Bric-à-brac

De Bulgaarse-fraudetoeslagentoestand leverde veel intrigerende weetjes op. Zoals de onthulling dat er kennelijk mensen bij de Belastingdienst werken die in een la een stapel frauderapportjes hebben liggen, waaruit ze elk dag eentje kiezen om, ergens in een ondergrondse garage, te overhandigen aan een lid van de media.


Ook fascinerend: het knagende vermoeden dat ik de enige sukkel ben in het ganse land en ver daarbuiten die níét in een hangmat in Marbella ligt, met dank aan royale voorschotten huur-, kinderopvang- en zorgtoeslag.


Boeiend was tevens de constatering dat Frans Weekers voorspelbaar winkelde in het assortiment smoezen dat een in moeilijkheden geraakte functionaris opdist teneinde het vege lijf te redden. Geleerden die een studie hebben gemaakt van de leer der argumentatieve defensieve tactieken komen tot de volgende indeling: eerst ontkennen (er is niets gebeurd), vervolgens herinterpreteren (als er al wat gebeurd is, is het onbelangrijk/onschadelijk), daarna elke oorzakelijke relatie ontkennen (nu ja, het is wellicht erg, maar ik had er niets mee te maken), voorts de lijn der verdedigbaarheid volgen (alles wat ik deed, was met het landsbelang scherp voor ogen). Op strategische momenten dient een tu quoque te worden uitgedeeld (het waren de anderen, de ambtenaren, de voorganger, de media). Sluit het net zich verder, dan is een gebruikelijke stap het benadrukken van de uitzondering (zoiets doe ik normaal nooit). Hangt er nog steeds dreiging in de lucht, dan rest het uiterste redmiddel: ootmoedig het hoofd buigen en 'sorry' fluisteren. Garantie op blijven, biedt dit traject niet. Volgens onderzoek van de Universiteit Utrecht naar de in totaal 37 afgetreden bewindslieden in de periode 1946-2009 is het steeds onveiliger geworden op het pluche. In de jaren vijftig, zestig en zeventig van de vorige eeuw traden er per decennium gemiddeld slechts vier bewindslieden onvrijwillig af. In de jaren tachtig en negentig was dat gemiddeld zes. In de nieuwe eeuw, onder de vele kabinetten van Jan Peter Balkenende, steeg dat aantal tot tien. Aftreden in plaats van optreden: het gebeurt.


Maar het bijzonderst in deze affaire was het optreden van Ed Groot, een Tweede Kamerlid voor de PvdA dat doorgaans betogen afsteekt waarvan het niet de bedoeling lijkt dat iemand daar een conclusie aan kan verbinden. Gisteravond was Ed Groot naar de Kamer gestuurd om Frans Weekers te pogen te redden. Dat deed Groot met verve. Hij zei 'niets te willen bagatelliseren', wat het startsein bleek voor een indrukwekkend staaltje bagatelliseren. Fraude, ach, 'er zijn zoveel fraudes', bovendien was 'de politieke realiteit er niet naar' dat Weekers dingen had moeten weten en nee, het liep niet lekker tussen Weekers en zijn Belastingdienstmedewerkers, maar 'gezien de sociale vaardigheden van de staatssecretaris' zou dat prima te repareren zijn. En bovendien is de toeslagentombola de collectieve schuld van de voltallige Tweede Kamer.


Het was deerniswekkend, de aanblik van de man die zich stotterend door 'het eerlijke verhaal' heen worstelde.


En Samsom kan straks zeggen: Mark, ze mogen zich dan wel als een horde hongerige wolven op arme Frans hebben gestort, aan de PvdA heeft het niet gelegen. Samsoms zakken puilen inmiddels uit: die grote bobbel links is Fred Teeven, rechts krioelt een kluitje illegalen en steekt daar de pruik van Weekers uit? Benieuwd wat die bric-à-brac waard is op de politieke markt, dezer dagen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden