats en weet dat het belang van wat hij zijn kind wil overbrengen door iedereen begrepen wordt. Geef Nederland een toekomst. Stem tegen het verbod op de koosjere slacht.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden